RÀ SOÁT SỔ SÁCH KẾ TOÁN TRƯỚC QUYẾT TOÁN THUẾ – DOANH NGHIỆP CẦN CHUẨN BỊ NHỮNG GÌ? (MỚI NHẤT)

I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG

1. Luật Quản lý thuế số: 38/2019/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 13/6/2019;

2. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số: 67/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025;

3. Luật Thuế giá trị gia tăng số: 48/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 26/11/2024;

4. Nghị định số: 126/2020/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 19/10/2020;

5. Nghị định số: 125/2020/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 19/10/2020;

6. Thông tư số: 80/2021/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 29/9/2021;

7. Các văn bản hướng dẫn thi hành khác có liên quan còn hiệu lực.

II. VÌ SAO PHẢI RÀ SOÁT TRƯỚC QUYẾT TOÁN?

Rà soát sổ sách kế toán trước quyết toán thuế là bước kiểm soát rủi ro quan trọng giúp doanh nghiệp phát hiện sai sót, điều chỉnh kịp thời và hạn chế tối đa truy thu, tiền chậm nộp cũng như xử phạt vi phạm hành chính.

Nhiều doanh nghiệp chỉ chú trọng lập tờ khai quyết toán thuế mà bỏ qua việc kiểm tra tính hợp lệ của chứng từ, sự phù hợp của chi phí và tính logic giữa báo cáo tài chính với tờ khai thuế. Khi cơ quan thuế thanh tra, những sai lệch tích lũy qua nhiều kỳ có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

👉 Xem thêm: Doanh nghiệp bị truy thu thuế sau quyết toán – Cách xử lý hợp pháp

Việc rà soát sổ sách không phải là thủ tục hình thức, mà là bước thiết lập “hàng rào an toàn pháp lý” trước khi cơ quan thuế kiểm tra.

III. BẢN CHẤT PHÁP LÝ CỦA VIỆC RÀ SOÁT SỔ SÁCH KẾ TOÁN

Rà soát sổ sách kế toán không được quy định như một thủ tục bắt buộc riêng biệt, nhưng đây là trách nhiệm tự kiểm tra của người nộp thuế.

1. Nguyên tắc tự khai – tự chịu trách nhiệm

Theo quy định hiện hành, người nộp thuế có trách nhiệm tự kê khai, tự tính thuế và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ.

Điều này đồng nghĩa rằng, nếu có sai sót trong sổ sách kế toán dẫn đến khai sai thuế, doanh nghiệp phải chịu toàn bộ hậu quả pháp lý.

2. Mối liên hệ giữa kế toán và nghĩa vụ thuế

Sổ sách kế toán là cơ sở xác định:

1. Doanh thu chịu thuế;

2. Chi phí được trừ;

3. Thu nhập tính thuế;

4. Nghĩa vụ thuế phải nộp.

Nếu kế toán ghi nhận sai, toàn bộ hệ thống nghĩa vụ thuế sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy, rà soát sổ sách kế toán trước quyết toán thuế chính là bước kiểm tra lại nền tảng xác định thuế.

IV. TỔNG QUAN QUY TRÌNH RÀ SOÁT SỔ SÁCH TRƯỚC QUYẾT TOÁN

Để việc rà soát đạt hiệu quả thực chất, cần triển khai theo quy trình có hệ thống, không thể thực hiện qua loa hoặc chỉ kiểm tra bề mặt.

Ảnh 1: Rà soát sổ sách kế toán trước quyết toán thuế doanh nghiệp – hotline 097.211.8764/ 0969.760.195

1. Kiểm tra tính đầy đủ của chứng từ

Bao gồm:

• Hóa đơn đầu vào – đầu ra;

• Hợp đồng kinh tế;

• Chứng từ thanh toán;

• Biên bản đối chiếu công nợ.

Việc thiếu hoặc sai chứng từ là nguyên nhân phổ biến dẫn đến chi phí không được trừ.

👉 Xem thêm: Chi phí không được trừ khi quyết toán thuế – Lỗi doanh nghiệp thường mắc

2. Đối chiếu báo cáo tài chính và tờ khai thuế

Doanh nghiệp cần đảm bảo sự thống nhất giữa:

• Doanh thu trên báo cáo tài chính;

• Doanh thu kê khai thuế;

• Số liệu trên sổ cái và sổ chi tiết.

Sai lệch nhỏ có thể dẫn đến nghi vấn lớn khi cơ quan thuế phân tích dữ liệu.

V. ĐỐI TƯỢNG DOANH NGHIỆP CẦN RÀ SOÁT CHUYÊN SÂU

Không phải mọi doanh nghiệp đều có mức độ rủi ro giống nhau. Tuy nhiên, một số nhóm có nguy cơ cao cần thực hiện rà soát chuyên sâu trước khi quyết toán thuế.

1. Doanh nghiệp có doanh thu tăng/giảm bất thường

Biến động doanh thu lớn giữa các kỳ dễ bị cơ quan thuế đưa vào diện phân tích rủi ro. Khi đó, sự chênh lệch giữa:

1. Doanh thu hóa đơn;

2. Doanh thu ghi nhận kế toán;

3. Doanh thu kê khai thuế;

sẽ bị soi xét kỹ lưỡng.

2. Doanh nghiệp có tỷ lệ chi phí cao

Chi phí lớn so với doanh thu thường kéo theo:

1. Nghi ngờ chi phí không hợp lệ;

2. Rủi ro loại chi phí khi quyết toán;

3. Điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế.

👉 Xem thêm: Thanh tra – kiểm tra thuế: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

3. Doanh nghiệp thay đổi kế toán hoặc phần mềm kế toán

Việc chuyển giao sổ sách giữa các nhân sự kế toán là nguyên nhân phổ biến dẫn đến:

1. Thiếu chứng từ;

2. Sai lệch số dư đầu kỳ;

3. Không khớp công nợ;

4. Sai tài khoản hạch toán.

Những sai sót này nếu không phát hiện trước khi quyết toán sẽ trở thành rủi ro truy thu.

VI. HỒ SƠ – TÀI LIỆU CẦN KIỂM TRA

Rà soát hiệu quả đòi hỏi kiểm tra có hệ thống, không chỉ xem xét từng chứng từ rời rạc.

Ảnh 2: Kiểm tra hồ sơ kế toán trước quyết toán thuế doanh nghiệp – hotline 097.211.8764/ 0969.760.195

1. Nhóm hồ sơ doanh thu

1. Hóa đơn đầu ra;

2. Hợp đồng bán hàng;

3. Biên bản nghiệm thu;

4. Biên bản thanh lý hợp đồng.

Cần đối chiếu tính nhất quán giữa thời điểm ghi nhận doanh thu và thời điểm xuất hóa đơn.

2. Nhóm hồ sơ chi phí

1. Hóa đơn đầu vào;

2. Chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt;

3. Hợp đồng lao động và bảng lương;

4. Quy chế tài chính nội bộ.

Chi phí không đáp ứng đủ điều kiện theo quy định sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ.

👉Xem thêm: Doanh nghiệp bị ấn định thuế – Nguyên nhân và cách xử lý hợp pháp

3. Nhóm hồ sơ thuế GTGT

1. Tờ khai thuế GTGT;

2. Bảng kê hóa đơn;

3. Hồ sơ hoàn thuế (nếu có).

Việc khấu trừ sai thuế GTGT đầu vào là một trong những lỗi phổ biến nhất khi thanh tra.

VII. CÁC SAI SÓT THỰC TIỄN VÀ CÁCH CÔNG TY LUẬT TLK XỬ LÝ

Thực tiễn xử lý hồ sơ tại hệ sinh thái Công ty Luật TLK – Công ty TNHH Tư vấn Đại lý Thuế TLK cho thấy các sai sót thường tập trung ở ba nhóm lớn.

1. Ghi nhận doanh thu sai kỳ

Nhiều doanh nghiệp:

1. Ghi nhận doanh thu chậm;

2. Xuất hóa đơn sai thời điểm;

3. Điều chỉnh doanh thu không có hồ sơ giải trình.

Giải pháp của TLK là rà soát toàn bộ chuỗi hợp đồng – nghiệm thu – hóa đơn – hạch toán để tái cấu trúc lại logic ghi nhận.

2. Hạch toán chi phí thiếu căn cứ

Sai sót thường gặp:

1. Thiếu hợp đồng;

2. Thiếu chứng từ thanh toán;

3. Hóa đơn không đúng thông tin pháp lý.

TLK thực hiện phân loại:

1. Chi phí có thể hợp thức hóa;

2. Chi phí cần điều chỉnh giảm;

3. Chi phí cần xây dựng hồ sơ giải trình.

👉 Xem thêm: Doanh nghiệp bị loại chi phí khi quyết toán thuế – Cách xử lý hợp pháp

3. Sai lệch số liệu giữa báo cáo tài chính và tờ khai thuế

Đây là lỗi dễ bị phát hiện qua hệ thống phân tích dữ liệu của cơ quan thuế. TLK áp dụng phương pháp:

1. So khớp từng chỉ tiêu;

2. Phân tích biến động;

3. Xây dựng bảng giải trình logic trước khi cơ quan thuế yêu cầu.

VIII. RỦI RO – TRUY THU – XỬ PHẠT NẾU KHÔNG RÀ SOÁT KỊP THỜI

Việc không rà soát sổ sách trước quyết toán có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

1. Truy thu thuế

Cơ quan thuế có thể điều chỉnh:

1. Tăng doanh thu tính thuế;

2. Loại chi phí không hợp lệ;

3. Truy thu thuế GTGT đã khấu trừ.

2. Tiền chậm nộp

Tiền chậm nộp được tính theo thời gian kéo dài, có thể làm tăng đáng kể nghĩa vụ tài chính.

3. Xử phạt vi phạm hành chính

Mức phạt phụ thuộc vào tính chất:

1. Khai sai;

2. Thiếu thuế;

3. Trốn thuế.

👉 Xem thêm: Doanh nghiệp bị truy thu thuế sau quyết toán – Nguyên nhân và cách xử lý hợp pháp

Rủi ro không chỉ là tài chính, mà còn ảnh hưởng uy tín doanh nghiệp và khả năng tiếp cận tín dụng.

IX. CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA RỦI RO TRƯỚC KHI THANH TRA

Rà soát sổ sách không chỉ để “chữa cháy” trước kỳ quyết toán, mà còn là bước thiết lập cơ chế kiểm soát rủi ro dài hạn.

1. Thiết lập quy trình kiểm tra định kỳ

Doanh nghiệp nên thực hiện:

1. Rà soát sổ sách theo quý;

2. Kiểm tra đối chiếu công nợ định kỳ;

3. So khớp doanh thu – thuế – báo cáo tài chính trước khi nộp tờ khai năm.

Việc kiểm tra định kỳ giúp giảm thiểu sai sót tích lũy nhiều năm – nguyên nhân khiến mức truy thu tăng đột biến.

👉 Xem thêm: Dịch vụ quyết toán thuế trọn gói tại Hà Nội – TLK

2. Chuẩn hóa hồ sơ ngay từ đầu

Hồ sơ hợp lệ phải đáp ứng:

1. Đầy đủ hợp đồng;

2. Chứng từ thanh toán đúng quy định;

3. Hạch toán đúng bản chất giao dịch.

Không nên đợi đến khi cơ quan thuế yêu cầu mới bắt đầu thu thập tài liệu.

X. LỢI ÍCH KHI SỬ DỤNG DỊCH VỤ TẠI CÔNG TY LUẬT TLK

Rà soát sổ sách kế toán ở mức chuyên sâu đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức kế toán và phân tích pháp lý thuế.

1. Kiểm soát rủi ro ở cấp độ pháp lý

Công ty Luật TLK không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra số liệu, mà còn:

1. Phân tích rủi ro theo quy định pháp luật;

2. Xây dựng phương án giải trình trước;

3. Dự phòng kịch bản thanh tra.

👉 Xem thêm: Rủi ro bị truy thu thuế sau quyết toán tại Hà Nội – Cách giảm thiểu

2. Kết hợp hệ sinh thái Luật – Đại lý Thuế

Sự phối hợp giữa:

1. Công ty Luật TLK;

2. Công ty TNHH Tư vấn Đại lý Thuế TLK;

giúp xử lý đồng bộ:

• Rà soát kế toán;

• Điều chỉnh tờ khai;

• Làm việc với cơ quan thuế;

• Bảo vệ quyền lợi khi phát sinh tranh chấp.

Đây là lợi thế cạnh tranh khác biệt mà không phải đơn vị kế toán thuần túy nào cũng có.

XI. QUY TRÌNH HỆ SINH THÁI LUẬT – ĐẠI LÝ THUẾ TLK

Quy trình triển khai rà soát sổ sách trước quyết toán tại TLK gồm:

1. Thu thập hồ sơ – đánh giá sơ bộ rủi ro;

2. Phân tích chi tiết từng nhóm doanh thu – chi phí;

3. Lập báo cáo rà soát và khuyến nghị điều chỉnh;

4. Hỗ trợ điều chỉnh hồ sơ;

5. Đại diện làm việc với cơ quan thuế (nếu cần).

👉 Xem thêm: Bị ấn định thuế sau quyết toán tại Hà Nội – Cách xử lý

Quy trình này bảo đảm doanh nghiệp bước vào kỳ quyết toán với trạng thái chủ động.

XII. TLK CAM KẾT

1. Rà soát thực chất – không hình thức;

2. Phân tích rủi ro cụ thể theo từng doanh nghiệp;

3. Bảo mật tuyệt đối thông tin tài chính;

4. Đồng hành xuyên suốt quá trình quyết toán và thanh tra.

XIII. CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

1. Rà soát sổ sách trước quyết toán có bắt buộc không?

Pháp luật không quy định riêng thủ tục bắt buộc, nhưng doanh nghiệp có trách nhiệm tự kiểm tra tính chính xác của hồ sơ thuế. Không rà soát đồng nghĩa chấp nhận rủi ro.

2. Khi nào nên thực hiện rà soát?

Tốt nhất trước khi lập báo cáo tài chính năm và trước khi nộp hồ sơ quyết toán thuế.

3. Doanh nghiệp nhỏ có cần rà soát không?

Quy mô nhỏ không đồng nghĩa rủi ro thấp. Sai sót dù nhỏ vẫn có thể bị xử phạt.

4. Rà soát khác gì với kiểm toán?

Kiểm toán tập trung vào tính trung thực của báo cáo tài chính; rà soát thuế tập trung vào rủi ro pháp lý và nghĩa vụ thuế.

5. Nếu phát hiện sai sót thì có nên tự điều chỉnh?

Việc tự điều chỉnh trước khi thanh tra giúp giảm mức xử phạt.

6. Chi phí không đủ chứng từ có cách khắc phục không?

Tùy trường hợp, có thể bổ sung hồ sơ hoặc điều chỉnh giảm chi phí.

7. Có thể ủy quyền toàn bộ cho đơn vị tư vấn không?

Doanh nghiệp có thể ủy quyền, nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm cuối cùng về nghĩa vụ thuế.

8. Rà soát mất bao lâu?

Phụ thuộc quy mô và mức độ phức tạp hồ sơ.

9. Sau khi rà soát có đảm bảo không bị truy thu?

Không thể cam kết tuyệt đối, nhưng mức rủi ro sẽ giảm đáng kể.

10. Khi nào nên thuê luật sư tham gia?

Khi có dấu hiệu thanh tra, truy thu lớn hoặc tranh chấp phát sinh.

👉Quý Khách hàng có thể tham khảo thêm thông tin về Hệ sinh thái TLK và các gói ưu đãi dịch vụ Pháp lý, Kế toán – Thuế đang được áp dụng dưới đây.

🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ pháp lý của Công ty Luật TLK

🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ Kế toán – Thuế của Công ty Tư vấn và Đại lý thuế TLK Global

🔗 Hệ sinh thái TLK: Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn và Đại lý Thuế TLK Global

XIV. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK

Trong quản trị thuế và pháp lý doanh nghiệp, việc kiểm soát rủi ro từ sổ sách kế toán là bước bảo vệ nền tảng tài chính bền vững. Công ty Luật TLK cùng Công ty TNHH Tư vấn Đại lý Thuế TLK đồng hành xây dựng hệ thống bảo vệ doanh nghiệp toàn diện.

CÔNG TY LUẬT TLK

🌐 Website: https://tlklawfirm.vn
📧 Email: info@tlklawfirm.vn
☎ Tel: 0243.2011.747
📞 Hotline: 097.211.8764 / 0969.760.195