I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG
- Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 30/11/2024, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 85/2025/QH15 ngày 25/6/2025;
- Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2015, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 99/2025/QH15 ngày 27/6/2025;
- Nghị định số 333/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 18/12/2025 quy định chi tiết một số biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng, trách nhiệm, trình tự, thủ tục xử lý chuyển hướng tại cộng đồng, áp dụng giám sát điện tử và tái hòa nhập cộng đồng đối với người chưa thành niên phạm tội.
II. NGƯỜI ĐẠI DIỆN CỦA NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN LÀ AI?
1. Luật xác định rõ các chủ thể có thể là người đại diện
Theo Luật Tư pháp người chưa thành niên, người đại diện của người chưa thành niên gồm cha, mẹ; người giám hộ; hoặc người do Tòa án chỉ định. Việc xác định đúng người đại diện quan trọng vì chủ thể này tham gia nhiều giai đoạn tố tụng và hỗ trợ bảo vệ quyền của người chưa thành niên.
2. Người đại diện không đồng nghĩa với người bào chữa
Người đại diện hỗ trợ về quyền, tâm lý và gia đình; người bào chữa thực hiện chức năng bào chữa bằng quyền tố tụng của mình. Có cha mẹ tham gia không thay thế vai trò luật sư. Đặc biệt, người chưa thành niên là người bị buộc tội phải có người bào chữa theo Luật Tư pháp người chưa thành niên.
👉 Xem thêm: Kháng cáo bản án cho bị cáo chưa thành niên tại tỉnh Ninh Bình (MỚI NHẤT)
III. QUYỀN VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI ĐẠI DIỆN
1. Người đại diện có quyền tham gia và cung cấp thông tin cần thiết
Người đại diện có thể tham gia hoạt động tố tụng theo luật, cung cấp chứng cứ, tài liệu, yêu cầu, khiếu nại và tố cáo. Họ còn cung cấp thông tin về tuổi, học tập, gia đình, sức khỏe, mức độ trưởng thành và môi trường sống.
Đối với người chưa thành niên là người bị buộc tội, người đại diện còn có quyền lựa chọn người bào chữa hoặc tự mình bào chữa theo phạm vi pháp luật quy định; việc lựa chọn người bào chữa phải tôn trọng ý kiến của người chưa thành niên.
2. Gia đình phải bảo vệ nhưng không được can thiệp vào chứng cứ
Cha, mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệm tham gia quá trình giải quyết vụ việc, lựa chọn người bào chữa hoặc thực hiện quyền theo luật. Tuy nhiên, người đại diện không được hướng dẫn khai sai, thống nhất lời khai, xóa dữ liệu hoặc tác động người bị hại, người làm chứng.
Pháp luật còn loại trừ trường hợp một người làm đại diện nếu sự tham gia của họ gây ảnh hưởng xấu đến tâm lý, việc xác định sự thật hoặc hành vi của chính người đó là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hành vi phạm tội của người chưa thành niên.
Ảnh 1: luật sư Công ty Luật TLK tư vấn vai trò người đại diện trong vụ án có người chưa thành niên tại tỉnh Ninh Bình hotline 097.211.8764.
IV. VAI TRÒ CỦA NGƯỜI ĐẠI DIỆN KHI HỎI CUNG VÀ THỰC HIỆN HOẠT ĐỘNG TỐ TỤNG
1. Sự tham gia phải giúp người chưa thành niên hiểu và thực hiện quyền
Trong các hoạt động tố tụng, người đại diện cần giúp người chưa thành niên ổn định tâm lý, hiểu mục đích làm việc và phối hợp với người bào chữa. Vai trò đúng không phải là trả lời thay hoặc tạo một “kịch bản lời khai”.
Luật hiện hành quy định việc lấy lời khai, hỏi cung người chưa thành niên phải có mặt người đại diện hoặc người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, trừ trường hợp đặc biệt theo luật; sau khi người có thẩm quyền kết thúc việc hỏi, người đại diện có thể hỏi nếu được Điều tra viên hoặc Kiểm sát viên đồng ý.
2. Phải theo dõi những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi
Gia đình cần ghi nhận lịch làm việc, giấy tờ, biện pháp ngăn chặn và hoạt động quan trọng. Khi có điểm chưa phù hợp, nên trao đổi với luật sư để kiến nghị hoặc khiếu nại đúng cơ chế.
👉 Xem thêm: Phân hóa vai trò đồng phạm của người chưa thành niên trong vụ án hình sự tại tỉnh Ninh Bình (MỚI NHẤT)
V. VAI TRÒ CỦA NGƯỜI ĐẠI DIỆN TẠI PHIÊN TÒA
1. Người đại diện là một phần của cơ chế xét xử thân thiện
Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định bị cáo chưa thành niên được ngồi cạnh người bào chữa và người đại diện tại phòng xử án thân thiện. Người đại diện có thể hỗ trợ người chưa thành niên tại phiên tòa; đồng thời có quyền đưa ra chứng cứ, tài liệu, yêu cầu, phát biểu ý kiến, tranh luận và thực hiện các quyền luật định.
2. Hỗ trợ phải tập trung vào giáo dục và phục hồi
Khi được hỏi, người đại diện nên trình bày trung thực về gia đình, học tập, khả năng quản lý và kế hoạch phục hồi. Những dữ kiện cụ thể có giá trị hơn lời xin giảm nhẹ chung chung và có thể hỗ trợ Tòa án đánh giá phương án phù hợp.
Điểm quan trọng là người đại diện phải hỗ trợ, không chi phối lời khai hoặc biến phiên tòa thành việc xin khoan hồng thuần túy. Chính sách tư pháp người chưa thành niên đặt trọng tâm vào lợi ích tốt nhất, giáo dục, sửa chữa sai lầm và phát triển lành mạnh.
👉 Hãy liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, Hotline: 097.211.8764.
VI. NGƯỜI LÀM CÔNG TÁC XÃ HỘI CÓ VAI TRÒ GÌ?
1. Đây là chủ thể tham gia tố tụng có chức năng chuyên biệt
Trong vụ án hình sự có người chưa thành niên, người làm công tác xã hội không phải người bào chữa và cũng không thay thế người đại diện. Vai trò của họ tập trung vào đánh giá hoàn cảnh xã hội, mức độ trưởng thành, môi trường sống, nhu cầu hỗ trợ và khả năng giáo dục, phục hồi. Luật Tư pháp người chưa thành niên giao họ xây dựng báo cáo điều tra xã hội, kế hoạch xử lý chuyển hướng; hỗ trợ, can thiệp phù hợp; tham gia phiên họp, phiên tòa; tham gia thi hành biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng và tái hòa nhập.
2. Việc lựa chọn và tham gia phải đúng trình tự
Việc lựa chọn người làm công tác xã hội phải đúng thứ tự ưu tiên và điều kiện luật định. Sau khi có văn bản thông báo tham gia tố tụng, họ thực hiện nhiệm vụ theo luật. Pháp luật ưu tiên lựa chọn người làm công tác xã hội có sự gần gũi về địa bàn với nơi người chưa thành niên cư trú, qua đó tạo điều kiện thu thập thông tin về hoàn cảnh và môi trường sống thực tế.
👉 Xem thêm: Những trường hợp người từ đủ 14 đến dưới 18 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự tại tỉnh Ninh Bình (MỚI NHẤT)
VII. BÁO CÁO ĐIỀU TRA XÃ HỘI ĐƯỢC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG THẾ NÀO?
1. Báo cáo phải phản ánh toàn diện bối cảnh của người chưa thành niên
Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được thông báo tham gia tố tụng, người làm công tác xã hội phải hoàn thành báo cáo điều tra xã hội về bị can là người chưa thành niên và gửi Cơ quan điều tra. Báo cáo gồm thông tin nhân thân, người đại diện, hoàn cảnh gia đình, môi trường sống, mức độ trưởng thành, sức khỏe, học tập, nghề nghiệp, yếu tố có thể dẫn đến hành vi phạm tội, địa điểm hoặc người có ảnh hưởng tiêu cực và đề xuất xử lý chuyển hướng nếu có.
2. Báo cáo có thể được bổ sung ở các giai đoạn tố tụng
Báo cáo có thể được bổ sung trong giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử. Gia đình nên cung cấp thông tin trung thực, có tài liệu kiểm chứng.
Nếu báo cáo thiếu hoặc chưa chính xác, cần cung cấp căn cứ để đề nghị bổ sung. Không nên yêu cầu người làm công tác xã hội viết theo hướng có lợi mà phải bảo đảm phản ánh đúng thực tế.
Ảnh 2: người làm công tác xã hội xây dựng báo cáo điều tra xã hội cho người chưa thành niên tại tỉnh Ninh Bình Công ty Luật TLK hotline 097.211.8764.
👉 Xem thêm: Thi hành án, xóa án tích cho người chưa thành niên phạm tội tại tỉnh Ninh Bình (MỚI NHẤT)
VIII. VAI TRÒ TRONG XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG
1. Người làm công tác xã hội tham gia từ đánh giá đến xây dựng kế hoạch
Báo cáo điều tra xã hội là nguồn thông tin quan trọng khi xem xét xử lý chuyển hướng. Kế hoạch chuyển hướng phải phù hợp nhu cầu giáo dục, khắc phục, quản lý và phục hồi của từng người.
Người làm công tác xã hội không quyết định việc áp dụng chuyển hướng; họ hỗ trợ đánh giá, xây dựng và thực hiện kế hoạch khi được giao. Luật cũng quy định các mốc để cơ quan có thẩm quyền xem xét việc áp dụng hoặc không áp dụng thủ tục xử lý chuyển hướng sau khi tiếp nhận báo cáo hoặc hồ sơ theo từng giai đoạn tố tụng.
2. Người đại diện phải làm cho kế hoạch có tính khả thi
Gia đình cần xác định ai trực tiếp giám sát, người chưa thành niên học hoặc học nghề ở đâu, cách quản lý thời gian, quan hệ xã hội và việc khắc phục hậu quả. Cam kết chỉ có giá trị khi có khả năng thực hiện.
Nghị định số 333/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 quy định chi tiết một số biện pháp xử lý chuyển hướng tại cộng đồng, trình tự, thủ tục thực hiện, giám sát điện tử và tái hòa nhập cộng đồng. Vì vậy, người đại diện và người làm công tác xã hội cần phối hợp trên một kế hoạch cụ thể.
👉 Xem thêm: Luật sư bào chữa tội cố ý gây thương tích tại tỉnh Ninh Bình (MỚI NHẤT)
IX. SỰ PHỐI HỢP VỚI NHÀ TRƯỜNG VÀ CỘNG ĐỒNG
1. Nhà trường và cộng đồng là nguồn thông tin quan trọng
Nhà trường có thể cung cấp thông tin về học tập, hạnh kiểm, quan hệ bạn bè, thay đổi hành vi và khả năng tiếp tục học. Cơ quan, tổ chức tại cộng đồng có thể hỗ trợ xác định nơi cư trú, môi trường sống và điều kiện giám sát.
Luật Tư pháp người chưa thành niên còn cho phép đại diện cơ sở giáo dục, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và tổ chức nơi người chưa thành niên học tập, lao động, sinh hoạt tham gia tố tụng theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
2. Phối hợp phải gắn với giáo dục và tái hòa nhập
Gia đình, nhà trường và cộng đồng cần hướng tới duy trì học tập, học nghề, quan hệ gia đình và môi trường tích cực, đồng thời kiểm soát những yếu tố từng góp phần dẫn đến hành vi. Việc chia sẻ thông tin cần giới hạn trong phạm vi cần thiết, tránh kỳ thị.
👉 Xem thêm: Luật sư tư vấn, bảo vệ khi bị tạm giữ, tạm giam tại tỉnh Ninh Bình (MỚI NHẤT)
X. XỬ LÝ KHI CÓ XUNG ĐỘT LỢI ÍCH
1. Người đại diện không phù hợp phải được nhận diện sớm
Nếu sự tham gia của cha, mẹ hoặc người giám hộ gây ảnh hưởng xấu đến tâm lý người chưa thành niên, cản trở xác định sự thật hoặc hành vi của chính người đó là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến hành vi phạm tội, việc thực hiện vai trò đại diện phải được xem xét theo luật. Đây là những trường hợp pháp luật trực tiếp quy định không được làm người đại diện cho người chưa thành niên trong tố tụng.
Xung đột cũng có thể xuất hiện khi người đại diện có lợi ích tài sản, trách nhiệm dân sự hoặc lợi ích tố tụng đối lập.
2. Người làm công tác xã hội phải giữ tính độc lập
Pháp luật không cho phép một người làm công tác xã hội đồng thời hỗ trợ cả người bị buộc tội và bị hại trong cùng vụ án. Khi có dấu hiệu xung đột, luật sư cần xác định vấn đề, tài liệu chứng minh và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý đúng cơ chế.
Mục tiêu là bảo đảm người đại diện và người làm công tác xã hội thực sự hỗ trợ quyền, lợi ích hợp pháp và khả năng giáo dục, phục hồi của người chưa thành niên.
👉 Hãy liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, Hotline: 097.211.8764.
XI. LUẬT SƯ TLK PHỐI HỢP VỚI NGƯỜI ĐẠI DIỆN VÀ NGƯỜI LÀM CÔNG TÁC XÃ HỘI
1. Phân định đúng vai trò trước khi xây dựng phương án phối hợp
Trong vụ án có người chưa thành niên tại tỉnh Ninh Bình, Luật sư Công ty Luật TLK cần xác định rõ người đại diện hợp pháp, người làm công tác xã hội đã tham gia tố tụng hay chưa và quyền của người bào chữa. Ba chủ thể có chức năng khác nhau, không thể thay thế lẫn nhau.
Người đại diện hỗ trợ về tâm lý, gia đình và thực hiện quyền. Người làm công tác xã hội đánh giá hoàn cảnh, mức độ trưởng thành, môi trường sống, nhu cầu hỗ trợ, khả năng phục hồi; xây dựng báo cáo điều tra xã hội, kế hoạch chuyển hướng. Luật sư kiểm tra chứng cứ, tham gia hỏi cung, kiến nghị, nghiên cứu hồ sơ và tranh tụng. Luật Tư pháp người chưa thành niên quy định người làm công tác xã hội có nhiệm vụ xây dựng báo cáo điều tra xã hội, kế hoạch xử lý chuyển hướng, tham gia hỗ trợ, phiên họp, phiên tòa và quá trình tái hòa nhập.
Nếu phân định sai, gia đình dễ kỳ vọng người làm công tác xã hội “bào chữa” hoặc người đại diện can thiệp vào lời khai. Việc phối hợp phải giữ đúng tính độc lập của từng chủ thể.
2. Biến thông tin xã hội thành dữ liệu có giá trị pháp lý
Luật sư cần đối chiếu báo cáo điều tra xã hội về học tập, gia đình, sức khỏe, mức độ trưởng thành, nguyên nhân hành vi với giấy tờ và chứng cứ khách quan. Nếu có dữ kiện mới hoặc nội dung thiếu chính xác, cần đề nghị xem xét bổ sung theo quy định. Luật cho phép xây dựng báo cáo điều tra xã hội bổ sung trong các giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử.
Đối với xử lý chuyển hướng, thông tin cần được chuyển thành kế hoạch khả thi: ai giám sát, học ở đâu, sinh hoạt thế nào, cách hạn chế nguy cơ và phương án khắc phục hậu quả. Khi xét xử, các dữ kiện này tiếp tục hỗ trợ đánh giá khả năng giáo dục, phục hồi.
Ảnh 3: luật sư Công ty Luật TLK phối hợp người đại diện và người làm công tác xã hội trong vụ án người chưa thành niên tại tỉnh Ninh Bình hotline 097.211.8764.
XII. GIA ĐÌNH CẦN CHUẨN BỊ GÌ?
1. Chuẩn bị thông tin có thể kiểm chứng thay vì chỉ kể hoàn cảnh
Gia đình nên tập hợp giấy tờ xác định tuổi, học tập, nơi cư trú, sức khỏe nếu liên quan, thông tin người trực tiếp chăm sóc, biến cố gia đình và tài liệu khắc phục hậu quả. Nếu từng bỏ học, thay đổi nơi ở hoặc chịu ảnh hưởng tiêu cực, cần cung cấp trung thực để đánh giá.
Không nên chỉ cung cấp thành tích tốt và che giấu dữ kiện bất lợi. Báo cáo và chiến lược pháp lý chỉ có giá trị khi phản ánh đúng thực tế.
2. Chuẩn bị kế hoạch quản lý, giáo dục và phục hồi cụ thể
Gia đình cần xác định người trực tiếp quản lý, thời gian có thể giám sát, nơi tiếp tục học hoặc học nghề, môi trường sinh hoạt và cách hạn chế yếu tố từng dẫn đến hành vi. Nếu đề nghị xử lý chuyển hướng hoặc biện pháp ít hạn chế hơn tạm giam, kế hoạch càng phải cụ thể và có khả năng kiểm chứng.
Người đại diện cũng nên ghi lại các mốc tố tụng, giấy tờ đã nhận, lịch làm việc và nội dung cần trao đổi với luật sư. Việc ghi chép có hệ thống giúp tránh bỏ sót yêu cầu, thời hạn và tài liệu cần bổ sung.
Không tự hướng dẫn người chưa thành niên học lời khai, không liên hệ người làm chứng hoặc bị hại để tác động nội dung trình bày, không xóa dữ liệu và không tạo giấy xác nhận sai thực tế.
XIII. CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP CỦA KHÁCH HÀNG
1. Cha mẹ có đương nhiên là người đại diện của người chưa thành niên trong vụ án hình sự không?
Cha, mẹ thuộc nhóm người có thể là người đại diện, nhưng việc tham gia còn phải bảo đảm không thuộc trường hợp pháp luật loại trừ do ảnh hưởng xấu đến tâm lý, việc xác định sự thật hoặc có xung đột trực tiếp với lợi ích của người chưa thành niên.
2. Có người đại diện rồi thì có cần luật sư không?
Có. Người đại diện và người bào chữa có chức năng khác nhau. Đối với người chưa thành niên là người bị buộc tội, pháp luật yêu cầu phải có người bào chữa.
3. Người đại diện có được tham gia hỏi cung không?
Pháp luật quy định cơ chế tham gia của người đại diện hoặc người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi lấy lời khai, hỏi cung người chưa thành niên, cùng những trường hợp ngoại lệ cụ thể.
4. Người đại diện có được trả lời thay người chưa thành niên không?
Không nên. Người đại diện hỗ trợ thực hiện quyền và ổn định tâm lý, nhưng lời khai của người chưa thành niên phải phản ánh nhận thức và trình bày của chính họ.
5. Người làm công tác xã hội có phải là luật sư không?
Không. Người làm công tác xã hội thực hiện chức năng hỗ trợ xã hội, xây dựng báo cáo điều tra xã hội, kế hoạch xử lý chuyển hướng và những nhiệm vụ khác theo Luật Tư pháp người chưa thành niên.
6. Báo cáo điều tra xã hội được lập trong bao lâu?
Người làm công tác xã hội phải hoàn thành báo cáo trong 07 ngày kể từ ngày nhận thông báo tham gia tố tụng và gửi Cơ quan điều tra; báo cáo có thể được bổ sung trong các giai đoạn tiếp theo.
7. Gia đình có được yêu cầu sửa báo cáo điều tra xã hội không?
Gia đình không quyết định nội dung báo cáo. Nếu có thông tin chưa chính xác hoặc còn thiếu, có thể cung cấp tài liệu, dữ liệu có căn cứ để cơ quan có thẩm quyền và người làm công tác xã hội xem xét bổ sung.
8. Người làm công tác xã hội có quyết định việc xử lý chuyển hướng không?
Không. Họ hỗ trợ đánh giá, xây dựng báo cáo, kế hoạch và thực hiện nhiệm vụ liên quan; quyết định áp dụng xử lý chuyển hướng thuộc chủ thể có thẩm quyền theo luật.
9. Một người làm công tác xã hội có thể hỗ trợ cả bị can chưa thành niên và bị hại trong cùng vụ án không?
Không. Luật không cho phép cùng một người làm công tác xã hội đồng thời hỗ trợ cả người bị buộc tội và bị hại trong cùng một vụ án.
10. Gia đình tại tỉnh Ninh Bình nên liên hệ luật sư vào thời điểm nào?
Nên thực hiện sớm khi người chưa thành niên bị tố giác, mời làm việc, bắt, tạm giữ hoặc khởi tố để kiểm soát quyền tố tụng và phối hợp đúng với người đại diện, người làm công tác xã hội ngay từ đầu.
👉 Quý Khách hàng có thể tham khảo thêm thông tin về Hệ sinh thái TLK và các gói ưu đãi dịch vụ Pháp lý, Kế toán – Thuế đang được áp dụng dưới đây.
🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ pháp lý của Công ty Luật TLK
🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ Kế toán – Thuế của Công ty Tư vấn và Đại lý thuế TLK Global
🔗 Hệ sinh thái TLK: Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn và Đại lý Thuế TLK Global
XIV. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK
Trong vụ án hình sự có người chưa thành niên tại tỉnh Ninh Bình, người đại diện, người làm công tác xã hội và người bào chữa cùng hướng tới bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp nhưng mỗi chủ thể có chức năng riêng. Phối hợp sai vai trò có thể làm thông tin nhân thân thiếu chính xác, kế hoạch chuyển hướng thiếu khả thi hoặc khiến quyền tố tụng của người chưa thành niên không được sử dụng đúng thời điểm.
Công ty Luật TLK rà soát tư cách người đại diện, kiểm soát việc tham gia các hoạt động tố tụng, đối chiếu báo cáo điều tra xã hội với chứng cứ, phối hợp xây dựng hồ sơ nhân thân và phương án xử lý chuyển hướng, đồng thời thực hiện đầy đủ quyền của người bào chữa từ điều tra đến xét xử. Mục tiêu là kết nối đúng thông tin gia đình, đánh giá xã hội và chứng cứ pháp lý thành một chiến lược bảo vệ thống nhất, thực chất.
➡️ Điểm khác biệt cốt lõi của TLK là xử lý đúng ngay từ đầu: đúng người, đúng vai trò, đúng thông tin và đúng thời điểm; không để sự hỗ trợ của gia đình hoặc công tác xã hội bị biến thành can thiệp lời khai hay những hồ sơ hình thức.
👉 Hãy liên hệ ngay với Luật sư TLK để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ kịp thời, Hotline: 097.211.8764.
CÔNG TY LUẬT TLK
🌐 Website: https://tlklawfirm.vn
📧 Email: info@tlklawfirm.vn
☎ Tel: 0243.2011.747
📞 Hotline: 097.211.8764
