Rà soát hợp đồng kinh tế – Kiểm soát rủi ro thuế cùng TLK

I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG

1. Luật Quản lý thuế số: 38/2019/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 13/6/2019;

2. Luật Thuế giá trị gia tăng số: 48/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2024, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025;

3. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số: 67/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2025, có hiệu lực từ ngày 01/10/2025;

4. Nghị định số: 125/2020/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 19/10/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn;

5. Nghị định số: 126/2020/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 19/10/2020 quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế;

6. Thông tư số: 80/2021/TT-BTC được Bộ Tài chính ban hành ngày 29/9/2021 hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế.

Các văn bản hướng dẫn thi hành khác có liên quan còn hiệu lực.

II. NHẬN ĐỊNH PHÁP LÝ VÀ CHIẾN LƯỢC KIỂM SOÁT RỦI RO

Phần lớn doanh nghiệp chỉ rà soát hợp đồng dưới góc độ quyền – nghĩa vụ dân sự. Tuy nhiên, cơ quan thuế lại nhìn hợp đồng dưới lăng kính hoàn toàn khác: hợp đồng là căn cứ xác định doanh thu, chi phí, thời điểm tính thuế và nghĩa vụ kê khai.
Nếu hợp đồng được soạn thảo không đồng bộ với quy định thuế, doanh nghiệp có thể bị truy thu thuế, loại chi phí, không được khấu trừ VAT hoặc bị xử phạt dù giao dịch hoàn toàn có thật.

1. Hợp đồng quyết định thời điểm ghi nhận doanh thu

Điều khoản về:

• Thời điểm nghiệm thu;

• Điều kiện bàn giao;

• Điều kiện thanh toán;

Sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thời điểm lập hóa đơn và kê khai thuế giá trị gia tăng.

Nếu hợp đồng quy định không rõ ràng, doanh nghiệp có thể:

• Lập hóa đơn sai thời điểm;

• Bị phạt hành chính;

• Bị ấn định thuế.

👉 Xem thêm: Doanh thu – chi phí không khớp: TLK hỗ trợ tái lập sổ sách hợp lệ

2. Hợp đồng quyết định cấu trúc chi phí được trừ

Thuế thu nhập doanh nghiệp không chỉ căn cứ vào chứng từ kế toán mà còn xem xét:

• Chi phí có liên quan đến hoạt động sản xuất – kinh doanh không;

• Có đủ căn cứ pháp lý trong hợp đồng hay không.

Một hợp đồng thiếu điều khoản chi tiết về phạm vi công việc có thể khiến chi phí bị loại khi quyết toán.

3. Hợp đồng là căn cứ đánh giá tính hợp pháp của hóa đơn

Hóa đơn hợp lệ nhưng nếu nội dung không phù hợp với hợp đồng, cơ quan thuế có thể đặt nghi vấn về bản chất giao dịch.

Đây là “điểm mù” mà nhiều doanh nghiệp chỉ phát hiện khi đã bị thanh tra.

Ảnh 1: Rà soát hợp đồng kinh tế phòng ngừa rủi ro thuế – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764 / 0969.760.195

III. CÁC NHÓM RỦI RO THUẾ TIỀM ẨN TRONG HỢP ĐỒNG

Rủi ro thuế thường không nằm ở điều khoản “thuế”, mà nằm ở các điều khoản tưởng như thuần túy thương mại.

1. Rủi ro từ điều khoản giá và phương thức thanh toán

Ví dụ:

• Giá đã bao gồm hay chưa bao gồm VAT?

• Thanh toán từng phần hay thanh toán trọn gói?

• Điều kiện thanh toán gắn với mốc nghiệm thu nào?

Sai sót tại đây có thể dẫn đến:

• Kê khai thiếu doanh thu;

• Không đủ điều kiện khấu trừ thuế đầu vào;

• Phát sinh chênh lệch thuế.

2. Rủi ro từ điều khoản phạt vi phạm và bồi thường

Khoản phạt, bồi thường có thể:

• Không chịu thuế giá trị gia tăng;

• Hoặc bị xác định là doanh thu chịu thuế tùy bản chất.

Nếu hợp đồng không mô tả rõ tính chất khoản tiền, doanh nghiệp có thể kê khai sai.

3. Rủi ro từ giao dịch liên kết và phân bổ chi phí

Đối với doanh nghiệp có liên kết:

• Hợp đồng nội bộ;

• Hợp đồng phân bổ chi phí;

• Hợp đồng dịch vụ quản lý;

Có thể bị xem xét dưới góc độ chuyển giá.

👉 Xem thêm: Báo cáo tài chính bị cơ quan thuế nghi ngờ – TLK hỗ trợ giải trình

Hệ sinh thái TLK có lợi thế khi kết hợp:

• Phân tích pháp lý hợp đồng;

• Kiểm tra kỹ thuật thuế và hồ sơ kê khai giao dịch liên kết;

• Đề xuất điều chỉnh phù hợp trước khi bị thanh tra.

IV. HỆ QUẢ KHI KHÔNG RÀ SOÁT HỢP ĐỒNG DƯỚI GÓC ĐỘ THUẾ

Nhiều doanh nghiệp chỉ nhận ra rủi ro khi:

• Bị loại chi phí hàng tỷ đồng;

• Bị truy thu VAT;

• Bị xử phạt do lập hóa đơn sai thời điểm.

1. Rủi ro tài chính

• Truy thu thuế;

• Tiền chậm nộp;

• Phạt vi phạm hành chính.

2. Rủi ro pháp lý

• Tranh chấp với đối tác;

• Không có cơ sở yêu cầu bồi thường;

• Mất lợi thế đàm phán.

3. Rủi ro quản trị nội bộ

• Hợp đồng – hóa đơn – kê khai không đồng bộ;

• Dữ liệu kế toán thiếu logic;

• Tăng khả năng bị thanh tra sâu.

👉 Xem thêm: Điều chỉnh bút toán sai 3 năm trước hợp lệ – TLK xử lý trọn gói

Điểm khác biệt của Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn Đại lý thuế TLK là cung cấp giải pháp trọn gói: rà soát toàn bộ hệ thống hợp đồng, đối chiếu với kê khai thuế và đề xuất điều chỉnh đồng bộ, không xử lý rời rạc từng hợp đồng riêng lẻ.

V. RỦI RO THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG TỪ ĐIỀU KHOẢN THANH TOÁN – NGHIỆM THU

Thuế giá trị gia tăng (VAT) thường là sắc thuế phát sinh rủi ro đầu tiên từ hợp đồng.

1. Rủi ro sai thời điểm lập hóa đơn

Nếu hợp đồng quy định:

• Nghiệm thu từng phần;

• Thanh toán theo tiến độ;

• Bàn giao theo giai đoạn;

Thì doanh nghiệp phải xác định chính xác thời điểm phát sinh nghĩa vụ lập hóa đơn.

Sai lệch giữa điều khoản nghiệm thu và thời điểm lập hóa đơn có thể dẫn đến:

• Bị phạt lập hóa đơn sai thời điểm;

• Bị truy thu VAT;

• Tăng tiền chậm nộp.

👉 Xem thêm: Dịch vụ đại diện doanh nghiệp FDI làm việc với cơ quan thuế – TLK

2. Rủi ro không đủ điều kiện khấu trừ VAT

Hợp đồng thiếu quy định rõ về:

• Phương thức thanh toán không dùng tiền mặt;

• Điều kiện hoàn thành nghĩa vụ cung cấp hàng hóa, dịch vụ;

Có thể khiến bên mua mất quyền khấu trừ VAT dù giao dịch có thật.

Điểm khác biệt của TLK là rà soát đồng thời hợp đồng – hóa đơn – chứng từ thanh toán để bảo đảm ba yếu tố khớp nhau.

VI. RỦI RO THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TỪ CẤU TRÚC GIÁ – CHI PHÍ

Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) không chỉ quan tâm doanh thu mà còn xem xét tính hợp lý của chi phí.

1. Điều khoản không mô tả rõ phạm vi công việc

Nếu hợp đồng ghi nhận:

• Nội dung chung chung;

• Không có tiêu chí nghiệm thu cụ thể;

• Không có phụ lục chi tiết;

Chi phí có thể bị loại khi quyết toán thuế.

2. Phân bổ chi phí không hợp lý

Ví dụ:

• Hợp đồng dịch vụ quản lý nội bộ;

• Hợp đồng tư vấn chung cho nhiều dự án;

Nếu không có tiêu chí phân bổ rõ ràng, cơ quan thuế có thể ấn định lại chi phí.

👉 Xem thêm: Doanh nghiệp FDI bị ấn định thuế vì nghi chuyển giá – Giải pháp khiếu nại

Hệ sinh thái TLK kiểm tra song song:

• Tính pháp lý của điều khoản;

• Tính hợp lệ của hồ sơ kế toán;

• Tính hợp lý của phân bổ chi phí.

VII. RỦI RO KHẤU TRỪ – HÓA ĐƠN – CHỨNG TỪ

Hợp đồng là “nền”, hóa đơn và chứng từ là “bằng chứng”. Nếu hai yếu tố này không đồng bộ, rủi ro tăng theo cấp số nhân.

1. Hợp đồng không khớp với hóa đơn

Ví dụ:

• Tên hàng hóa khác nhau;

• Giá trị khác nhau;

• Đối tượng thanh toán khác nhau.

Cơ quan thuế có thể đặt nghi vấn về bản chất giao dịch.

2. Thiếu phụ lục hoặc biên bản nghiệm thu

Nhiều hợp đồng có giá trị lớn nhưng:

• Không có biên bản nghiệm thu;

• Không có xác nhận khối lượng;

Khi bị thanh tra, doanh nghiệp khó chứng minh chi phí thực tế.

Ảnh 2: Rà soát hợp đồng kinh tế và chứng từ thuế – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764 / 0969.760.195

VIII. RỦI RO CHUYỂN GIÁ, GIAO DỊCH LIÊN KẾT VÀ PHÂN BỔ CHI PHÍ

Đối với doanh nghiệp có yếu tố liên kết, rủi ro không chỉ dừng ở VAT và TNDN thông thường.

1. Hợp đồng nội bộ thiếu căn cứ thị trường

Nếu hợp đồng giữa các bên liên kết:

• Không có cơ sở xác định giá;

• Không có tài liệu so sánh độc lập;

Doanh nghiệp có thể bị điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế.

2. Phân bổ chi phí quản lý – thương hiệu

Khoản phí quản lý, phí bản quyền, phí dịch vụ nội bộ nếu không có căn cứ hợp lý có thể bị loại toàn bộ.

👉 Xem thêm: Mức lãi suất vay nội bộ áp dụng thế nào theo quy định?

Điểm mạnh của TLK là kết hợp chuyên môn pháp lý hợp đồng và phân tích kỹ thuật thuế chuyên sâu, tránh tình trạng “hợp đồng hợp pháp nhưng không hợp lệ về thuế”.

IX. RỦI RO TỪ ĐIỀU KHOẢN PHẠT VI PHẠM – BỒI THƯỜNG

Nhiều doanh nghiệp không chú ý rằng:

• Khoản phạt vi phạm có thể không chịu VAT;

• Khoản bồi thường có thể không được tính vào chi phí được trừ;

Nếu hợp đồng không mô tả rõ bản chất khoản tiền, doanh nghiệp có thể kê khai sai và bị truy thu.

Việc rà soát phải phân tích:

• Bản chất kinh tế;

• Mục đích thanh toán;

• Tác động thuế cụ thể.

👉 Xem thêm: Doanh nghiệp FDI lỗ nhiều năm có bị thanh tra chuyển giá không?

X. CÁCH XÂY DỰNG CHECKLIST RÀ SOÁT HỢP ĐỒNG TOÀN DIỆN

Một quy trình rà soát hợp đồng chuyên nghiệp cần gồm:

1. Phân loại hợp đồng theo ngành nghề;

2. Đối chiếu điều khoản giá – thanh toán – nghiệm thu;

3. Kiểm tra tác động VAT;

4. Kiểm tra tác động TNDN;

5. Đối chiếu hóa đơn – chứng từ;

6. Đánh giá rủi ro chuyển giá (nếu có);

7. Đề xuất điều chỉnh hoặc phụ lục bổ sung.

Hệ sinh thái TLK thực hiện rà soát theo mô hình:

• Luật sư đánh giá cấu trúc pháp lý;

• Đại lý thuế đánh giá tác động số liệu;

• Báo cáo rủi ro phân loại theo mức độ: thấp – trung bình – cao.

XI. CHIẾN LƯỢC ĐIỀU CHỈNH HỢP ĐỒNG ĐỂ PHÒNG NGỪA RỦI RO THUẾ

Rà soát chỉ là bước đầu. Giá trị thực sự nằm ở việc tái cấu trúc điều khoản hợp đồng để ngăn rủi ro tái diễn.

1. Chuẩn hóa điều khoản về giá và thuế

• Ghi rõ giá đã bao gồm hay chưa bao gồm VAT;

• Xác định thuế suất áp dụng;

• Phân tách giá trị hàng hóa – dịch vụ – phụ phí.

Điều này giúp hạn chế tranh cãi khi kê khai và tránh nguy cơ bị ấn định thuế.

2. Làm rõ thời điểm nghiệm thu – bàn giao

Điều khoản cần quy định:

• Thời điểm hoàn thành nghĩa vụ;

• Điều kiện xuất hóa đơn;

• Cơ chế thanh toán từng phần.

Việc đồng bộ điều khoản này với quy định về thời điểm tính thuế giúp giảm rủi ro lập hóa đơn sai thời điểm.

👉 Xem thêm: Hồ sơ kê khai giao dịch liên kết năm nay cần gì?

3. Thiết lập cơ chế lưu trữ chứng từ đồng bộ

Hợp đồng phải đi kèm:

• Phụ lục kỹ thuật;

• Biên bản nghiệm thu;

• Chứng từ thanh toán.

Thiếu một trong các mắt xích này, chuỗi chứng cứ có thể bị đứt gãy khi thanh tra.

Ảnh 3: Điều chỉnh hợp đồng phòng ngừa rủi ro thuế – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764 / 0969.760.195

XII. GIẢI PHÁP TRỌN GÓI TỪ HỆ SINH THÁI CÔNG TY LUẬT TLK VÀ CÔNG TY TƯ VẤN ĐẠI LÝ THUẾ TLK

Điểm khác biệt của TLK không nằm ở việc “đọc hợp đồng”, mà ở việc phân tích đa tầng:

1. Tầng pháp lý: kiểm tra hiệu lực, cấu trúc, phân bổ trách nhiệm;

2. Tầng thuế: đối chiếu VAT, TNDN, giao dịch liên kết;

3. Tầng kế toán: kiểm tra tính logic số liệu;

4. Tầng quản trị: đề xuất cơ chế phòng ngừa dài hạn.

Quy trình trọn gói gồm:

• Thu thập toàn bộ hợp đồng theo nhóm ngành;

• Phân loại rủi ro theo mức độ;

• Lập báo cáo rủi ro chi tiết;

• Đề xuất điều chỉnh hoặc phụ lục bổ sung;

• Hỗ trợ cập nhật quy trình nội bộ.

👉 Xem thêm: Vay nội bộ có rủi ro chuyển giá không? Giải pháp an toàn

Với mô hình kết hợp giữa Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn Đại lý thuế TLK, doanh nghiệp không phải tách rời tư vấn pháp lý và tư vấn thuế – mọi giải pháp được thiết kế đồng bộ.

XIII. CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP CỦA KHÁCH HÀNG

1. Rà soát hợp đồng có thực sự cần thiết nếu doanh nghiệp chưa bị thanh tra?
Rất cần thiết. Rủi ro thuế thường chỉ lộ diện khi thanh tra. Chủ động rà soát giúp phát hiện sai lệch trước khi cơ quan thuế can thiệp.

2. Bao nhiêu hợp đồng thì nên thực hiện rà soát tổng thể?
Ngay khi doanh nghiệp có nhiều hợp đồng giá trị lớn hoặc hợp đồng dài hạn, việc rà soát hệ thống sẽ hiệu quả hơn xử lý từng trường hợp riêng lẻ.

3. Rà soát có làm thay đổi nghĩa vụ thuế quá khứ không?
Mục tiêu chính là phòng ngừa rủi ro tương lai. Tuy nhiên, nếu phát hiện sai sót cũ, có thể chủ động điều chỉnh để giảm thiểu hậu quả.

4. Những ngành nghề nào rủi ro cao?
Xây dựng, thương mại, dịch vụ tư vấn, giao dịch liên kết và hợp đồng theo tiến độ thường có rủi ro cao hơn.

5. Nếu hợp đồng đã ký rồi thì còn điều chỉnh được không?
Có thể lập phụ lục hoặc điều chỉnh cho các giao dịch tiếp theo.

6. Rà soát có giúp tránh bị truy thu không?
Giúp giảm đáng kể nguy cơ truy thu do sai thời điểm ghi nhận hoặc thiếu căn cứ chi phí.

7. Có cần rà soát hợp đồng nội bộ không?
Có. Hợp đồng nội bộ giữa các bên liên kết thường là trọng tâm khi cơ quan thuế kiểm tra chuyển giá.

8. Thời gian rà soát toàn bộ hợp đồng thường bao lâu?
Phụ thuộc số lượng và độ phức tạp, nhưng nên thực hiện theo từng nhóm ưu tiên.

9. TLK có đại diện làm việc nếu phát hiện rủi ro không?
Có. TLK có thể tiếp tục đại diện giải trình, làm việc với cơ quan thuế nếu cần.

10. Dịch vụ trọn gói của TLK bao gồm những gì?
Bao gồm rà soát pháp lý, phân tích thuế, đề xuất điều chỉnh, soạn thảo phụ lục và hỗ trợ xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ.

👉 Quý Khách hàng có thể tham khảo thêm thông tin về Hệ sinh thái TLK và các gói ưu đãi dịch vụ Pháp lý, Kế toán – Thuế đang được áp dụng dưới đây.

🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ pháp lý của Công ty Luật TLK

🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ Kế toán – Thuế của Công ty Tư vấn và Đại lý thuế TLK Global

🔗 Hệ sinh thái TLK: Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn và Đại lý Thuế TLK Global

XIV. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK

Rà soát hợp đồng kinh tế không chỉ là biện pháp pháp lý, mà là chiến lược quản trị rủi ro thuế dài hạn. Một điều khoản thiếu chặt chẽ hôm nay có thể trở thành khoản truy thu lớn trong tương lai.

Với hệ sinh thái kết hợp giữa Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn Đại lý thuế TLK, doanh nghiệp được cung cấp giải pháp toàn diện: phân tích hợp đồng – kiểm tra thuế – tối ưu cấu trúc – phòng ngừa thanh tra.

Liên hệ ngay để được đánh giá hệ thống hợp đồng của doanh nghiệp một cách chuyên sâu và bảo mật.

CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN TLK

🌐 Website: tlklawfirm.vn

📧 Email: info@tlklawfirm.vn

☎ Tel: 0243.2011.747

📞 Hotline: 097.211.8764 / 0969.760.195