I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG
- Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 13/6/2019.
- Nghị định số 126/2020/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 19/10/2020, quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế.
- Các văn bản hướng dẫn thi hành còn hiệu lực có liên quan.
II. KIỂM TRA THUẾ VÀ THANH TRA THUẾ CÓ GÌ KHÁC NHAU?
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp chưa phân biệt rõ kiểm tra thuế và thanh tra thuế, dẫn đến tâm lý chủ quan hoặc lo lắng không cần thiết khi làm việc với cơ quan thuế. Việc hiểu đúng bản chất của từng hình thức là bước đầu tiên để doanh nghiệp xác định đúng mức độ rủi ro và cách ứng xử phù hợp.
Kiểm tra thuế thường được thực hiện:
- Trên cơ sở hồ sơ khai thuế;
- Tại trụ sở cơ quan thuế hoặc tại doanh nghiệp;
- Với phạm vi, thời gian tương đối hẹp.
Trong khi đó, thanh tra thuế có đặc điểm:
- Phạm vi rộng hơn, thời gian dài hơn;
- Thường kiểm tra nhiều kỳ tính thuế;
- Tập trung vào các nội dung có rủi ro cao như hóa đơn, chi phí, doanh thu, giao dịch liên kết.
Việc nhầm lẫn hai hình thức này khiến nhiều doanh nghiệp ứng xử sai ngay từ đầu, hoặc cung cấp hồ sơ vượt mức cần thiết.
👉 Xem thêm: Doanh nghiệp có nên thuê luật sư khi thanh tra thuế?
III. QUY TRÌNH LÀM VIỆC CỦA ĐOÀN KIỂM TRA, THANH TRA THUẾ
Mỗi cuộc kiểm tra, thanh tra thuế đều phải tuân thủ quy trình chặt chẽ theo quy định pháp luật, không phải là hoạt động tùy tiện. Doanh nghiệp có quyền yêu cầu đoàn kiểm tra, thanh tra thực hiện đúng trình tự, thủ tục.
Thông thường, quy trình gồm các bước chính:
- Ban hành quyết định kiểm tra, thanh tra thuế
Quyết định phải ghi rõ đối tượng, nội dung, thời kỳ và thời hạn kiểm tra, thanh tra. - Công bố quyết định tại doanh nghiệp
Đoàn kiểm tra, thanh tra có trách nhiệm công bố quyết định trước khi tiến hành làm việc. - Tiến hành kiểm tra, thanh tra theo phạm vi được giao
Chỉ được yêu cầu hồ sơ, tài liệu liên quan trực tiếp đến nội dung trong quyết định. - Lập biên bản làm việc, biên bản kiểm tra, thanh tra
Doanh nghiệp có quyền giải trình, ghi ý kiến vào biên bản. - Dự thảo và ban hành kết luận
Trước khi có kết luận chính thức, doanh nghiệp thường có cơ hội giải trình, bổ sung ý kiến.
Việc nắm rõ quy trình giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt phạm vi làm việc và hạn chế rủi ro phát sinh ngoài dự kiến.
Ảnh 1: Liên hệ ngay Công ty Luật TLK để được tư vấn - Hotline 097.211.8764 / 0969.760.195
IV. DOANH NGHIỆP THƯỜNG HIỂU SAI GÌ VỀ QUYỀN CỦA MÌNH KHI LÀM VIỆC VỚI CƠ QUAN THUẾ?
Một sai lầm phổ biến là doanh nghiệp cho rằng mình không có quyền gì khi đoàn thanh tra đã vào làm việc. Trên thực tế, pháp luật ghi nhận nhiều quyền quan trọng của doanh nghiệp, nhưng lại thường bị bỏ qua.
Một số hiểu sai điển hình:
- Nghĩ rằng phải cung cấp mọi hồ sơ được yêu cầu, dù vượt phạm vi quyết định;
- Cho rằng không được ý kiến hay phản biện trong biên bản làm việc;
- Nghĩ rằng không được nhờ luật sư tham gia hoặc đại diện.
Những hiểu sai này khiến doanh nghiệp tự thu hẹp quyền của mình, làm gia tăng rủi ro pháp lý không đáng có.
👉 Xem thêm: Kiểm tra, thanh tra thuế: Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ gì? | TLK
V. Ý NGHĨA CỦA VIỆC NẮM RÕ QUY TRÌNH VÀ QUYỀN DOANH NGHIỆP
Việc hiểu rõ quy trình và quyền của mình không nhằm “chống đối” cơ quan thuế, mà nhằm đảm bảo quá trình làm việc minh bạch, đúng luật và cân bằng lợi ích.
Doanh nghiệp nắm rõ quy trình sẽ:
- Chủ động trong việc chuẩn bị hồ sơ;
- Kiểm soát tốt nội dung làm việc;
- Tránh bị dẫn dắt hoặc mở rộng rủi ro ngoài ý muốn;
- Bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
👉 Xem thêm: Checklist hồ sơ khi kiểm tra, thanh tra thuế cho doanh nghiệp | TLK
VI. CÁC QUYỀN PHÁP LÝ QUAN TRỌNG CỦA DOANH NGHIỆP KHI BỊ KIỂM TRA, THANH TRA THUẾ
Trong quá trình kiểm tra, thanh tra thuế, doanh nghiệp không ở vị thế bị động tuyệt đối như nhiều người vẫn lầm tưởng. Pháp luật thuế ghi nhận rõ các quyền của người nộp thuế nhằm bảo đảm sự minh bạch và cân bằng trong quan hệ với cơ quan quản lý.
Những quyền pháp lý quan trọng doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý gồm:
- Quyền được biết rõ phạm vi, nội dung, thời kỳ kiểm tra, thanh tra
Doanh nghiệp có quyền yêu cầu đoàn kiểm tra, thanh tra làm việc đúng theo quyết định đã được ban hành, không mở rộng tùy tiện. - Quyền cung cấp hồ sơ theo phạm vi yêu cầu hợp pháp
Doanh nghiệp chỉ có nghĩa vụ cung cấp tài liệu liên quan trực tiếp đến nội dung được ghi nhận trong quyết định kiểm tra, thanh tra. - Quyền giải trình và bảo lưu ý kiến
Doanh nghiệp được trình bày quan điểm, giải thích bản chất giao dịch và bảo lưu ý kiến pháp lý trong biên bản làm việc. - Quyền có người đại diện hợp pháp hoặc luật sư tham gia
Doanh nghiệp được mời luật sư hoặc ủy quyền cho luật sư tham gia làm việc với đoàn kiểm tra, thanh tra thuế.
Việc nhận diện và sử dụng đúng các quyền này giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát quá trình làm việc, hạn chế rủi ro phát sinh không cần thiết.
👉 Xem thêm: Sai lầm khi doanh nghiệp tự giải trình với đoàn thanh tra thuế
VII. NHỮNG ĐIỂM DOANH NGHIỆP CẦN KIỂM SOÁT CHẶT TRONG SUỐT QUÁ TRÌNH LÀM VIỆC
Bên cạnh việc hiểu quyền, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến các điểm kiểm soát then chốt trong quá trình làm việc với đoàn kiểm tra, thanh tra thuế. Đây là những điểm mà chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến hệ quả pháp lý lớn.
Các điểm cần kiểm soát gồm:
- Phạm vi hồ sơ cung cấp: Chỉ cung cấp đúng – đủ – đúng thời điểm, tránh nộp tràn lan.
- Người trực tiếp làm việc: Nên thống nhất đầu mối, tránh nhiều người trả lời rời rạc, thiếu nhất quán.
- Nội dung trả lời: Trả lời theo hướng pháp lý, không suy đoán, không giải thích ngoài câu hỏi.
- Biên bản làm việc: Phải rà soát kỹ từng nội dung, yêu cầu ghi nhận đầy đủ ý kiến giải trình, bảo lưu (nếu có).
👉 Xem thêm: Hồ sơ dễ bị truy thu, phạt nặng khi thanh tra thuế | TLK
Ảnh 2: Liên hệ ngay Công ty Luật TLK để được tư vấn - Hotline 097.211.8764 / 0969.760.195
VIII. NHỮNG SAI LẦM DOANH NGHIỆP HAY MẮC KHI KHÔNG HIỂU RÕ QUY TRÌNH
Việc không nắm rõ quy trình làm việc của đoàn kiểm tra, thanh tra thuế thường dẫn đến những sai lầm mang tính hệ thống, không chỉ ảnh hưởng đến kết quả một cuộc thanh tra mà còn tác động lâu dài đến doanh nghiệp.
Một số sai lầm điển hình gồm:
- Cung cấp hồ sơ vượt phạm vi quyết định ngay từ buổi làm việc đầu tiên;
- Không yêu cầu công bố hoặc giải thích rõ quyết định kiểm tra, thanh tra;
- Không phản hồi hoặc phản hồi muộn đối với dự thảo kết luận;
- Ký biên bản làm việc mà không rà soát hoặc không bảo lưu ý kiến.
Những sai lầm này khiến doanh nghiệp tự thu hẹp quyền của mình, đồng thời tạo lợi thế không cần thiết cho cơ quan thuế trong việc diễn giải hồ sơ.
IX. VAI TRÒ CỦA LUẬT SƯ TRONG VIỆC BẢO VỆ QUYỀN DOANH NGHIỆP
Trong bối cảnh thanh tra thuế ngày càng chuyên sâu, luật sư không chỉ đóng vai trò “hỗ trợ bên ngoài”, mà trở thành nhân tố kiểm soát pháp lý quan trọng cho doanh nghiệp.
Luật sư giúp doanh nghiệp:
- Kiểm tra tính hợp pháp của quyết định kiểm tra, thanh tra;
- Kiểm soát phạm vi yêu cầu và nội dung làm việc;
- Định hướng chiến lược giải trình phù hợp;
- Rà soát, phản biện biên bản và dự thảo kết luận;
- Chuẩn bị phương án khiếu nại, xử lý hậu thanh tra nếu cần.
👉 Xem thêm: Hóa đơn bị “soi” khi kiểm tra, thanh tra thuế doanh nghiệp | TLK
X. LỢI ÍCH KHI DOANH NGHIỆP NẮM RÕ QUY TRÌNH VÀ QUYỀN KHI BỊ KIỂM TRA, THANH TRA THUẾ
Việc hiểu rõ quy trình làm việc của đoàn kiểm tra, thanh tra thuế và các quyền pháp lý của doanh nghiệp không chỉ giúp doanh nghiệp “biết để làm”, mà còn giúp làm đúng – làm đủ – làm có kiểm soát. Trên thực tế, nhiều rủi ro phát sinh không phải do sai phạm nghiêm trọng, mà do doanh nghiệp thiếu hiểu biết về quy trình và quyền của chính mình.
Khi nắm chắc quy trình và quyền, doanh nghiệp sẽ:
- Chủ động chuẩn bị hồ sơ theo đúng phạm vi thanh tra;
- Tránh bị dẫn dắt cung cấp thông tin ngoài nội dung quyết định;
- Kiểm soát tốt nội dung trao đổi và biên bản làm việc;
- Bảo vệ được quan điểm pháp lý của mình ngay từ đầu;
- Giảm thiểu nguy cơ truy thu, xử phạt không cần thiết.
Đây chính là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp làm việc với cơ quan thuế một cách bình tĩnh, minh bạch và đúng pháp luật.
XI. QUY TRÌNH CÔNG TY LUẬT TLK HỖ TRỢ DOANH NGHIỆP TRONG QUÁ TRÌNH KIỂM TRA, THANH TRA THUẾ
Công ty Luật TLK xây dựng quy trình hỗ trợ doanh nghiệp dựa trên kinh nghiệm thực tiễn làm việc với cơ quan thuế, tập trung vào kiểm soát rủi ro – bảo vệ quyền – xử lý đúng pháp luật, gồm các bước:
- Tiếp nhận quyết định kiểm tra, thanh tra: Phân tích phạm vi, thời kỳ, nội dung làm việc.
- Rà soát quyền và nghĩa vụ doanh nghiệp: Xác định các điểm doanh nghiệp cần bảo vệ.
- Chuẩn bị hồ sơ và chiến lược làm việc: Định hướng nội dung giải trình, người làm việc, tài liệu cung cấp.
- Tham gia hoặc đại diện làm việc: Luật sư TLK tham gia cùng doanh nghiệp hoặc đại diện theo ủy quyền hợp pháp.
- Theo dõi kết luận và xử lý hậu thanh tra: Rà soát biên bản, kết luận và phương án khiếu nại, khắc phục (nếu cần).
Quy trình này giúp doanh nghiệp không bị động, không rơi vào thế phải “chạy theo” yêu cầu của đoàn thanh tra.
Ảnh 3: Liên hệ ngay Công ty Luật TLK để được tư vấn - Hotline 097.211.8764 / 0969.760.195
XII. TLK CAM KẾT ĐỒNG HÀNH PHÁP LÝ – THUẾ CÙNG DOANH NGHIỆP
Công ty Luật TLK cam kết:
- Tư vấn và đại diện đúng pháp luật – đúng quy trình – đúng bản chất vụ việc;
- Bảo mật tuyệt đối thông tin doanh nghiệp;
- Đồng hành xuyên suốt từ giai đoạn chuẩn bị đến khi kết thúc thanh tra;
- Đặt quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp làm trọng tâm trong mọi phương án xử lý.
XIII. CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP CỦA KHÁCH HÀNG
1. Doanh nghiệp có quyền từ chối cung cấp hồ sơ ngoài phạm vi quyết định thanh tra không?
Có. Doanh nghiệp chỉ có nghĩa vụ cung cấp hồ sơ liên quan trực tiếp đến nội dung trong quyết định kiểm tra, thanh tra.
2. Đoàn thanh tra có được yêu cầu cung cấp hồ sơ bằng lời nói không?
Doanh nghiệp có quyền yêu cầu yêu cầu đó được thể hiện bằng văn bản hoặc ghi nhận rõ trong biên bản làm việc.
3. Doanh nghiệp có được ghi ý kiến bảo lưu trong biên bản không?
Có. Đây là quyền quan trọng giúp doanh nghiệp bảo vệ quan điểm pháp lý của mình.
4. Nếu doanh nghiệp không ký biên bản làm việc thì có vi phạm không?
Không. Doanh nghiệp có thể từ chối ký và nêu rõ lý do nếu nội dung biên bản chưa phù hợp.
5. Doanh nghiệp có được nhờ luật sư tham gia làm việc với đoàn thanh tra không?
Có. Pháp luật cho phép doanh nghiệp mời hoặc ủy quyền cho luật sư tham gia làm việc.
6. Thanh tra thuế kéo dài quá thời hạn thì doanh nghiệp phải làm gì?
Doanh nghiệp có quyền yêu cầu làm rõ thời hạn và căn cứ gia hạn theo quy định.
7. Có nên cung cấp toàn bộ hồ sơ kế toán ngay từ đầu không?
Không nên. Chỉ nên cung cấp theo phạm vi và yêu cầu hợp pháp của đoàn thanh tra.
8. Doanh nghiệp có quyền giải trình bổ sung sau buổi làm việc không?
Có. Doanh nghiệp được giải trình bổ sung trong thời hạn cho phép trước khi ban hành kết luận.
9. Khi có kết luận bất lợi, doanh nghiệp còn quyền gì không?
Doanh nghiệp có quyền khiếu nại, giải trình hoặc khởi kiện theo quy định pháp luật.
10. Việc hiểu rõ quy trình thanh tra có giúp giảm rủi ro không?
Có. Hiểu đúng quy trình và quyền giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt quá trình làm việc và hạn chế rủi ro pháp lý.
👉 Quý Khách hàng có thể tham khảo thêm thông tin về Hệ sinh thái TLK và các gói ưu đãi dịch vụ Pháp lý, Kế toán – Thuế đang được áp dụng dưới đây.
🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ pháp lý của Công ty Luật TLK
🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ Kế toán – Thuế của Công ty Tư vấn và Đại lý thuế TLK Global
🔗 Hệ sinh thái TLK: Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn và Đại lý Thuế TLK Global
XIV. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK
Trong bối cảnh cơ quan thuế ngày càng tăng cường kiểm tra, thanh tra theo hướng quản lý rủi ro, việc có một đơn vị pháp lý am hiểu quy trình thanh tra thuế và quyền của doanh nghiệp là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp bảo vệ lợi ích hợp pháp một cách hiệu quả. Công ty Luật TLK sẵn sàng tư vấn, đại diện và đồng hành pháp lý – thuế cùng doanh nghiệp trong mọi giai đoạn làm việc với cơ quan thuế.
CÔNG TY LUẬT TLK
🌐 Website: https://tlklawfirm.vn
📧 Email: info@tlklawfirm.vn
☎ Tel: 0243.2011.747
📞 Hotline: 097.211.8764 / 0969.760.195
