I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG
- Bộ luật Tố tụng hình sự số 101/2015/QH13 được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2015;
- Luật số 99/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự được Quốc hội thông qua ngày 27/6/2025;
- Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 22/6/2023.
II. DỮ LIỆU ĐIỆN TỬ CÓ THỂ MẤT TRƯỚC KHI HỒ SƠ ĐƯỢC XEM XÉT
1. Phải xác định ngay nguồn dữ liệu có nguy cơ mất
Tin nhắn có thể bị xóa, camera bị ghi đè, tài khoản bị khóa và dữ liệu giao dịch khó truy xuất nếu để lâu. Người bị hại cần xác định nguồn nào đang tồn tại, ai quản lý và thời gian lưu.
2. Bản gốc phải được ưu tiên bảo toàn
Ảnh chụp màn hình hoặc đoạn video cắt ngắn chỉ nên dùng để minh họa. Nếu có thể, cần giữ tệp gốc, thiết bị, thời điểm và cách thức thu thập.
👉 Hãy liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, Hotline: 097.211.8764.
👉 Xem thêm: Luật sư bảo vệ bị hại, yêu cầu khởi tố tại TP. Hải Phòng (MỚI NHẤT)
III. TIN NHẮN, THƯ ĐIỆN TỬ VÀ NỘI DUNG TRAO ĐỔI CẦN BẢO TOÀN THẾ NÀO?
1. Giữ cả nội dung và bối cảnh
Không nên chỉ chụp một câu có lợi. Cần giữ chuỗi trao đổi, tài khoản, thời điểm, tệp đính kèm và phần trước sau cần thiết để tránh làm sai nghĩa.
2. Phân loại theo vấn đề cần chứng minh
Tin nhắn có thể phản ánh thỏa thuận, giao nhận tiền hoặc hành vi gian dối. Luật sư cần chọn và sắp xếp theo từng vấn đề pháp lý.
Ảnh 1: luật sư Công ty Luật TLK hướng dẫn người bị hại bảo toàn tin nhắn và dữ liệu điện tử khi tố giác tội phạm tại TP. Hải Phòng Hotline 097.211.8764
IV. GHI ÂM, GHI HÌNH CẦN GIỮ NHỮNG THÔNG TIN GÌ?
1. Ưu tiên tệp gốc
Người bị hại nên giữ tệp ban đầu, thiết bị lưu trữ và thông tin về thời điểm, bối cảnh ghi nhận. Không nên chỉ lưu bản đã cắt ghép.
2. Xác định người nói và hoàn cảnh
Nội dung ghi âm phải được đặt trong diễn biến đầy đủ. Cần ghi nhận ai tham gia, thời điểm và hoàn cảnh.
👉 Xem thêm: Dịch vụ luật sư trọn gói bảo vệ bị hại tại TP. Hải Phòng (MỚI NHẤT)
V. CAMERA CẦN ĐƯỢC TRÍCH XUẤT VÀ LƯU GIỮ RA SAO?
1. Trích xuất trước khi bị ghi đè
Khi biết camera có hình ảnh liên quan, cần xác định đơn vị quản lý, khoảng thời gian và vị trí camera để đề nghị lưu giữ.
2. Giữ thông tin nguồn
Ngoài video, cần ghi nhận nơi lấy dữ liệu, thời điểm trích xuất và người cung cấp. Thông tin nguồn giúp việc đối chiếu và đánh giá dữ liệu rõ ràng hơn.
VI. SAO KÊ, DỮ LIỆU GIAO DỊCH VÀ DÒNG TIỀN CẦN ĐỐI CHIẾU THẾ NÀO?
1. Sao kê chỉ có giá trị khi đặt trong chuỗi giao dịch
Người bị hại không nên chỉ in vài dòng chuyển tiền rồi coi đó là đủ chứng minh. Cần đối chiếu số tài khoản, chủ tài khoản, thời điểm, nội dung chuyển khoản, người nhận và tài liệu giải thích mục đích của dòng tiền.
Với vụ việc có nhiều lần chuyển tiền, nên lập bảng theo trình tự thời gian để xác định khoản nào liên quan trực tiếp đến hành vi bị tố giác, khoản nào là giao dịch độc lập và khoản nào đã được hoàn trả. Cách làm này giúp tránh nhầm giữa thiệt hại thực tế và tổng số tiền từng giao dịch.
2. Dữ liệu ngân hàng cần được bảo toàn từ nguồn có thể kiểm chứng
Ảnh chụp ứng dụng ngân hàng có thể hữu ích để nhận diện giao dịch, nhưng không nên là nguồn duy nhất nếu có thể lấy sao kê, xác nhận giao dịch hoặc tài liệu từ tổ chức tín dụng. Người bị hại cần giữ thông tin tài khoản, thời điểm tải dữ liệu và bản có nguồn rõ ràng.
Nếu nghi ngờ dòng tiền tiếp tục được chuyển qua nhiều tài khoản, cần ghi nhận sớm các đầu mối đã biết để luật sư đề xuất hướng xác minh phù hợp.
👉 Xem thêm: Chi phí luật sư trọn gói bảo vệ bị hại tại TP. Hải Phòng (MỚI NHẤT)
VII. THIẾT BỊ GỐC, TỆP GỐC VÀ THÔNG TIN NGUỒN CẦN ĐƯỢC GIỮ RA SAO?
1. Thiết bị gốc giúp kiểm tra nguồn hình thành dữ liệu
Điện thoại, máy tính, thiết bị ghi âm, thẻ nhớ hoặc đầu ghi camera có thể chứa dữ liệu gốc và thông tin hỗ trợ đối chiếu. Người bị hại không nên tùy tiện xóa, khôi phục cài đặt, thay đổi tệp hoặc cài phần mềm có thể làm thay đổi dữ liệu liên quan.
Khi cần sao lưu, nên tạo bản sao riêng và tiếp tục giữ nguồn ban đầu trong tình trạng ổn định. Nếu thiết bị phải tiếp tục sử dụng, cần đánh giá nguy cơ dữ liệu bị ghi đè hoặc mất.
2. Tệp gốc cần được tách khỏi bản chỉnh sửa phục vụ trình bày
Ghi âm có thể được cắt ngắn để dễ nghe; video có thể được trích một phần để minh họa; ảnh có thể được đánh dấu vị trí cần chú ý. Tuy nhiên, bản chỉnh sửa không nên thay thế tệp gốc.
Hồ sơ nên ghi rõ tệp nào là bản gốc, bản sao và bản chỉ phục vụ trình bày. Việc phân biệt này giúp hạn chế tranh luận về việc dữ liệu đã bị thay đổi.
👉 Hãy liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, Hotline: 097.211.8764.
VIII. GIAO NỘP DỮ LIỆU ĐIỆN TỬ CHO CƠ QUAN CÓ THẨM QUYỀN THẾ NÀO?
1. Mỗi lần giao nộp cần có danh mục rõ ràng
Người bị hại nên lập danh mục gồm tên dữ liệu, loại tệp, nguồn lưu, khoảng thời gian, nội dung cần chứng minh và hình thức giao nộp. Với số lượng lớn, có thể đánh số từng mục để dễ đối chiếu.
Không nên giao một thiết bị hoặc bộ dữ liệu nhưng không ghi nhận đã giao những gì. Khi có thể, cần lưu bản đối chiếu, biên bản hoặc căn cứ tiếp nhận để kiểm soát quá trình xử lý.
2. Không tự ý thay đổi dữ liệu trước khi giao nộp
Đổi tên hàng loạt, chuyển định dạng, cắt ghép hoặc chèn chú thích trực tiếp vào tệp có thể làm thay đổi thông tin kỹ thuật. Nếu cần tạo bản dễ trình bày, nên giữ nguyên tệp gốc và tạo bản sao riêng.
Với dữ liệu quan trọng, luật sư cần lựa chọn cách giao nộp vừa thuận tiện vừa bảo đảm khả năng kiểm tra nguồn và tính toàn vẹn.
Ảnh 2: luật sư Công ty Luật TLK hỗ trợ giao nộp, bảo toàn dữ liệu điện tử và chứng cứ số tại TP. Hải Phòng Hotline 097.211.8764
👉 Xem thêm: Hồ sơ, chứng cứ tố giác của bị hại tại TP. Hải Phòng (MỚI NHẤT)
IX. CÁCH KIỂM SOÁT NGUỒN GỐC VÀ TÍNH TOÀN VẸN CỦA DỮ LIỆU
1. Phải trả lời được dữ liệu đến từ đâu
Mỗi tài liệu điện tử nên có thông tin về nguồn tạo lập, người quản lý, thiết bị hoặc tài khoản liên quan, thời điểm thu thập và người thực hiện việc sao lưu. Với camera của cửa hàng, tòa nhà hoặc đơn vị khác, cần ghi nhận nơi lấy dữ liệu và người cung cấp nếu có thể.
Thông tin nguồn giúp đặt dữ liệu vào đúng bối cảnh và tạo điều kiện kiểm tra khi có tranh luận.
2. Hạn chế tối đa thao tác làm thay đổi dữ liệu
Người bị hại không nên chỉnh sửa nội dung chỉ để làm chứng cứ “rõ hơn”. Nếu cần khoanh vùng, chú thích hoặc trích đoạn, nên thực hiện trên bản sao và giữ nguyên bản gốc.
Công ty Luật TLK có thể lập bảng theo dõi gồm nguồn, thiết bị, thời điểm, cách thu thập, bản gốc, bản sao và mục đích chứng minh. Cách này tạo chuỗi kiểm soát rõ ràng cho chứng cứ điện tử.
X. NHỮNG SAI LẦM LÀM GIẢM GIÁ TRỊ CHỨNG MINH CỦA DỮ LIỆU
1. Chỉ lưu ảnh chụp màn hình rồi xóa dữ liệu gốc
Ảnh chụp có thể mất thông tin về tài khoản, thời gian, tệp đính kèm hoặc toàn bộ chuỗi hội thoại. Nếu nguồn gốc còn tồn tại, cần bảo toàn thay vì chỉ giữ hình ảnh đã chụp.
2. Cắt ghép nội dung trước khi luật sư rà soát
Việc chỉ giữ đoạn có lợi nhưng bỏ phần trước hoặc sau có thể làm thay đổi ý nghĩa. Người bị hại nên giữ toàn bộ dữ liệu liên quan rồi để luật sư lựa chọn phần cần sử dụng.
3. Đợi đến khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu mới đi tìm
Camera có thể bị ghi đè, dữ liệu nền tảng có thể bị xóa và thiết bị có thể hỏng. Vì vậy, bảo toàn chứng cứ phải thực hiện song song với việc tố giác, không phải đợi yêu cầu bổ sung.
4. Giao nộp nhiều nhưng không có bản đồ chứng cứ
Một hồ sơ chứa hàng nghìn ảnh, tin nhắn hoặc tệp ghi âm nhưng không chỉ ra tài liệu nào chứng minh vấn đề nào sẽ khó sử dụng. Người bị hại cần phân nhóm và gắn từng dữ liệu với hành vi, thời điểm, chủ thể hoặc thiệt hại tương ứng.
👉 Xem thêm: Khởi tố theo yêu cầu của bị hại tại TP. Hải Phòng (MỚI NHẤT)
XI. CÔNG TY LUẬT TLK XÂY DỰNG BẢN ĐỒ CHỨNG CỨ ĐIỆN TỬ NHƯ THẾ NÀO?
1. Xác định mỗi dữ liệu đang chứng minh vấn đề gì
Luật sư trước hết xác định từng vấn đề cần chứng minh: hành vi, thời điểm, chủ thể, dòng tiền, trao đổi giữa các bên, thiệt hại hoặc mối liên hệ giữa các sự kiện. Sau đó mới đối chiếu nguồn dữ liệu phù hợp.
Tin nhắn có thể chứng minh quá trình thỏa thuận; sao kê cho thấy dòng tiền; camera xác định thời điểm và người xuất hiện; ghi âm phản ánh nội dung trao đổi. Khi mỗi dữ liệu gắn với một vấn đề cụ thể, hồ sơ sẽ dễ kiểm tra hơn.
2. Phân biệt dữ liệu gốc, bản sao và bản phục vụ trình bày
Luật sư cần đánh dấu rõ đâu là tệp gốc, đâu là bản sao lưu và đâu là bản đã trích đoạn hoặc chú thích để phục vụ trình bày. Bản chỉnh sửa có thể hữu ích khi giải thích hồ sơ nhưng không nên thay thế nguồn ban đầu.
Với dữ liệu quan trọng, Công ty Luật TLK lập danh mục tên tệp, nguồn, thời điểm thu thập, nơi lưu bản gốc và nội dung cần chứng minh.
3. Xác định nguồn cần đề nghị cơ quan có thẩm quyền thu thập
Không phải dữ liệu nào người bị hại cũng có thể tự thu thập. Dữ liệu ngân hàng, camera do đơn vị khác quản lý, thông tin tài khoản hoặc dữ liệu trên hệ thống của bên thứ ba có thể cần được xác minh, yêu cầu cung cấp hoặc thu thập theo trình tự phù hợp.
Luật sư cần chỉ rõ nguồn nào đang tồn tại, ai đang quản lý và vì sao dữ liệu đó có ý nghĩa. Việc đề nghị càng cụ thể càng giúp hạn chế nguy cơ chứng cứ bị mất theo thời gian.
👉 Xem thêm: Không khởi tố vụ án: Bị hại khiếu nại tại như thế nào tại TP. Hải Phòng (MỚI NHẤT)
XII. BẢNG KIỂM BẢO TOÀN CHỨNG CỨ THEO TỪNG NGUỒN DỮ LIỆU
1. Tin nhắn, thư điện tử và tài khoản trực tuyến
Người bị hại cần giữ toàn bộ chuỗi trao đổi có liên quan, thông tin tài khoản, thời gian, tệp đính kèm và bối cảnh trước sau. Không nên chỉ chụp một đoạn có lợi rồi xóa dữ liệu gốc. Nếu nền tảng cho phép xuất hoặc sao lưu dữ liệu, cần ưu tiên phương án giúp giữ được nhiều thông tin nguồn nhất.
Khi tài khoản có nguy cơ bị khóa hoặc mất quyền truy cập, cần sao lưu kịp thời và ghi nhận cách thức sao lưu.
2. Ghi âm, video và camera
Đối với ghi âm, video hoặc camera, cần giữ tệp gốc, thiết bị hoặc thông tin nguồn, thời điểm, địa điểm và bối cảnh tạo lập. Nếu phải trích đoạn để sử dụng, cần giữ nguyên bản đầy đủ.
Với camera của cửa hàng, tòa nhà, cơ quan hoặc hộ gia đình, người bị hại cần xác định ngay thời gian lưu trữ và đầu mối quản lý. Nhiều hệ thống tự động ghi đè, nên việc chậm yêu cầu lưu giữ có thể làm mất chứng cứ quan trọng.
3. Sao kê, giao dịch và dữ liệu dòng tiền
Cần lưu thông tin tài khoản, thời gian giao dịch, số tiền, nội dung chuyển khoản, người nhận và tài liệu giải thích mục đích. Nếu có nhiều giao dịch, nên lập bảng theo trình tự thời gian để phân biệt khoản liên quan đến vụ việc với giao dịch khác.
Ảnh chụp màn hình ứng dụng ngân hàng chỉ nên là tài liệu hỗ trợ nếu có thể lấy nguồn chính thức hoặc tài liệu xác nhận giao dịch.
4. Thiết bị điện tử và vật mang dữ liệu
Điện thoại, máy tính, thẻ nhớ, ổ cứng hoặc thiết bị ghi hình cần được giữ ổn định, hạn chế thao tác làm thay đổi dữ liệu. Không tự ý khôi phục cài đặt, xóa ứng dụng hoặc chuyển đổi hàng loạt tệp nếu chưa đánh giá rủi ro.
Nếu phải tiếp tục sử dụng thiết bị, nên tạo bản sao an toàn và theo dõi những dữ liệu có nguy cơ bị ghi đè.
Ảnh 3: luật sư Công ty Luật TLK xây dựng bản đồ chứng cứ và bảo toàn dữ liệu điện tử cho người bị hại tại TP. Hải Phòng Hotline 097.211.8764
👉 Hãy liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, Hotline: 097.211.8764.
XIII. CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP CỦA KHÁCH HÀNG
1. Chụp màn hình tin nhắn có đủ làm chứng cứ không?
Ảnh chụp có thể hữu ích nhưng không nên là nguồn duy nhất nếu dữ liệu gốc còn tồn tại. Nên giữ tài khoản, chuỗi trao đổi, thời gian, tệp đính kèm và thiết bị hoặc bản sao nguồn để tăng khả năng kiểm tra.
2. Tin nhắn đã bị xóa thì còn cách nào xử lý không?
Cần kiểm tra bản sao lưu, thiết bị khác, người nhận, dữ liệu đồng bộ hoặc nguồn lưu trữ liên quan. Không nên kết luận đã mất hoàn toàn trước khi rà các nguồn có thể khôi phục hoặc đối chiếu.
3. Ghi âm cuộc nói chuyện có nên cắt đoạn quan trọng để nộp không?
Có thể tạo bản trích để dễ trình bày, nhưng nên giữ nguyên tệp đầy đủ. Bản cắt không nên thay thế dữ liệu gốc vì có thể làm mất bối cảnh.
4. Camera sắp bị ghi đè thì phải làm gì?
Cần xác định ngay đơn vị quản lý, vị trí camera và khoảng thời gian cần giữ. Nên đề nghị lưu hoặc trích xuất sớm, đồng thời ghi nhận nguồn và người cung cấp.
5. Sao kê chuyển tiền có tự chứng minh được hành vi phạm tội không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Sao kê cần được đặt cùng nội dung trao đổi, mục đích giao dịch, người nhận và diễn biến vụ việc để xác định ý nghĩa chứng minh.
6. Có nên giao điện thoại gốc ngay cho cơ quan có thẩm quyền không?
Tùy tính chất dữ liệu và yêu cầu cụ thể. Trước khi giao, nên lập danh mục, sao lưu phù hợp và ghi nhận việc tiếp nhận để bảo đảm khả năng đối chiếu sau này.
7. Dữ liệu đã chỉnh sửa có còn sử dụng được không?
Bản chỉnh sửa có thể dùng để minh họa, nhưng cần giữ nguồn gốc và bản ban đầu nếu còn. Không nên chỉ giữ bản đã cắt, đổi định dạng hoặc chèn nội dung.
8. Có cần in toàn bộ tin nhắn ra giấy không?
Bản in có thể hỗ trợ đọc hồ sơ nhưng không thay thế việc bảo toàn dữ liệu điện tử. Cần giữ nguồn điện tử và thông tin xác định tài khoản, thời điểm, bối cảnh.
9. Khi nào nên nhờ luật sư rà chứng cứ điện tử?
Nên cân nhắc ngay khi dữ liệu nhiều, dễ mất, liên quan nhiều tài khoản hoặc khi không biết tài liệu nào thực sự quan trọng. Luật sư giúp xác định điểm cần chứng minh và nguồn phải ưu tiên.
10. Công ty Luật TLK hỗ trợ bảo toàn dữ liệu điện tử như thế nào?
Công ty Luật TLK rà nguồn dữ liệu, lập bản đồ chứng cứ, phân loại bản gốc và bản sao, xác định nguy cơ mất dữ liệu, chuẩn bị danh mục giao nộp và đề xuất nguồn cần tiếp tục thu thập.
👉 Quý Khách hàng có thể tham khảo thêm thông tin về Hệ sinh thái TLK và các gói ưu đãi dịch vụ Pháp lý, Kế toán – Thuế đang được áp dụng dưới đây.
🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ pháp lý của Công ty Luật TLK
🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ Kế toán – Thuế của Công ty Tư vấn và Đại lý thuế TLK Global
🔗 Hệ sinh thái TLK: Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn và Đại lý Thuế TLK Global
XIV. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK
Trong nhiều vụ việc hình sự, chứng cứ điện tử có thể mất trước khi người bị hại nhận ra giá trị của nó. Một camera bị ghi đè, một tài khoản bị xóa hoặc một tệp gốc bị thay đổi có thể khiến việc chứng minh trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Công ty Luật TLK áp dụng nguyên tắc “xử lý đúng ngay từ đầu”: xác định nguồn dữ liệu có nguy cơ mất, giữ bản gốc, xây dựng bản đồ chứng cứ, kiểm soát quá trình sao lưu và chuẩn hóa việc giao nộp. Mục tiêu không phải thu gom thật nhiều dữ liệu, mà là bảo toàn đúng chứng cứ có khả năng quyết định hướng giải quyết vụ việc.
➡️ Giá trị của TLK nằm ở việc giúp người bị hại giữ được đúng dữ liệu, đúng nguồn và đúng bối cảnh trước khi chứng cứ bị mất hoặc suy giảm giá trị chứng minh.
CÔNG TY LUẬT TLK
🌐 Website: https://tlklawfirm.vn
📧 Email: info@tlklawfirm.vn
☎ Tel: 0243.2011.747
📞 Hotline: 097.211.8764
