I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG
1. Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025;
2. Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, được Quốc hội thông qua ngày 17/6/2020, đã được sửa đổi, bổ sung;
3. Nghị định số 96/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 31/3/2026, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư;
4. Thông tư số 38/2026/TT-NHNN do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành ngày 31/7/2026, quy định về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
II. NHẬN ĐỊNH PHÁP LÝ VÀ CHIẾN LƯỢC KIỂM SOÁT THANH TOÁN M&A FDI
1. Bản chất pháp lý của dòng tiền thanh toán khi mua cổ phần, phần vốn góp
Thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp trong giao dịch M&A FDI không đơn thuần là nghĩa vụ trả tiền theo hợp đồng mà còn thuộc phạm vi quản lý ngoại hối khi có yếu tố nước ngoài. Tài khoản sử dụng, đồng tiền thanh toán và chứng từ ngân hàng phải được xác định theo bản chất giao dịch, tư cách các bên và tình trạng pháp lý của doanh nghiệp mục tiêu.
Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 18/8/2026, thiết lập quy định mới về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, thay thế Thông tư số 06/2019/TT-NHNN. Vì vậy, doanh nghiệp phải rà soát quy định hiện hành và điều khoản chuyển tiếp khi thực hiện giao dịch, không tiếp tục áp dụng máy móc hướng dẫn đã hết hiệu lực.
2. Chiến lược kiểm soát giao dịch trước khi chuyển tiền
Trước khi thanh toán, nhà đầu tư cần xác định giao dịch thuộc trường hợp mua cổ phần, nhận chuyển nhượng phần vốn góp, góp vốn mới hay chuyển nhượng dự án đầu tư. Mỗi loại giao dịch có đối tượng chuyển giao và nghĩa vụ pháp lý khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến phương thức thanh toán.
Công ty Luật TLK định hướng kiểm soát đồng thời điều kiện tiếp cận thị trường, nghĩa vụ đăng ký M&A, tài khoản vốn đầu tư, đồng tiền thanh toán và trách nhiệm thuế. Việc xác định đúng cơ chế trước khi chuyển tiền giúp hạn chế nguy cơ giao dịch bị ngân hàng từ chối thực hiện hoặc phát sinh khó khăn khi hoàn tất thủ tục đầu tư.
Ảnh 1: Thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp trong giao dịch M&A FDI tại Việt Nam qua tài khoản vốn đầu tư – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764.
III. PHÂN BIỆT THANH TOÁN MUA CỔ PHẦN, PHẦN VỐN GÓP VÀ GÓP VỐN ĐẦU TƯ
1. Thanh toán chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp giữa bên mua và bên bán
Trong giao dịch chuyển nhượng cổ phần hoặc phần vốn góp, bên mua thanh toán giá trị chuyển nhượng cho bên bán theo hợp đồng. Về nguyên tắc, khoản tiền này thuộc giao dịch giữa các chủ thể chuyển nhượng, không mặc nhiên trở thành vốn góp mới của doanh nghiệp mục tiêu.
Sau giao dịch, doanh nghiệp có thể tiếp tục duy trì vốn điều lệ hiện có nhưng thay đổi thành viên, cổ đông hoặc tỷ lệ sở hữu. Vì vậy, cần phân biệt trách nhiệm thanh toán của bên mua với nghĩa vụ góp vốn, tăng vốn điều lệ hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC).
2. Thanh toán góp vốn mới và hậu quả đối với cơ cấu sở hữu
Khác với mua lại phần vốn hiện hữu, góp vốn mới làm phát sinh khoản vốn đầu tư được đưa vào doanh nghiệp theo hình thức và trình tự pháp luật áp dụng. Giao dịch có thể làm tăng vốn điều lệ hoặc thay đổi tỷ lệ sở hữu giữa các nhà đầu tư.
Sự khác biệt này quyết định hồ sơ ngân hàng, cơ chế nhận tiền và những thủ tục đăng ký liên quan. Nếu các bên ghi nhận khoản tiền là giá mua cổ phần nhưng thực chất là khoản góp vốn mới, việc lựa chọn sai phương thức thanh toán có thể dẫn đến rủi ro về chứng từ và nghĩa vụ đăng ký.
👉 INTERNAL LINK 01 (cuối H2 III): Tham khảo thêm: Phân biệt chuyển nhượng cổ phần với chuyển nhượng dự án đầu tư và nghĩa vụ điều chỉnh IRC sau M&A FDI tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
IV. XÁC ĐỊNH TÀI KHOẢN THANH TOÁN THEO TƯ CÁCH NHÀ ĐẦU TƯ VÀ DOANH NGHIỆP
1. Xác định nghĩa vụ sử dụng tài khoản vốn đầu tư
Theo Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, việc sử dụng tài khoản vốn đầu tư phải căn cứ đối tượng thuộc diện mở tài khoản, loại giao dịch và quy định về các khoản thu, chi được phép thực hiện. Không phải mọi giao dịch mua cổ phần có yếu tố nước ngoài đều mặc nhiên sử dụng cùng một tài khoản.
Đặc biệt, cần kiểm tra tỷ lệ sở hữu nước ngoài, tình trạng doanh nghiệp mục tiêu, tư cách người cư trú hoặc người không cư trú và các trường hợp thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định ngoại hối. Việc chỉ căn cứ vào quốc tịch bên mua mà bỏ qua bản chất giao dịch có thể dẫn đến kết luận không chính xác.
2. Kiểm soát tài khoản nhận tiền, chứng từ và trách nhiệm của các bên
Trước khi thanh toán, các bên cần xác định rõ chủ tài khoản, ngân hàng được phép, đồng tiền thanh toán và căn cứ chuyển tiền. Đối với giao dịch có điều kiện phải thực hiện thủ tục đăng ký M&A, trình tự thanh toán cần được thiết kế phù hợp thời điểm hoàn thành các nghĩa vụ pháp lý liên quan.
Hợp đồng chuyển nhượng nên quy định rõ tài khoản nhận tiền, điều kiện thanh toán, thời điểm hoàn tất, trách nhiệm cung cấp chứng từ và phương án xử lý nếu giao dịch không đáp ứng điều kiện pháp luật. Những nội dung này đặc biệt quan trọng đối với giao dịch thanh toán nhiều đợt hoặc có bên chuyển nhượng ở nước ngoài.
Công ty Luật TLK hỗ trợ rà soát cơ cấu sở hữu, bản chất giao dịch và các yêu cầu quản lý ngoại hối để xác định phương án thanh toán phù hợp. Mục tiêu là bảo đảm tính hợp pháp của dòng tiền, hạn chế rủi ro ngân hàng và duy trì khả năng chứng minh việc hoàn tất nghĩa vụ chuyển nhượng.
👉 INTERNAL LINK 02 (cuối H2 IV): Tham khảo thêm: Điều kiện cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để xác định đúng tài khoản thanh toán M&A FDI, kiểm soát ngoại hối và bảo vệ quyền lợi giao dịch – Hotline: 097.211.8764.
Top of Form
Bottom of Form
V. TRƯỜNG HỢP PHẢI THANH TOÁN QUA TÀI KHOẢN VỐN ĐẦU TƯ
1. Xác định đối tượng phải sử dụng tài khoản vốn đầu tư khi thanh toán M&A FDI
Theo Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, việc thanh toán giá trị chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp tại tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc diện quy định phải được xác định theo tư cách pháp lý của các bên và tính chất của giao dịch. Không phải mọi khoản thanh toán chuyển nhượng vốn có yếu tố nước ngoài đều bắt buộc thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư.
Đối với tổ chức kinh tế thuộc khoản 1 Điều 6 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, giao dịch chuyển nhượng giữa nhà đầu tư là người không cư trú với nhà đầu tư là người cư trú, hoặc giữa doanh nghiệp thành viên với nhà đầu tư là người cư trú, thuộc trường hợp phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư theo quy định tương ứng.
Điểm cần lưu ý là khái niệm người cư trú, người không cư trú được xác định theo pháp luật ngoại hối, không đơn thuần căn cứ quốc tịch. Do đó, một giao dịch có bên mua là cá nhân nước ngoài chưa đủ cơ sở để kết luận phương thức thanh toán nếu chưa kiểm tra tư cách cư trú và tình trạng pháp lý của doanh nghiệp mục tiêu.
2. Kiểm soát tài khoản vốn đầu tư và dòng tiền chuyển nhượng
Khi giao dịch thuộc diện phải thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư, doanh nghiệp và các bên cần xác định đúng chủ thể mở tài khoản, loại tài khoản, đồng tiền và khoản thu, chi được phép thực hiện. Việc sử dụng tài khoản thanh toán thông thường để thay thế tài khoản vốn đầu tư trong trường hợp pháp luật bắt buộc có thể làm phát sinh rủi ro về ngoại hối và chứng từ ngân hàng.
Trước khi chuyển tiền, cần đối chiếu hợp đồng chuyển nhượng, tình trạng sở hữu, tư cách bên mua, bên bán và các văn bản đăng ký đầu tư liên quan. Đối với giao dịch có nhiều đợt thanh toán, phương thức thực hiện từng đợt phải phù hợp quy định, đồng thời bảo đảm khả năng chứng minh giá trị đã thanh toán và nghĩa vụ còn lại.
Doanh nghiệp cần phân biệt khoản tiền mua cổ phần, phần vốn góp với khoản góp vốn tăng vốn điều lệ. Đây là hai dòng tiền có bản chất pháp lý khác nhau, có thể dẫn đến yêu cầu khác nhau về tài khoản, chứng từ và thủ tục đăng ký.
Công ty Luật TLK hỗ trợ rà soát tư cách các bên, cấu trúc giao dịch và cơ chế thanh toán để xác định nghĩa vụ ngoại hối phù hợp. Mục tiêu là kiểm soát tính hợp pháp của dòng tiền ngay từ khi thiết kế hợp đồng, hạn chế phải điều chỉnh phương thức thanh toán sau khi giao dịch đã phát sinh.
👉 INTERNAL LINK 03 (cuối H2 V): Tham khảo thêm: Phân biệt chuyển nhượng cổ phần với chuyển nhượng dự án đầu tư và nghĩa vụ điều chỉnh IRC sau M&A FDI tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
VI. TRƯỜNG HỢP THANH TOÁN QUA TÀI KHOẢN KHÁC THEO QUY ĐỊNH
1. Những giao dịch chuyển nhượng không thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư
Theo Điều 10 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, đối với tổ chức kinh tế thuộc phạm vi khoản 1 Điều 6, một số giao dịch thanh toán giá trị chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp không thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư. Việc phân loại cần căn cứ chính xác vào tư cách người cư trú, người không cư trú và doanh nghiệp thành viên theo định nghĩa pháp luật áp dụng.
Các trường hợp được quy định bao gồm giao dịch giữa những nhà đầu tư là người không cư trú với nhau; giữa các doanh nghiệp thành viên với nhau; giữa doanh nghiệp thành viên với nhà đầu tư là người không cư trú; hoặc giữa những nhà đầu tư là người cư trú với nhau.
Tuy nhiên, không thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư không có nghĩa các bên được tự do thanh toán bằng mọi hình thức. Khoản thanh toán vẫn phải tuân thủ quy định về ngoại hối, sử dụng tài khoản ngân hàng, đồng tiền thanh toán và các nghĩa vụ pháp lý liên quan.
2. Xác định phương thức thanh toán phù hợp với từng giao dịch cụ thể
Đối với giao dịch không thuộc diện thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư, các bên cần tiếp tục xác định phương thức chuyển tiền theo quy định quản lý ngoại hối và tình trạng cư trú. Đồng thời, cần xem xét giao dịch có thuộc phạm vi điều chỉnh của quy định riêng về đầu tư gián tiếp, chứng khoán hoặc hoạt động đầu tư đặc thù hay không.
Không nên sử dụng một mẫu điều khoản thanh toán chung cho mọi giao dịch M&A FDI. Chẳng hạn, giao dịch giữa hai nhà đầu tư nước ngoài không cư trú có thể có cơ chế thanh toán khác với giao dịch giữa nhà đầu tư nước ngoài và cá nhân cư trú tại Việt Nam. Việc xác định sai đối tượng có thể dẫn đến lựa chọn sai tài khoản hoặc đồng tiền giao dịch.
Đối với hợp đồng có thỏa thuận thanh toán ngoài Việt Nam, cần kiểm tra căn cứ pháp luật cho phép, chứng từ chứng minh giao dịch và khả năng sử dụng các chứng từ đó khi thực hiện thủ tục đầu tư, doanh nghiệp hoặc thuế tại Việt Nam.
Công ty Luật TLK định hướng rà soát đồng thời hợp đồng, tư cách các bên và quy định ngoại hối hiện hành. Việc lựa chọn đúng phương thức thanh toán không chỉ phục vụ tuân thủ mà còn giúp giảm rủi ro khi chứng minh việc hoàn tất nghĩa vụ chuyển nhượng.
👉 INTERNAL LINK 04 (cuối H2 VI): Tham khảo thêm: Điều kiện cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
VII. ĐỒNG TIỀN ĐỊNH GIÁ VÀ THANH TOÁN GIÁ TRỊ CHUYỂN NHƯỢNG
1. Phân biệt đồng tiền xác định giá chuyển nhượng và đồng tiền thanh toán
Trong giao dịch M&A FDI, các bên có thể sử dụng phương pháp định giá bằng ngoại tệ để xác định giá trị thương mại của doanh nghiệp hoặc khoản vốn chuyển nhượng. Tuy nhiên, đồng tiền được sử dụng để định giá không mặc nhiên là đồng tiền được phép thanh toán thực tế tại Việt Nam.
Việc thanh toán phải căn cứ quy định quản lý ngoại hối, tư cách người cư trú, người không cư trú và loại giao dịch. Đối với các trường hợp phải thực hiện bằng đồng Việt Nam hoặc ngoại tệ theo quy định chuyên biệt, hợp đồng cần thể hiện cơ chế thanh toán phù hợp, tránh sử dụng điều khoản không đáp ứng yêu cầu pháp luật.
Nhà đầu tư cũng cần phân biệt giá chuyển nhượng được thỏa thuận với số tiền thực tế nhận được sau khi thực hiện nghĩa vụ thuế, phí và những khoản điều chỉnh theo hợp đồng. Sự khác biệt này có thể ảnh hưởng đến chứng từ ngân hàng và nghĩa vụ tài chính của các bên.
2. Kiểm soát tỷ giá, thời điểm thanh toán và chênh lệch giá trị giao dịch
Đối với giao dịch có yếu tố ngoại tệ, cần xác định rõ cơ chế quy đổi, tỷ giá áp dụng, thời điểm xác định tỷ giá và trách nhiệm chịu chênh lệch. Việc không thống nhất phương pháp quy đổi có thể làm phát sinh tranh chấp khi tỷ giá biến động giữa thời điểm ký hợp đồng và thời điểm thanh toán.
Hợp đồng nên làm rõ:
- Giá chuyển nhượng và căn cứ xác định giá;
- Đồng tiền được phép sử dụng để thanh toán;
- Cơ chế quy đổi và thời điểm xác định tỷ giá;
- Tài khoản thực hiện thanh toán theo quy định;
- Phương thức thanh toán từng đợt và chứng từ xác nhận;
- Trách nhiệm xử lý khoản chênh lệch, phí ngân hàng và nghĩa vụ thuế.
Đối với giao dịch thanh toán theo nhiều giai đoạn, cần thiết kế điều khoản phù hợp với điều kiện tiên quyết, tiến độ đăng ký M&A và thời điểm chuyển giao quyền sở hữu. Các bên không nên mặc nhiên coi việc ký hợp đồng là căn cứ đủ để thực hiện mọi khoản thanh toán khi giao dịch còn phải đáp ứng điều kiện pháp lý bắt buộc.
Công ty Luật TLK hỗ trợ rà soát điều khoản thanh toán, cơ chế tỷ giá và sự thống nhất giữa hợp đồng với thủ tục đăng ký đầu tư, góp phần hạn chế tranh chấp và kiểm soát rủi ro tài chính.
👉 ẢNH MINH HỌA 02 (cuối H2 VII): ALT: Quy định đồng tiền thanh toán, tỷ giá và tài khoản vốn đầu tư trong giao dịch mua cổ phần M&A FDI tại Việt Nam – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764.
VIII. TRÌNH TỰ THANH TOÁN GẮN VỚI ĐĂNG KÝ M&A VÀ THAY ĐỔI DOANH NGHIỆP
1. Xác định các thủ tục pháp lý phải hoàn thành trước khi chuyển nhượng
Đối với nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần hoặc phần vốn góp tại doanh nghiệp Việt Nam, cần kiểm tra giao dịch có thuộc trường hợp phải đăng ký với cơ quan đăng ký đầu tư trước khi thay đổi thành viên, cổ đông hay không. Nghĩa vụ này được xác định theo Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 và Nghị định số 96/2026/NĐ-CP, căn cứ điều kiện tiếp cận thị trường, tỷ lệ sở hữu và các trường hợp liên quan đến quốc phòng, an ninh.
Trường hợp phải đăng ký M&A, các bên cần thực hiện thủ tục tương ứng và xác định thời điểm được phép triển khai các bước tiếp theo. Trường hợp không thuộc diện đăng ký, giao dịch vẫn phải tuân thủ quy định về chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, đăng ký doanh nghiệp và những nghĩa vụ pháp lý có liên quan.
Việc xác định trình tự thanh toán phải gắn với bản chất giao dịch và điều kiện pháp luật. Không nên thực hiện thanh toán theo một quy trình cố định cho mọi giao dịch M&A, đặc biệt khi có sự khác biệt giữa mua cổ phần hiện hữu, góp vốn mới và chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn.
2. Thiết kế tiến độ thanh toán và điều kiện hoàn tất giao dịch
Hợp đồng M&A cần phân biệt thời điểm ký kết, thời điểm đáp ứng điều kiện tiên quyết, thời điểm thanh toán và thời điểm hoàn tất chuyển giao quyền sở hữu. Những mốc này có thể không trùng nhau và phải được thiết kế phù hợp với quy định pháp luật áp dụng.
Đối với giao dịch có điều kiện đăng ký M&A, việc thanh toán nên gắn với kết quả thực hiện thủ tục và cơ chế bảo đảm quyền lợi của các bên. Trường hợp thanh toán nhiều đợt, cần xác định rõ giá trị từng đợt, tài khoản nhận tiền, chứng từ thanh toán và phương án hoàn trả nếu giao dịch không thể hoàn tất hợp pháp.
Sau khi đáp ứng điều kiện chuyển nhượng, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục đăng ký hoặc thông báo thay đổi theo Luật Doanh nghiệp khi có phát sinh nghĩa vụ. Nếu giao dịch làm thay đổi nội dung dự án thuộc diện phải điều chỉnh, cần tiếp tục thực hiện thủ tục liên quan đến IRC theo pháp luật đầu tư.
Công ty Luật TLK hỗ trợ thiết kế trình tự giao dịch, rà soát điều kiện thanh toán và phân định trách nhiệm pháp lý giữa bên mua, bên bán và doanh nghiệp mục tiêu. Giải pháp hướng đến việc bảo đảm sự thống nhất giữa dòng tiền, quyền sở hữu và hồ sơ đăng ký, hạn chế trường hợp các bên đã thanh toán nhưng chưa thể hoàn tất giao dịch.
👉 INTERNAL LINK 05 (cuối H2 VIII): Tham khảo thêm: Điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để xây dựng trình tự thanh toán M&A FDI, kiểm soát tài khoản vốn và hoàn tất giao dịch hợp pháp – Hotline: 097.211.8764.
Top of Form
Bottom of Form
IX. HỒ SƠ, CHỨNG TỪ NGÂN HÀNG KHI THANH TOÁN M&A FDI
1. Thành phần hồ sơ chứng minh tính hợp pháp của giao dịch chuyển nhượng vốn
Trong giao dịch mua cổ phần, phần vốn góp có yếu tố nước ngoài, hồ sơ ngân hàng không chỉ phục vụ việc thực hiện lệnh chuyển tiền mà còn là căn cứ xác định bản chất giao dịch, tư cách các bên và sự phù hợp với quy định quản lý ngoại hối. Việc chuẩn bị chứng từ cần căn cứ Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, loại tài khoản sử dụng và yêu cầu kiểm tra giao dịch của ngân hàng được phép.
Tùy từng trường hợp, những tài liệu cần chuẩn bị hoặc xuất trình có thể bao gồm:
- Hợp đồng chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp và các phụ lục liên quan;
- Giấy tờ pháp lý của bên mua, bên bán và doanh nghiệp mục tiêu;
- Văn bản chấp thuận giao dịch M&A khi thuộc trường hợp phải đăng ký;
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, IRC và tài liệu về cơ cấu sở hữu;
- Chứng từ xác định giá trị, nghĩa vụ thanh toán và thông tin tài khoản;
- Tài liệu về nghĩa vụ thuế, nguồn tiền và mục đích chuyển tiền khi có yêu cầu phù hợp.
Không phải mọi giao dịch đều bắt buộc xuất trình toàn bộ tài liệu nêu trên. Nhà đầu tư cần phân biệt chứng từ pháp luật yêu cầu với tài liệu ngân hàng cần kiểm tra để thực hiện giao dịch hợp pháp. Việc chuẩn bị đúng ngay từ đầu giúp hạn chế tình trạng hồ sơ thanh toán bị yêu cầu bổ sung nhiều lần.
2. Kiểm soát sự thống nhất giữa hợp đồng, tài khoản và chứng từ thanh toán
Giá trị chuyển nhượng, chủ thể thanh toán, người thụ hưởng và nội dung chuyển tiền cần phù hợp với hợp đồng và bản chất giao dịch thực tế. Đối với giao dịch thanh toán nhiều đợt, chứng từ ngân hàng phải có khả năng đối chiếu với từng nghĩa vụ thanh toán, thời điểm phát sinh và số tiền còn phải thực hiện.
Trường hợp bên mua sử dụng nguồn tiền từ tổ chức khác hoặc yêu cầu bên thứ ba thanh toán thay, cần kiểm tra căn cứ pháp lý của cơ chế thanh toán và điều kiện ngoại hối tương ứng. Không nên mặc nhiên coi thỏa thuận thanh toán thay trong hợp đồng là đủ để ngân hàng thực hiện giao dịch.
Sau khi chuyển tiền, các bên cần lưu giữ chứng từ ngân hàng, xác nhận hoàn tất thanh toán, hợp đồng và tài liệu đăng ký thay đổi sở hữu. Những chứng cứ này có ý nghĩa quan trọng khi thực hiện nghĩa vụ thuế, kiểm tra nguồn vốn, giải quyết tranh chấp hoặc chứng minh tình trạng hoàn tất giao dịch M&A FDI.
X. NGHĨA VỤ THUẾ VÀ CHUYỂN TIỀN RA NƯỚC NGOÀI SAU CHUYỂN NHƯỢNG
1. Xác định nghĩa vụ thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp
Thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp là nghĩa vụ theo giao dịch chuyển nhượng; trong khi nghĩa vụ thuế phát sinh phải được xác định theo tư cách bên chuyển nhượng, loại tài sản, tính chất thu nhập và quy định pháp luật áp dụng. Đây là hai nhóm nghĩa vụ liên quan nhưng không đồng nhất.
Đối với bên chuyển nhượng là cá nhân, cần xác định quy định thuế thu nhập cá nhân áp dụng cho giao dịch tương ứng. Đối với tổ chức, cần xem xét nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp, bao gồm trường hợp tổ chức nước ngoài có thu nhập từ chuyển nhượng vốn tại Việt Nam.
Việc xác định số thuế phải nộp, phương pháp tính và trách nhiệm kê khai không nên chỉ căn cứ giá thanh toán ghi trên hợp đồng. Các bên cần kiểm tra loại hình doanh nghiệp, tình trạng pháp lý của người chuyển nhượng, hồ sơ xác định giá và những quy định thuế có liên quan tại thời điểm giao dịch.
Đối với giao dịch giữa các bên có quan hệ liên kết hoặc có yếu tố xuyên biên giới, việc xác định giá chuyển nhượng và chứng từ tài chính cần được xem xét thận trọng để hạn chế rủi ro về nghĩa vụ thuế.
2. Điều kiện chuyển tiền thu được từ chuyển nhượng vốn ra nước ngoài
Sau khi hoàn tất giao dịch M&A FDI, bên chuyển nhượng là nhà đầu tư nước ngoài có thể phát sinh nhu cầu chuyển tiền thu được ra nước ngoài. Việc chuyển tiền phải tuân thủ quy định quản lý ngoại hối, nghĩa vụ thuế và yêu cầu về chứng từ hợp pháp của giao dịch.
Trước khi thực hiện, cần xác định nguồn tiền, loại tài khoản, tư cách người thụ hưởng và phương thức chuyển tiền phù hợp. Đặc biệt, khoản tiền thu được từ chuyển nhượng vốn phải được phân biệt với lợi nhuận được chia, khoản hoàn trả vốn góp hoặc nghĩa vụ thanh toán khác để lựa chọn đúng cơ chế pháp lý.
Các bên nên kiểm tra đầy đủ chứng từ chuyển nhượng, chứng từ thanh toán, tài liệu thực hiện nghĩa vụ thuế và hồ sơ theo yêu cầu hợp pháp của ngân hàng. Việc không chứng minh được nguồn tiền hoặc sử dụng sai phương thức chuyển tiền có thể ảnh hưởng đến khả năng hoàn tất giao dịch và chuyển vốn ra nước ngoài.
Công ty Luật TLK hỗ trợ đánh giá nghĩa vụ ngoại hối và hồ sơ pháp lý của giao dịch. Khi phát sinh yêu cầu xác định nghĩa vụ thuế, kiểm tra chứng từ kế toán hoặc xử lý vấn đề tài chính, Công ty TNHH Tư vấn và Đại lý Thuế TLK Global phối hợp hỗ trợ chuyên môn phù hợp.
Ảnh 3: Nghĩa vụ thuế và chuyển tiền ra nước ngoài sau giao dịch mua cổ phần, phần vốn góp M&A FDI tại Việt Nam – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764.
👉 INTERNAL LINK 06 (cuối H2 X): Tham khảo thêm: Phân biệt chuyển nhượng cổ phần với chuyển nhượng dự án đầu tư và nghĩa vụ điều chỉnh IRC sau M&A FDI tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
XI. RỦI RO THANH TOÁN SAI TÀI KHOẢN VÀ PHƯƠNG ÁN KHẮC PHỤC
1. Những rủi ro pháp lý khi sử dụng sai tài khoản hoặc phương thức thanh toán
Một trong những rủi ro đáng chú ý khi thực hiện M&A FDI là các bên lựa chọn tài khoản thanh toán dựa trên thỏa thuận thương mại mà chưa kiểm tra đầy đủ quy định ngoại hối. Việc thanh toán không đúng tài khoản bắt buộc, sử dụng đồng tiền không phù hợp hoặc thực hiện giao dịch khi chưa đáp ứng điều kiện pháp lý có thể dẫn đến khó khăn trong việc chứng minh dòng tiền và hoàn tất thủ tục.
Rủi ro còn phát sinh khi bên mua chuyển tiền vào tài khoản của chủ thể không phải bên bán, thực hiện thanh toán thay nhưng thiếu căn cứ hợp pháp hoặc ghi nhận nội dung chuyển tiền không đúng bản chất giao dịch. Những sai lệch này có thể ảnh hưởng đến hồ sơ thuế, tài liệu ngân hàng và khả năng xác định nghĩa vụ giữa các bên.
Đối với giao dịch thanh toán nhiều đợt, việc sử dụng những tài khoản khác nhau mà không có cơ chế đối chiếu rõ ràng có thể dẫn đến tranh chấp về giá trị đã thanh toán. Bên cạnh đó, việc không lưu giữ đầy đủ chứng từ có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi rà soát giao dịch trong quá trình thanh tra, kiểm tra hoặc thực hiện thủ tục đầu tư tiếp theo.
2. Phương án xử lý khi giao dịch đã thanh toán không đúng quy định
Khi phát hiện khoản thanh toán có dấu hiệu không phù hợp quy định ngoại hối, nhà đầu tư cần kiểm tra hồ sơ thực tế trước khi lựa chọn biện pháp khắc phục. Việc đánh giá phải xác định loại giao dịch, tài khoản đã sử dụng, tư cách các bên, thời điểm chuyển tiền và quy định áp dụng tại thời điểm phát sinh.
Những công việc cần ưu tiên thực hiện gồm:
- Rà soát hợp đồng, phụ lục và toàn bộ chứng từ thanh toán;
- Xác định nghĩa vụ sử dụng tài khoản vốn đầu tư hoặc tài khoản khác;
- Đối chiếu tư cách cư trú và cơ cấu sở hữu tại thời điểm giao dịch;
- Làm việc với ngân hàng để xác định tình trạng và phương án xử lý hợp pháp;
- Đánh giá nghĩa vụ đăng ký, thuế và trách nhiệm hành chính có thể phát sinh.
Không nên tự ý tạo lập chứng từ không đúng thực tế, thay đổi ngày thanh toán hoặc thực hiện các giao dịch hoàn trả, chuyển tiền lại khi chưa xác định căn cứ pháp lý và nghĩa vụ liên quan. Mọi phương án xử lý phải bảo đảm phản ánh trung thực giao dịch đã phát sinh.
Công ty Luật TLK hỗ trợ rà soát hồ sơ thanh toán, đánh giá căn cứ pháp luật và tư vấn phương án khắc phục phù hợp từng trường hợp. Mục tiêu là kiểm soát rủi ro, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư và duy trì tính minh bạch của dòng tiền M&A FDI.
👉 INTERNAL LINK 07 (cuối H2 XI): Tham khảo thêm: Điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
XII. DỊCH VỤ LUẬT SƯ TƯ VẤN THANH TOÁN M&A FDI CỦA CÔNG TY LUẬT TLK
1. Tư vấn cấu trúc thanh toán và nghĩa vụ ngoại hối trước giao dịch
Công ty Luật TLK cung cấp giải pháp tư vấn pháp lý đối với việc thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp trong giao dịch M&A FDI tại Việt Nam. Trên cơ sở tư cách các bên, cơ cấu sở hữu và đặc điểm giao dịch, TLK hỗ trợ xác định nghĩa vụ sử dụng tài khoản vốn đầu tư, phương thức thanh toán và trình tự pháp lý tương ứng.
Phạm vi tư vấn tập trung vào việc phân biệt mua cổ phần hiện hữu với góp vốn mới; đánh giá điều kiện đăng ký M&A; kiểm tra quy định ngoại hối; lựa chọn cơ chế thanh toán và xác định những nghĩa vụ cần hoàn thành trước khi chuyển giao quyền sở hữu.
Đối với giao dịch có giá trị lớn hoặc thanh toán xuyên biên giới, TLK hỗ trợ rà soát các điều khoản về giá, đồng tiền, tài khoản, tỷ giá, điều kiện tiên quyết và trách nhiệm khi giao dịch không thể hoàn tất. Việc thiết kế cấu trúc phù hợp ngay từ đầu giúp hạn chế tranh chấp và giảm nguy cơ phát sinh chi phí khắc phục.
2. Hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ và kiểm soát rủi ro sau thanh toán
Theo phạm vi dịch vụ thỏa thuận, Công ty Luật TLK hỗ trợ khách hàng rà soát hợp đồng M&A, tài liệu pháp lý, chứng từ thanh toán và những thủ tục đăng ký đầu tư, doanh nghiệp có liên quan. Trường hợp phát sinh vướng mắc về tài khoản hoặc phương thức chuyển tiền, TLK tư vấn xác định nguyên nhân và xây dựng phương án xử lý có căn cứ pháp luật.
Đối với doanh nghiệp FDI sau M&A, việc kiểm soát nghĩa vụ không kết thúc khi bên mua đã thanh toán đủ giá chuyển nhượng. Doanh nghiệp còn cần thực hiện các thủ tục cập nhật sở hữu khi có yêu cầu, kiểm tra nghĩa vụ điều chỉnh IRC, lưu giữ chứng từ và bảo đảm tuân thủ quy định về quản lý vốn đầu tư.
CÔNG TY LUẬT TLK cung cấp giải pháp pháp lý về M&A FDI, đăng ký đầu tư, quản lý ngoại hối và kiểm soát rủi ro giao dịch. CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp hỗ trợ kế toán – thuế khi phù hợp. Sự kết nối chuyên môn hướng đến việc bảo đảm tính thống nhất giữa cấu trúc giao dịch, chứng từ tài chính và nghĩa vụ tuân thủ của doanh nghiệp.
👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để tư vấn thanh toán M&A FDI, lựa chọn đúng tài khoản và kiểm soát rủi ro ngoại hối – Hotline: 097.211.8764.
XIII. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP CỦA KHÁCH HÀNG
1. Nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần tại Việt Nam phải thanh toán qua tài khoản nào?
Tài khoản thanh toán phụ thuộc tư cách các bên, tình trạng pháp lý của doanh nghiệp mục tiêu và loại giao dịch. Theo Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, một số trường hợp phải thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư, trong khi trường hợp khác áp dụng cơ chế thanh toán tương ứng. Cần kiểm tra cụ thể trước khi chuyển tiền.
2. Mọi giao dịch M&A FDI có bắt buộc thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư không?
Không. Nghĩa vụ sử dụng tài khoản vốn đầu tư được xác định theo đối tượng và những trường hợp pháp luật quy định. Không nên căn cứ duy nhất vào việc giao dịch có nhà đầu tư nước ngoài tham gia để kết luận tài khoản phải sử dụng.
3. Thông tư số 38/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ khi nào?
Thông tư số 38/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 18/8/2026 và thay thế Thông tư số 06/2019/TT-NHNN. Đối với giao dịch phát sinh trước thời điểm hiệu lực hoặc có yếu tố chuyển tiếp, cần xem xét quy định áp dụng tương ứng.
4. Tiền mua cổ phần và tiền góp vốn mới có phải cùng một loại giao dịch không?
Không. Mua cổ phần hiện hữu là việc thanh toán giá chuyển nhượng cho bên bán, trong khi góp vốn mới là việc đưa vốn vào doanh nghiệp theo quy định. Hai giao dịch có thể phát sinh nghĩa vụ khác nhau về tài khoản, đăng ký và chứng từ.
5. Hai nhà đầu tư nước ngoài có thể thanh toán chuyển nhượng cổ phần ngoài Việt Nam không?
Cần xem xét tư cách người cư trú, người không cư trú, doanh nghiệp mục tiêu và quy định ngoại hối áp dụng. Một số giao dịch không phải thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư nhưng vẫn phải tuân thủ quy định về phương thức thanh toán và chứng từ hợp pháp.
6. Có được thanh toán giá chuyển nhượng cổ phần bằng ngoại tệ không?
Việc sử dụng ngoại tệ phụ thuộc loại giao dịch và quy định quản lý ngoại hối tương ứng. Đồng tiền định giá trên hợp đồng không mặc nhiên là đồng tiền được phép thanh toán. Nhà đầu tư cần kiểm tra quy định trước khi thống nhất điều khoản.
7. Có phải đăng ký M&A trước khi thanh toán tiền mua cổ phần không?
Trước tiên phải xác định giao dịch có thuộc trường hợp đăng ký M&A bắt buộc hay không. Nếu thuộc diện đăng ký, trình tự thanh toán và hoàn tất chuyển nhượng cần được thiết kế phù hợp điều kiện pháp luật và thời điểm được thực hiện giao dịch.
8. Thanh toán sai tài khoản vốn đầu tư có thể khắc phục được không?
Khả năng khắc phục phụ thuộc bản chất giao dịch, tài khoản đã sử dụng và quy định áp dụng. Nhà đầu tư cần rà soát chứng từ, làm việc với ngân hàng và xác định biện pháp phù hợp. Không nên tự ý chuyển tiền lại khi chưa đánh giá hậu quả pháp lý.
9. Sau khi chuyển nhượng cổ phần, nhà đầu tư nước ngoài có được chuyển tiền ra nước ngoài không?
Việc chuyển tiền phải tuân thủ quy định ngoại hối, nghĩa vụ thuế và yêu cầu về chứng từ hợp pháp. Nhà đầu tư cần xác định đúng nguồn tiền, tài khoản sử dụng, tư cách người nhận và điều kiện chuyển tiền trước khi thực hiện.
10. Công ty Luật TLK hỗ trợ thanh toán M&A FDI như thế nào?
TLK tư vấn phân loại giao dịch, xác định tài khoản và đồng tiền thanh toán, rà soát hợp đồng, hỗ trợ thủ tục M&A và xử lý vướng mắc ngoại hối. Khi phát sinh nghĩa vụ kế toán – thuế, TLK Global phối hợp hỗ trợ theo phạm vi chuyên môn phù hợp.
XIV. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK
Thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp trong giao dịch M&A FDI tại Việt Nam không chỉ quyết định việc hoàn thành nghĩa vụ tài chính mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tính hợp pháp của dòng tiền, hiệu lực thực hiện giao dịch và khả năng chuyển vốn ra nước ngoài. Sai sót về tài khoản, đồng tiền thanh toán hoặc trình tự đăng ký có thể khiến nhà đầu tư đối mặt với rủi ro ngoại hối, chi phí phát sinh và tranh chấp. Xác định đúng cơ chế pháp lý ngay từ đầu là giải pháp quan trọng để bảo vệ quyền lợi, kiểm soát ngân sách và bảo đảm giao dịch được triển khai an toàn.
CÔNG TY LUẬT TLK cung cấp giải pháp pháp lý chuyên sâu về thanh toán M&A FDI, tài khoản vốn đầu tư, quản lý ngoại hối, đăng ký mua cổ phần và điều chỉnh IRC. CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp hỗ trợ kế toán – thuế khi phù hợp. Với triết lý “xử lý đúng ngay từ đầu”, hệ sinh thái TLK hướng đến giải pháp đồng bộ Pháp lý – Tài chính – Kế toán – Thuế, giúp nhà đầu tư kiểm soát rủi ro dòng tiền, tối ưu hiệu quả giao dịch và bảo đảm tuân thủ bền vững.
👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để tư vấn thanh toán M&A FDI tại Việt Nam, kiểm soát tài khoản vốn đầu tư và bảo vệ quyền lợi giao dịch – Hotline: 097.211.8764.
CÔNG TY LUẬT TLK
🌐 Website: tlklawfirm.vn
📧 Email: info@tlklawfirm.vn
☎️ Tel: 0243.2011.747
📞 Hotline: 097.211.8764










