SỞ TƯ PHÁP THÀNH PHỐ HÀ NỘI
CÔNG TY LUẬT TNHH TLK
Tel: 0243 2011 747 Hotline: 097 211 8764

I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG

1. Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025;

2. Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, được Quốc hội thông qua ngày 17/06/2020, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15;

3. Nghị định số 96/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 31/03/2026, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư;

4. Thông tư số 38/2026/TT-NHNN do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành ngày 31/07/2026, quy định về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

II. NHẬN ĐỊNH PHÁP LÝ VỀ THANH TOÁN TIỀN MUA CỔ PHẦN, PHẦN VỐN GÓP CỦA NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI

1. Thanh toán đúng tài khoản là điều kiện quan trọng để kiểm soát tính hợp pháp của giao dịch M&A

Thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam không đơn thuần là việc bên mua chuyển tiền cho bên bán theo hợp đồng. Đây còn là hoạt động chịu sự điều chỉnh của pháp luật ngoại hối, đầu tư, doanh nghiệp và những quy định liên quan đến quản lý dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Từ ngày 18/08/2026, Thông tư số 38/2026/TT-NHNN có hiệu lực, thiết lập cơ chế quản lý ngoại hối mới đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và thay thế Thông tư số 06/2019/TT-NHNN.

Một nội dung quan trọng là việc xác định đúng trường hợp phải sử dụng tài khoản vốn đầu tư tại Việt Nam, trường hợp áp dụng tài khoản đầu tư gián tiếp và trường hợp thanh toán chuyển nhượng vốn được thực hiện theo cơ chế riêng.

Đặc biệt, không phải mọi giao dịch nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần doanh nghiệp Việt Nam đều bắt buộc thực hiện thông qua một loại tài khoản. Việc xác định phải căn cứ tình trạng pháp lý của doanh nghiệp mục tiêu, tỷ lệ sở hữu nước ngoài, tư cách cư trú của các bên và bản chất khoản tiền thanh toán.

Ví dụ, nhà đầu tư nước ngoài mua 30% cổ phần của doanh nghiệp Việt Nam chưa có vốn đầu tư nước ngoài có thể thuộc cơ chế thanh toán khác với giao dịch mua cổ phần tại doanh nghiệp đã thuộc đối tượng phải mở tài khoản vốn đầu tư theo Điều 6 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN.

Do đó, việc chỉ dựa trên tỷ lệ cổ phần dự kiến mua để quyết định tài khoản chuyển tiền có thể dẫn đến sai sót.

2. Những thay đổi quan trọng của Thông tư số 38/2026/TT-NHNN đối với hoạt động M&A FDI

Thông tư số 38/2026/TT-NHNN quy định việc mở, sử dụng tài khoản vốn đầu tư và những giao dịch ngoại hối liên quan đến hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Theo Điều 6, Điều 7 và Điều 10 của Thông tư, việc xác định tài khoản và thanh toán giá trị chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cần được thực hiện theo đối tượng áp dụng, tình trạng sở hữu vốn và tư cách cư trú của các bên.

Đáng chú ý, thuật ngữ tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được sử dụng theo cơ chế mới. Doanh nghiệp không nên tiếp tục áp dụng máy móc những hướng dẫn về tài khoản vốn đầu tư trực tiếp theo Thông tư số 06/2019/TT-NHNN đã hết hiệu lực.

Thông tư số 38/2026/TT-NHNN cũng quy định việc chuyển đổi cơ chế tài khoản khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài thay đổi, việc chuyển tiền thực hiện hoạt động chuẩn bị đầu tư và thanh toán giá trị chuyển nhượng vốn.

Đối với giao dịch M&A đang thực hiện trong giai đoạn chuyển tiếp, nhà đầu tư cần rà soát tài khoản đã mở, thời điểm thực hiện giao dịch và yêu cầu áp dụng của quy định mới. Việc tài khoản được mở hợp pháp theo cơ chế cũ không đồng nghĩa mọi giao dịch phát sinh sau ngày 18/08/2026 đều tiếp tục thực hiện theo quy định đã hết hiệu lực.

Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý đối với doanh nghiệp đã tiếp nhận vốn nước ngoài nhiều lần, có thay đổi tỷ lệ sở hữu hoặc đang sử dụng đồng thời những tài khoản đầu tư khác nhau.

3. Bốn rủi ro trọng yếu khi chuyển tiền mua cổ phần, phần vốn góp

Rủi ro thứ nhất là xác định sai loại tài khoản. Một giao dịch thuộc trường hợp phải thanh toán thông qua tài khoản vốn đầu tư nhưng các bên lại sử dụng tài khoản thanh toán không phù hợp có thể phát sinh vướng mắc khi ngân hàng kiểm tra chứng từ.

Rủi ro thứ hai là nhầm lẫn giữa tiền góp vốn mới và tiền mua cổ phần hiện hữu. Hai nghiệp vụ này có bản chất khác nhau, đặc biệt về chủ thể nhận tiền và việc ghi nhận vốn điều lệ.

Rủi ro thứ ba là sử dụng đồng tiền thanh toán không phù hợp quy định ngoại hối. Không phải mọi giao dịch giữa nhà đầu tư nước ngoài với bên bán tại Việt Nam đều được phép thanh toán bằng ngoại tệ.

Rủi ro thứ tư là chuyển tiền trước khi kiểm soát đầy đủ điều kiện đầu tư và hợp đồng. Nếu giao dịch thuộc diện phải đăng ký M&A nhưng không được chấp thuận, các bên có thể phải xử lý hoàn trả tiền và những nghĩa vụ liên quan.

Trước khi chuyển tiền, cần kiểm tra:

  • Tư cách pháp lý và cư trú của bên mua, bên bán;
  • Tình trạng sở hữu nước ngoài tại doanh nghiệp mục tiêu;
  • Loại tài khoản được sử dụng theo quy định;
  • Bản chất giao dịch góp vốn mới hoặc mua vốn hiện hữu;
  • Đồng tiền và phương thức thanh toán;
  • Điều kiện đăng ký M&A bắt buộc khi phát sinh;
  • Hồ sơ hợp đồng và chứng từ ngân hàng;
  • Cơ chế hoàn trả tiền nếu giao dịch không hoàn tất.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng rà soát cấu trúc giao dịch, điều kiện đầu tư và nghĩa vụ ngoại hối trước khi giải ngân, hạn chế nguy cơ dòng tiền không phù hợp với bản chất pháp lý của thương vụ.

👉 ẢNH MINH HỌA 01 (cuối H2 II): Ảnh: Thanh toán tiền mua cổ phần phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764.

👉 INTERNAL LINK 01 (cuối H2 II): Tham khảo thêm: Góp vốn và mở tài khoản vốn đầu tư cho công ty FDI mới thành lập tại Việt Nam: Điều kiện và thủ tục (MỚI NHẤT).

III. PHÂN BIỆT TÀI KHOẢN VỐN ĐẦU TƯ VÀ TÀI KHOẢN ĐẦU TƯ GIÁN TIẾP

1. Tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam theo Thông tư số 38/2026/TT-NHNN

Theo Điều 6 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, những đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh phải mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư tại ngân hàng được phép theo quy định.

Tài khoản vốn đầu tư được sử dụng để thực hiện những giao dịch thu, chi hợp pháp liên quan đến hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, trong đó có hoạt động góp vốn, chuyển nhượng vốn và chuyển nguồn thu hợp pháp khi đáp ứng điều kiện.

Đối với tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thuộc diện phải mở tài khoản vốn đầu tư, việc sử dụng tài khoản phải phù hợp với phạm vi giao dịch được phép tại Điều 8, Điều 9 và Điều 10 của Thông tư.

Một điểm cần đặc biệt lưu ý là tài khoản vốn đầu tư được mở và quản lý theo chủ thể có nghĩa vụ mở tài khoản. Không thể mặc nhiên sử dụng tài khoản cá nhân của người đại diện doanh nghiệp hoặc tài khoản thanh toán thông thường để thay thế.

Doanh nghiệp cần xác định chính xác tình trạng pháp lý trước và sau M&A, đặc biệt khi giao dịch làm thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài vượt hoặc giảm xuống những ngưỡng được pháp luật quy định.

Ví dụ, doanh nghiệp Việt Nam có tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng từ 40% lên 70% sau giao dịch mua cổ phần. Trường hợp doanh nghiệp thuộc đối tượng phải mở tài khoản vốn đầu tư theo Điều 6 và Điều 7 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, cần thực hiện đúng cơ chế tài khoản trước khi triển khai những giao dịch thuộc diện phải sử dụng tài khoản đó.

2. Tài khoản đầu tư gián tiếp của nhà đầu tư nước ngoài

Bên cạnh tài khoản vốn đầu tư, pháp luật ngoại hối còn quy định cơ chế tài khoản đầu tư gián tiếp đối với những hoạt động đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài thuộc phạm vi áp dụng.

Tài khoản đầu tư gián tiếp bằng đồng Việt Nam được điều chỉnh bởi Thông tư số 03/2025/TT-NHNN trong phạm vi còn hiệu lực, cùng với những quy định có liên quan được sửa đổi, bổ sung bởi cơ chế pháp lý mới.

Không phải mọi giao dịch mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài đều sử dụng tài khoản vốn đầu tư của doanh nghiệp mục tiêu. Đối với giao dịch thuộc phạm vi đầu tư gián tiếp, nhà đầu tư cần xác định tài khoản và phương thức chuyển tiền tương ứng.

Việc phân loại phải dựa trên đối tượng điều chỉnh của từng thông tư, trạng thái pháp lý của doanh nghiệp và loại giao dịch. Không nên chỉ căn cứ việc nhà đầu tư mua dưới 50% cổ phần để tự động kết luận mọi trường hợp đều phải thanh toán qua tài khoản đầu tư gián tiếp.

Đặc biệt, khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài thay đổi khiến doanh nghiệp chuyển sang hoặc không còn thuộc diện phải mở tài khoản vốn đầu tư, việc chuyển đổi cơ chế tài khoản phải tuân thủ Điều 7 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN.

Đối với những giao dịch có nhiều bên mua hoặc nhiều đợt thanh toán, cần đánh giá nghĩa vụ tại từng thời điểm nhằm tránh sử dụng sai tài khoản khi cấu trúc sở hữu đã thay đổi.

3. Phân biệt tài khoản nhận tiền mua cổ phần với tài khoản góp vốn tăng vốn điều lệ

Một trong những sai sót phổ biến khi thực hiện M&A FDI là nhầm lẫn giữa việc nhà đầu tư mua cổ phần hiện hữu và việc doanh nghiệp phát hành thêm cổ phần hoặc tiếp nhận vốn góp mới.

Trường hợp mua cổ phần hiện hữu, bên bán là chủ thể chuyển nhượng quyền sở hữu vốn và được nhận giá trị chuyển nhượng theo hợp đồng, thông qua phương thức thanh toán hợp pháp.

Trường hợp nhà đầu tư góp vốn mới hoặc mua cổ phần phát hành thêm, khoản tiền được xác định theo nghiệp vụ tăng vốn hoặc phát hành cổ phần của doanh nghiệp. Việc tiếp nhận và ghi nhận khoản vốn phải phù hợp pháp luật doanh nghiệp, kế toán và ngoại hối.

Ví dụ, Công ty A có vốn điều lệ 20 tỷ đồng. Nhà đầu tư nước ngoài mua lại 50% cổ phần từ cổ đông hiện hữu với giá 30 tỷ đồng. Khoản tiền 30 tỷ đồng là giá trị chuyển nhượng cổ phần giữa các bên, không tự động làm vốn điều lệ Công ty A tăng lên 50 tỷ đồng.

Ngược lại, nếu Công ty A phát hành thêm cổ phần và nhà đầu tư thanh toán tiền mua cổ phần mới, doanh nghiệp phải xác định việc ghi nhận vốn điều lệ và phần chênh lệch giữa giá phát hành với mệnh giá theo quy định.

Việc sử dụng đúng tài khoản phải phản ánh chính xác bản chất của từng nghiệp vụ, không chỉ căn cứ tên gọi do các bên ghi trên lệnh chuyển tiền.

IV. XÁC ĐỊNH TRƯỜNG HỢP PHẢI THANH TOÁN QUA TÀI KHOẢN VỐN ĐẦU TƯ

1. Xác định doanh nghiệp thuộc diện phải mở tài khoản vốn đầu tư

Trước khi thực hiện thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp, nhà đầu tư cần kiểm tra doanh nghiệp mục tiêu có thuộc đối tượng phải mở tài khoản vốn đầu tư theo khoản 1 Điều 6 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN hay không.

Việc đánh giá cần căn cứ tư cách pháp lý của doanh nghiệp, hồ sơ đầu tư, tỷ lệ sở hữu nước ngoài và các trường hợp được quy định cụ thể tại Thông tư.

Đối với doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nước ngoài thay đổi sau giao dịch M&A, cần tiếp tục đối chiếu Điều 7 về nguyên tắc mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư.

Đặc biệt, khi nhà đầu tư nước ngoài và những chủ thể thuộc phạm vi quy định tăng tỷ lệ sở hữu tại tổ chức kinh tế dẫn đến nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, doanh nghiệp cần xác định nghĩa vụ mở tài khoản vốn đầu tư theo cơ chế mới.

Ngược lại, trường hợp tỷ lệ sở hữu sau giao dịch giảm xuống bằng hoặc dưới 50%, doanh nghiệp phải đánh giá việc tiếp tục sử dụng hoặc đóng tài khoản vốn đầu tư theo đúng điều kiện áp dụng.

Không nên mặc nhiên kết luận chỉ cần doanh nghiệp có cổ đông nước ngoài thì tất cả khoản thanh toán đều phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư. Phải xác định đúng đối tượng và phạm vi giao dịch theo từng điều khoản của Thông tư.

2. Trường hợp chuyển nhượng vốn bắt buộc thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư

Theo khoản 1 Điều 10 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, việc thanh toán giá trị chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp tại tổ chức kinh tế thuộc khoản 1 Điều 6 được phân biệt theo tư cách cư trú của các bên tham gia.

Đáng chú ý, đối với giao dịch giữa nhà đầu tư là người không cư trú với nhà đầu tư là người cư trú, việc thanh toán giá trị chuyển nhượng thuộc trường hợp phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư theo quy định.

Ví dụ, tổ chức nước ngoài là người không cư trú mua phần vốn góp của một cá nhân cư trú tại Việt Nam trong doanh nghiệp thuộc phạm vi khoản 1 Điều 6 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN. Khi đó, các bên cần thực hiện cơ chế thanh toán thông qua tài khoản vốn đầu tư theo Điều 10.

Tuy nhiên, Điều 10 cũng quy định những trường hợp thanh toán không thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư, bao gồm những giao dịch giữa các nhà đầu tư là người không cư trú với nhau hoặc giữa các nhà đầu tư là người cư trú với nhau theo phạm vi điều khoản.

Do đó, không thể chỉ căn cứ doanh nghiệp mục tiêu thuộc diện mở tài khoản vốn đầu tư để kết luận mọi giao dịch mua bán cổ phần tại doanh nghiệp đó đều phải chuyển tiền qua tài khoản này.

Việc xác định đúng cả hai yếu tố — đối tượng doanh nghiệp và tư cách cư trú của bên mua, bên bán — là điều kiện quan trọng để lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp.

3. Kiểm soát nghĩa vụ thanh toán khi giao dịch làm thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài

Đối với giao dịch M&A làm thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài, các bên cần xem xét cơ chế tài khoản trước, trong và sau quá trình chuyển nhượng.

Trường hợp doanh nghiệp chuyển từ trạng thái chưa thuộc diện phải mở tài khoản vốn đầu tư sang trạng thái thuộc diện phải mở tài khoản, cần xác định trình tự mở tài khoản và sử dụng tài khoản theo Điều 7 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN.

Đối với giao dịch thanh toán nhiều đợt, cần kiểm tra thời điểm phát sinh từng nghĩa vụ thanh toán, tình trạng sở hữu tương ứng và phương thức chuyển tiền được phép.

Ngoài ra, hợp đồng M&A cần quy định rõ:

  • Chủ thể có trách nhiệm mở và duy trì tài khoản;
  • Loại tài khoản được sử dụng để thanh toán;
  • Điều kiện giải ngân của từng đợt;
  • Trách nhiệm cung cấp hồ sơ cho ngân hàng;
  • Nghĩa vụ hoàn trả tiền nếu giao dịch không hoàn tất;
  • Phương án xử lý khi cơ cấu sở hữu thay đổi;
  • Trách nhiệm khi phát sinh giao dịch chuyển tiền không phù hợp quy định.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ nhà đầu tư kiểm tra tình trạng pháp lý doanh nghiệp, xác định nghĩa vụ đăng ký M&A và xây dựng phương án thanh toán tương ứng với cơ cấu sở hữu trước và sau giao dịch.

👉 INTERNAL LINK 02 (cuối H2 IV): Tham khảo thêm: Nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần tại TP. Hà Nội: Điều kiện, thủ tục (MỚI NHẤT).

👉 CTA 01 (cuối H2 IV): Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để xác định đúng tài khoản vốn đầu tư, phương thức chuyển tiền và điều kiện thanh toán khi mua cổ phần, phần vốn góp – Hotline: 097.211.8764.

V. PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN KHI BÊN MUA, BÊN BÁN LÀ NGƯỜI CƯ TRÚ HOẶC KHÔNG CƯ TRÚ

1. Thanh toán giữa nhà đầu tư nước ngoài không cư trú và bên chuyển nhượng là người cư trú

Khi nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, phần vốn góp của cá nhân hoặc tổ chức tại Việt Nam, việc xác định tư cách cư trú của bên mua và bên bán là cơ sở quan trọng để lựa chọn phương thức thanh toán hợp pháp. Đây là vấn đề cần được kiểm tra độc lập với quốc tịch, tỷ lệ sở hữu nước ngoài và loại hình doanh nghiệp mục tiêu.

Theo điểm b khoản 1 Điều 10 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, việc thanh toán giá trị chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp giữa nhà đầu tư là người không cư trú với nhà đầu tư là người cư trú tại tổ chức kinh tế thuộc khoản 1 Điều 6 phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư.

Ví dụ, Công ty A là doanh nghiệp Việt Nam thuộc đối tượng phải mở tài khoản vốn đầu tư theo Điều 6 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN. Một tổ chức nước ngoài không cư trú dự kiến mua 40% cổ phần hiện hữu của cá nhân cư trú tại Việt Nam. Trong trường hợp này, các bên phải xác định phương thức thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư theo Điều 10.

Đặc biệt, cần phân biệt doanh nghiệp mục tiêu thuộc đối tượng phải mở tài khoản vốn đầu tư với những doanh nghiệp không thuộc phạm vi quy định. Không thể áp dụng cơ chế tại khoản 1 Điều 10 cho mọi giao dịch chuyển nhượng cổ phần tại Việt Nam mà không kiểm tra điều kiện về chủ thể.

Việc xác định người cư trú, người không cư trú phải căn cứ pháp luật ngoại hối. Cá nhân có quốc tịch nước ngoài không đương nhiên là người không cư trú, cũng như tổ chức có yếu tố vốn nước ngoài không mặc nhiên được phân loại giống tổ chức thành lập ở nước ngoài.

Trước khi thanh toán, các bên cần kiểm tra giấy tờ pháp lý, tình trạng cư trú, loại tài khoản và những chứng từ ngân hàng yêu cầu phù hợp với quy định.

2. Thanh toán giữa các nhà đầu tư là người không cư trú với nhau

Theo điểm a khoản 1 Điều 10 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, giao dịch chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp giữa các nhà đầu tư là người không cư trú với nhau tại tổ chức kinh tế thuộc khoản 1 Điều 6 không thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư.

Quy định này có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động mua bán vốn giữa các tổ chức nước ngoài cùng đầu tư vào doanh nghiệp Việt Nam.

Ví dụ, Công ty X được thành lập ở nước ngoài đang sở hữu 60% vốn điều lệ Công ty B tại Việt Nam. Công ty X chuyển nhượng 20% vốn điều lệ Công ty B cho Công ty Y cũng là tổ chức nước ngoài không cư trú. Nếu giao dịch thuộc phạm vi khoản 1 Điều 10, việc thanh toán giữa X và Y không thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư của Công ty B.

Tuy nhiên, việc không thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư không đồng nghĩa các bên được tự do sử dụng mọi phương thức thanh toán. Giao dịch vẫn phải đáp ứng quy định pháp luật ngoại hối, pháp luật đầu tư và những yêu cầu về chứng từ, phòng chống rửa tiền có liên quan.

Đặc biệt, doanh nghiệp Việt Nam là đối tượng có phần vốn được chuyển nhượng vẫn cần kiểm tra nghĩa vụ đăng ký M&A, cập nhật thành viên, cổ đông và các nghĩa vụ thuế liên quan đến bên chuyển nhượng.

Trường hợp bên bán là tổ chức nước ngoài, cần đánh giá riêng nghĩa vụ thuế chuyển nhượng vốn phát sinh tại Việt Nam và trách nhiệm kê khai, nộp thay khi pháp luật quy định.

3. Thanh toán giữa các nhà đầu tư cư trú và những trường hợp có doanh nghiệp thành viên

Thông tư số 38/2026/TT-NHNN còn phân biệt những giao dịch giữa nhà đầu tư cư trú với nhau và những giao dịch có sự tham gia của doanh nghiệp thành viên theo phạm vi giải thích của Thông tư.

Theo điểm a khoản 1 Điều 10, việc thanh toán giữa các nhà đầu tư là người cư trú với nhau, giữa các doanh nghiệp thành viên với nhau hoặc giữa doanh nghiệp thành viên với nhà đầu tư không cư trú không thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư trong trường hợp thuộc phạm vi điều khoản.

Ngược lại, theo điểm b khoản 1 Điều 10, thanh toán giữa doanh nghiệp thành viên với nhà đầu tư là người cư trú phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư.

Vì vậy, trước khi quyết định phương thức chuyển tiền, cần xác định chính xác từng chủ thể tham gia thay vì chỉ sử dụng cách phân loại đơn giản giữa doanh nghiệp Việt Nam và doanh nghiệp nước ngoài.

Những yếu tố cần rà soát bao gồm:

  • Tư cách cư trú của bên mua và bên bán;
  • Doanh nghiệp mục tiêu có thuộc khoản 1 Điều 6 hay không;
  • Chủ thể tham gia có thuộc khái niệm doanh nghiệp thành viên theo Thông tư;
  • Giao dịch là mua cổ phần hiện hữu hay góp vốn mới;
  • Loại tài khoản và đồng tiền được phép sử dụng;
  • Nghĩa vụ thuế, đăng ký đầu tư và thay đổi sở hữu.

Việc lựa chọn tài khoản phải dựa trên toàn bộ cấu trúc giao dịch. Đặc biệt, đối với thương vụ có nhiều bên chuyển nhượng, mỗi khoản thanh toán có thể cần được đánh giá riêng theo tư cách của bên nhận tiền.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng xác định tư cách pháp lý, phân loại giao dịch và xây dựng phương án thanh toán phù hợp, hạn chế nguy cơ sử dụng sai tài khoản hoặc thực hiện dòng tiền không thống nhất với hồ sơ M&A.

👉 INTERNAL LINK 03 (cuối H2 V): Tham khảo thêm: Nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần tại Việt Nam có phải đăng ký trước không? (MỚI NHẤT).

VI. QUY ĐỊNH VỀ ĐỒNG TIỀN THANH TOÁN VÀ CHUYỂN TIỀN TỪ NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM

1. Trường hợp được thanh toán giá trị chuyển nhượng vốn bằng ngoại tệ

Theo khoản 1 Điều 13 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, việc định giá, thanh toán giá trị chuyển nhượng vốn, dự án đầu tư giữa các nhà đầu tư là người không cư trú với nhau, giữa nhà đầu tư không cư trú với doanh nghiệp thành viên hoặc giữa các nhà đầu tư là doanh nghiệp thành viên với nhau được phép thực hiện bằng ngoại tệ.

Đây là căn cứ quan trọng đối với giao dịch mua bán cổ phần, phần vốn góp giữa các chủ thể thuộc phạm vi cho phép, đặc biệt khi bên mua và bên bán đều là tổ chức nước ngoài.

Ví dụ, Công ty X và Công ty Y đều là tổ chức nước ngoài không cư trú. Công ty X chuyển nhượng phần vốn đang sở hữu trong doanh nghiệp Việt Nam cho Công ty Y. Nếu giao dịch đáp ứng điều kiện tại khoản 1 Điều 13, các bên được phép định giá và thanh toán bằng ngoại tệ.

Tuy nhiên, việc được phép thanh toán bằng ngoại tệ không đồng nghĩa được miễn yêu cầu về hồ sơ đầu tư, nghĩa vụ thuế hoặc trách nhiệm chứng minh tính hợp pháp của giao dịch.

Đối với hợp đồng có quy định giá chuyển nhượng bằng ngoại tệ, cần kiểm tra tính phù hợp giữa đồng tiền định giá, đồng tiền thanh toán và phương thức thực hiện giao dịch.

Trường hợp phát sinh chuyển đổi đồng tiền, các bên cần thỏa thuận rõ nguyên tắc xác định tỷ giá, thời điểm chuyển đổi và chủ thể chịu chi phí ngân hàng hoặc chênh lệch tỷ giá.

2. Trường hợp bắt buộc định giá và thanh toán bằng đồng Việt Nam

Theo khoản 3 Điều 13 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, trừ ngoại lệ quy định tại khoản 2 của Điều này, việc định giá, thanh toán giá trị chuyển nhượng vốn, dự án đầu tư giữa nhà đầu tư cư trú với nhà đầu tư không cư trú, giữa nhà đầu tư cư trú với doanh nghiệp thành viên hoặc giữa các nhà đầu tư cư trú với nhau phải thực hiện bằng đồng Việt Nam.

Quy định này cần được đặc biệt chú ý khi nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của cá nhân hoặc tổ chức cư trú tại Việt Nam.

Ví dụ, cá nhân cư trú tại Việt Nam bán phần vốn góp trong Công ty A cho một tổ chức nước ngoài không cư trú với giá 25 tỷ đồng. Trong trường hợp giao dịch thuộc khoản 3 Điều 13, việc định giá và thanh toán giá trị chuyển nhượng phải thực hiện bằng đồng Việt Nam.

Các bên không thể chỉ vì nhà đầu tư chuyển tiền từ nước ngoài mà mặc nhiên quy định nghĩa vụ thanh toán trực tiếp bằng USD hoặc ngoại tệ khác.

Trường hợp nhà đầu tư sử dụng nguồn ngoại tệ chuyển từ nước ngoài, cần thực hiện giao dịch chuyển đổi ngoại tệ theo cơ chế ngân hàng phù hợp để thanh toán bằng đồng Việt Nam.

Đặc biệt, hợp đồng M&A cần thống nhất đồng tiền định giá với đồng tiền thanh toán theo yêu cầu pháp luật. Việc ghi giá bằng ngoại tệ trong khi giao dịch bắt buộc định giá bằng đồng Việt Nam có thể dẫn đến vướng mắc khi ngân hàng tiếp nhận hồ sơ.

Đối với những giao dịch đã được đàm phán bằng ngoại tệ trước khi ký hợp đồng, cần xác định lại cách thể hiện giá chuyển nhượng, nguyên tắc quy đổi và nghĩa vụ thanh toán để bảo đảm tính phù hợp.

3. Chuyển tiền từ nước ngoài vào Việt Nam và kiểm soát giao dịch ngoại hối

Khi nhà đầu tư nước ngoài sử dụng nguồn tiền từ nước ngoài để mua cổ phần, phần vốn góp tại Việt Nam, việc chuyển tiền phải được thực hiện thông qua phương thức phù hợp với pháp luật ngoại hối và loại tài khoản áp dụng cho giao dịch.

Đối với doanh nghiệp thuộc diện mở tài khoản vốn đầu tư, cần kiểm tra những giao dịch thu, chi được phép theo Điều 8 và Điều 9 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN.

Đối với giao dịch thuộc phạm vi tài khoản đầu tư gián tiếp, cần áp dụng quy định quản lý ngoại hối tương ứng, không mặc nhiên sử dụng tài khoản vốn đầu tư của doanh nghiệp mục tiêu.

Những vấn đề cần kiểm soát gồm:

  • Nguồn tiền và chủ thể thực hiện chuyển tiền;
  • Loại tài khoản nhận tiền theo quy định;
  • Đồng tiền chuyển từ nước ngoài vào Việt Nam;
  • Nhu cầu mua, bán ngoại tệ tại ngân hàng;
  • Nội dung lệnh chuyển tiền và mục đích thanh toán;
  • Hợp đồng, thông báo đáp ứng điều kiện M&A khi áp dụng;
  • Tỷ giá, phí ngân hàng và chứng từ giao dịch;
  • Khả năng hoàn trả tiền khi thương vụ không hoàn tất.

Đặc biệt, việc chuyển tiền từ nước ngoài vào tài khoản tại Việt Nam không tự động chứng minh khoản tiền đã được sử dụng đúng mục đích đầu tư. Ngân hàng có thể yêu cầu tài liệu để kiểm tra tính phù hợp của giao dịch theo quy định.

Nhà đầu tư cần tránh chuyển tiền vào tài khoản không phù hợp rồi mới tiến hành điều chỉnh hồ sơ sau khi phát sinh vướng mắc. Giải pháp hiệu quả là xác định trước cơ chế tài khoản, đồng tiền và bộ chứng từ cần thiết.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng rà soát quy định ngoại hối, thống nhất điều khoản thanh toán và kiểm soát cơ chế chuyển tiền theo bản chất giao dịch, bảo đảm quyền lợi của bên mua và bên chuyển nhượng.

👉 ẢNH MINH HỌA 02 (cuối H2 VI): Ảnh: Quy định đồng tiền thanh toán và chuyển tiền từ nước ngoài vào Việt Nam khi mua cổ phần phần vốn góp theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764.

VII. HỒ SƠ NGÂN HÀNG VÀ CHỨNG TỪ THANH TOÁN MUA CỔ PHẦN, PHẦN VỐN GÓP

1. Hồ sơ pháp lý chứng minh tư cách nhà đầu tư và doanh nghiệp mục tiêu

Trước khi thực hiện chuyển tiền mua cổ phần, phần vốn góp, nhà đầu tư cần chuẩn bị những tài liệu chứng minh tư cách pháp lý, quyền thực hiện giao dịch và mục đích thanh toán.

Theo Điều 14 và Điều 15 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, ngân hàng được phép và các chủ thể tham gia có trách nhiệm thực hiện, kiểm soát giao dịch theo quy định quản lý ngoại hối. Việc xuất trình tài liệu phải phù hợp với bản chất giao dịch và yêu cầu pháp luật áp dụng.

Đối với bên mua là tổ chức nước ngoài, hồ sơ thường cần tài liệu pháp lý của tổ chức, thông tin người đại diện và văn bản ủy quyền khi giao dịch được thực hiện thông qua người đại diện theo ủy quyền.

Đối với nhà đầu tư là cá nhân nước ngoài, cần chuẩn bị giấy tờ định danh và tài liệu chứng minh những thông tin liên quan khi ngân hàng yêu cầu theo quy định.

Đối với doanh nghiệp mục tiêu, cần kiểm tra Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, hồ sơ đăng ký đầu tư khi có và những tài liệu xác định tình trạng sở hữu nước ngoài trước, sau giao dịch.

Đặc biệt, việc chứng minh tư cách cư trú của các bên có ý nghĩa quyết định trong việc xác định phương thức thanh toán. Không nên chỉ sử dụng quốc tịch hoặc địa chỉ liên hệ làm căn cứ duy nhất.

2. Hồ sơ chứng minh giao dịch mua cổ phần, phần vốn góp hợp pháp

Bên cạnh giấy tờ pháp lý của các chủ thể, ngân hàng cần có cơ sở xác định khoản tiền chuyển đi hoặc nhận về phù hợp với giao dịch chuyển nhượng vốn thực tế.

Tùy trường hợp, bộ hồ sơ phục vụ giao dịch có thể bao gồm:

  • Hợp đồng chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp;
  • Thỏa thuận nguyên tắc hoặc tài liệu xác định điều kiện giao dịch;
  • Thông báo đáp ứng điều kiện góp vốn, mua cổ phần khi thuộc diện phải đăng ký;
  • Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và hồ sơ sở hữu vốn;
  • Tài liệu chứng minh tỷ lệ sở hữu nước ngoài;
  • Văn bản phê duyệt giao dịch theo thẩm quyền nội bộ;
  • Tài liệu xác định giá trị chuyển nhượng và đồng tiền thanh toán;
  • Hồ sơ mở tài khoản vốn đầu tư hoặc tài khoản liên quan;
  • Chứng từ chứng minh nguồn tiền và những tài liệu khác theo quy định áp dụng.

Không phải mọi giao dịch đều phải nộp toàn bộ các tài liệu nêu trên. Thành phần cụ thể được xác định theo loại tài khoản, tình trạng giao dịch và yêu cầu kiểm tra hợp pháp của ngân hàng.

Đối với giao dịch mua cổ phần hiện hữu, cần bảo đảm hợp đồng thể hiện đúng bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng. Trường hợp khoản tiền được chuyển cho chủ thể không phải bên bán, cần xác định cơ sở pháp lý của việc nhận tiền và tính phù hợp với quy định ngoại hối.

Đặc biệt, hồ sơ ngân hàng phải thống nhất với hồ sơ đăng ký M&A và hồ sơ doanh nghiệp. Sự khác biệt về tỷ lệ sở hữu, giá trị chuyển nhượng hoặc chủ thể thanh toán có thể khiến giao dịch phải giải trình, bổ sung chứng từ.

3. Lưu trữ chứng từ thanh toán và kiểm soát nghĩa vụ thuế sau M&A

Chứng từ ngân hàng không chỉ phục vụ việc thực hiện thanh toán mà còn có ý nghĩa chứng minh giá trị giao dịch, nguồn tiền đầu tư và nghĩa vụ tài chính sau chuyển nhượng.

Đối với bên bán, chứng từ nhận tiền là tài liệu quan trọng khi xác định thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp. Đối với bên mua, chứng từ thanh toán có thể được sử dụng để chứng minh giá trị khoản đầu tư và làm cơ sở xác định giá vốn khi phát sinh giao dịch chuyển nhượng về sau.

Các bên cần lưu giữ đầy đủ hợp đồng, phụ lục, xác nhận chuyển tiền, sao kê ngân hàng, chứng từ mua bán ngoại tệ và hồ sơ hoàn tất chuyển nhượng.

Trường hợp giá chuyển nhượng được thanh toán nhiều đợt, cần lập bảng đối chiếu số tiền phải trả, số tiền đã thanh toán và nghĩa vụ còn lại theo hợp đồng.

Đặc biệt, nếu hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá sau ngày hoàn tất, khoản tiền thanh toán bổ sung hoặc hoàn trả phải được phản ánh nhất quán trong chứng từ ngân hàng và hồ sơ thuế theo quy định.

Đối với giao dịch có tổ chức nước ngoài chuyển nhượng vốn, cần kiểm tra thêm nghĩa vụ kê khai, nộp thay và những chứng từ liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ kiểm soát tính thống nhất của hợp đồng, chứng từ thanh toán và nghĩa vụ pháp lý; CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp rà soát chứng từ kế toán – thuế khi phù hợp, giúp khách hàng quản lý hồ sơ giao dịch đầy đủ và minh bạch.

👉 INTERNAL LINK 04 (cuối H2 VII): Tham khảo thêm: Thuế chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).

VIII. TRÌNH TỰ CHUYỂN TIỀN, THANH TOÁN VÀ HOÀN TẤT GIAO DỊCH M&A FDI

1. Kiểm tra điều kiện đầu tư và cơ chế tài khoản trước khi thanh toán

Trước khi nhà đầu tư nước ngoài thực hiện chuyển tiền mua cổ phần, phần vốn góp, các bên cần hoàn tất việc rà soát điều kiện đầu tư và xác định cơ chế thanh toán phù hợp.

Theo khoản 3 Điều 21 Luật Đầu tư năm 2025, nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp trước khi thay đổi thành viên, cổ đông nếu giao dịch thuộc một trong những trường hợp luật định.

Đối với giao dịch thuộc diện phải đăng ký M&A, hợp đồng cần quy định rõ việc hoàn thành thủ tục đầu tư là điều kiện tiên quyết trước khi thực hiện những bước thay đổi quyền sở hữu vốn theo quy định.

Đồng thời, các bên cần xác định doanh nghiệp mục tiêu có thuộc đối tượng phải mở tài khoản vốn đầu tư theo Điều 6 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN hay không.

Sau đó, tiếp tục kiểm tra tư cách cư trú của bên mua, bên bán để áp dụng Điều 10 về phương thức thanh toán và Điều 13 về đồng tiền định giá, thanh toán.

Đối với giao dịch góp vốn mới, cần phân biệt khoản tiền chuyển vào doanh nghiệp với khoản thanh toán mua cổ phần hiện hữu. Việc xác định sai bản chất giao dịch có thể ảnh hưởng đến hồ sơ ngân hàng và nghĩa vụ ghi nhận vốn điều lệ.

2. Trình tự thực hiện thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp

Trình tự thanh toán cần được tổ chức thống nhất giữa hợp đồng M&A, thủ tục đầu tư, quy định ngoại hối và nghĩa vụ đăng ký doanh nghiệp.

Thông thường, các bên thực hiện những công việc sau:

  • Rà soát tư cách pháp lý và điều kiện đầu tư của bên mua;
  • Xác định loại giao dịch và tỷ lệ vốn được chuyển nhượng;
  • Kiểm tra nghĩa vụ đăng ký M&A trước khi thay đổi sở hữu;
  • Xác định tư cách cư trú của các bên;
  • Lựa chọn tài khoản và đồng tiền thanh toán phù hợp;
  • Chuẩn bị hợp đồng và hồ sơ chứng minh giao dịch;
  • Thực hiện chuyển tiền qua phương thức hợp pháp;
  • Đối chiếu chứng từ thanh toán và xác nhận nghĩa vụ hợp đồng;
  • Thực hiện thay đổi thành viên, cổ đông theo quy định;
  • Hoàn tất nghĩa vụ thuế và lưu trữ chứng từ liên quan.

Tùy cấu trúc thương vụ, các bước có thể được tổ chức theo trình tự cụ thể khác nhau, nhưng không được bỏ qua những điều kiện pháp luật bắt buộc.

Đặc biệt, đối với giao dịch làm thay đổi tình trạng doanh nghiệp thuộc diện phải mở tài khoản vốn đầu tư, cần kiểm tra thời điểm mở, sử dụng và chuyển đổi tài khoản theo Điều 7 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN.

Trường hợp thanh toán nhiều đợt, cần đánh giá phương thức chuyển tiền của từng đợt phù hợp với tình trạng pháp lý và điều kiện giao dịch tại thời điểm thực hiện.

3. Kiểm soát chuyển quyền sở hữu cổ phần và nghĩa vụ sau khi hoàn tất thanh toán

Việc hoàn thành thanh toán không đồng nghĩa mọi trường hợp nhà đầu tư nước ngoài đã trở thành chủ sở hữu hợp pháp của cổ phần, phần vốn góp.

Theo Luật Doanh nghiệp, việc xác lập quyền sở hữu còn phụ thuộc loại hình doanh nghiệp, điều kiện chuyển nhượng và việc ghi nhận thay đổi thành viên, cổ đông theo quy định.

Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, cần kiểm tra thủ tục thay đổi thành viên hoặc chủ sở hữu khi phát sinh. Đối với công ty cổ phần, cần thực hiện cập nhật sổ đăng ký cổ đông và nghĩa vụ đăng ký, thông báo có liên quan theo trường hợp áp dụng.

Ngoài ra, doanh nghiệp phải rà soát nghĩa vụ điều chỉnh hồ sơ đầu tư, giấy phép chuyên ngành hoặc những thông tin pháp lý khác nếu giao dịch đồng thời làm thay đổi nội dung thuộc diện phải cập nhật.

Đối với bên bán, cần kiểm soát nghĩa vụ thuế chuyển nhượng vốn và các chứng từ chứng minh việc hoàn tất giao dịch. Đối với bên mua, cần lưu giữ hồ sơ để chứng minh quyền sở hữu vốn, nguồn tiền đầu tư và giá trị khoản đầu tư.

Đặc biệt, các bên nên lập biên bản xác nhận hoàn tất giao dịch, đối chiếu số tiền đã thanh toán và bàn giao những tài liệu pháp lý liên quan đến quyền sở hữu cổ phần.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng xây dựng trình tự thanh toán, kiểm soát điều kiện hợp đồng và thực hiện các thủ tục pháp lý sau M&A. Giải pháp tập trung bảo đảm dòng tiền phù hợp pháp luật ngoại hối, hạn chế rủi ro chuyển tiền sai tài khoản và bảo vệ quyền lợi của các bên trong toàn bộ quá trình giao dịch.

👉 INTERNAL LINK 05 (cuối H2 VIII): Tham khảo thêm: Định giá doanh nghiệp, cổ phần và phần vốn góp trước khi nhà đầu tư nước ngoài thực hiện M&A tại Việt Nam (MỚI NHẤT).

👉 CTA 02 (cuối H2 VIII): Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để kiểm tra tài khoản, hồ sơ ngân hàng, phương thức chuyển tiền và hoàn tất thanh toán M&A FDI đúng pháp luật – Hotline: 097.211.8764.

IX. XỬ LÝ TIỀN ĐẶT CỌC, THANH TOÁN TRƯỚC VÀ HOÀN TRẢ TIỀN KHI GIAO DỊCH KHÔNG HOÀN THÀNH

1. Điều kiện đặt cọc và thanh toán trước khi hoàn tất thủ tục M&A

Trong giao dịch mua cổ phần, phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, các bên có thể thỏa thuận đặt cọc hoặc thanh toán theo tiến độ nhằm bảo đảm việc thực hiện hợp đồng. Tuy nhiên, việc chuyển tiền phải phù hợp pháp luật ngoại hối, bản chất giao dịch và các điều kiện đầu tư bắt buộc. Đối với thương vụ thuộc diện phải đăng ký M&A, khoản đặt cọc không thay thế thông báo đáp ứng điều kiện góp vốn, mua cổ phần; đồng thời, không được sử dụng khoản thanh toán trước để hợp thức hóa việc chuyển quyền sở hữu vốn trái quy định. Hợp đồng cần xác định rõ mục đích thanh toán, điều kiện giải ngân, loại tài khoản, đồng tiền sử dụng và trách nhiệm hoàn trả nếu giao dịch không được chấp thuận. Đặc biệt, cần phân biệt tiền đặt cọc theo Bộ luật Dân sự với khoản tiền thực hiện hoạt động chuẩn bị đầu tư thuộc phạm vi Điều 5 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN.

2. Hoàn trả tiền khi giao dịch chuyển nhượng vốn không hoàn thành

Trường hợp giao dịch không thể hoàn tất do không đáp ứng điều kiện đầu tư, không được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận hoặc phát sinh căn cứ chấm dứt hợp đồng, các bên phải xác định nghĩa vụ hoàn trả theo thỏa thuận hợp pháp và quy định liên quan. Thông tư số 38/2026/TT-NHNN quy định các giao dịch hoàn trả vốn, chi phí hợp pháp trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và hoàn trả giá trị chuyển nhượng trong trường hợp không hoàn thành chuyển nhượng thuộc phạm vi các giao dịch thu, chi được phép trên tài khoản vốn đầu tư tương ứng. Tuy nhiên, không thể mặc nhiên áp dụng cùng một phương thức hoàn trả cho mọi giao dịch, bởi cơ chế tài khoản còn phụ thuộc tư cách cư trú của các bên, đối tượng doanh nghiệp và giao dịch ban đầu. Khi hoàn trả, cần đối chiếu hợp đồng, chứng từ đã chuyển tiền, nguyên nhân chấm dứt và tài liệu chứng minh quyền nhận lại tiền.

3. Kiểm soát tranh chấp đặt cọc, tỷ giá và chi phí ngân hàng

Để hạn chế tranh chấp, hợp đồng M&A nên quy định cụ thể trường hợp được hoàn trả toàn bộ tiền, trường hợp phát sinh chế tài đặt cọc, trách nhiệm chịu phí ngân hàng và cách xử lý chênh lệch tỷ giá. Ví dụ, nhà đầu tư nước ngoài đã chuyển một khoản tiền hợp pháp để chuẩn bị giao dịch nhưng thương vụ không được chấp thuận do doanh nghiệp mục tiêu không đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường. Khi đó, trách nhiệm hoàn trả và chế tài hợp đồng phải được xác định theo nguyên nhân không hoàn tất, nghĩa vụ từng bên và quy định pháp luật; không đương nhiên áp dụng phạt cọc trong mọi trường hợp. CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng rà soát điều khoản đặt cọc, điều kiện giải ngân, hồ sơ hoàn trả và phương án xử lý tranh chấp, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của bên mua và bên bán.

👉 INTERNAL LINK 06 (cuối H2 IX): Tham khảo thêm: Hợp đồng mua cổ phần, chuyển nhượng phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).

X. NGHĨA VỤ THUẾ, KẾ TOÁN VÀ CHUYỂN LỢI NHUẬN RA NƯỚC NGOÀI

1. Xác định nghĩa vụ thuế khi thanh toán tiền chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp

Việc nhà đầu tư nước ngoài thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp không đồng nghĩa bên mua đương nhiên là người phải nộp thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn. Nghĩa vụ thuế cần được xác định theo bên chuyển nhượng là cá nhân cư trú, cá nhân không cư trú, doanh nghiệp Việt Nam hay tổ chức nước ngoài. Tùy trường hợp, thu nhập phát sinh có thể thuộc phạm vi thuế thu nhập cá nhân hoặc thuế thu nhập doanh nghiệp; đồng thời có thể phát sinh trách nhiệm kê khai, khấu trừ hoặc nộp thay theo quy định. Hợp đồng cần làm rõ giá chuyển nhượng đã bao gồm thuế hay chưa, trách nhiệm cung cấp chứng từ và phương án xử lý nếu phát sinh truy thu hoặc tiền chậm nộp. Đặc biệt, phương thức thanh toán hợp pháp theo pháp luật ngoại hối không thay thế nghĩa vụ kê khai thuế của các bên.

2. Hạch toán kế toán và chứng minh giá trị khoản đầu tư

Đối với giao dịch mua cổ phần hiện hữu, khoản tiền nhà đầu tư nước ngoài thanh toán cho bên bán không tự động làm tăng vốn điều lệ hoặc doanh thu của doanh nghiệp mục tiêu. Doanh nghiệp cần phân biệt nghiệp vụ chuyển nhượng quyền sở hữu vốn giữa các nhà đầu tư với nghiệp vụ góp vốn mới, phát hành thêm cổ phần hoặc tăng vốn điều lệ. Chứng từ ngân hàng, hợp đồng chuyển nhượng, hồ sơ đăng ký M&A và tài liệu thay đổi thành viên, cổ đông phải được lưu trữ thống nhất. Trường hợp thanh toán nhiều đợt hoặc điều chỉnh giá sau hoàn tất, các bên cần đối chiếu dòng tiền với nghĩa vụ hợp đồng và hồ sơ thuế tương ứng. Đối với nhà đầu tư nước ngoài, việc lưu giữ chứng từ góp vốn, mua cổ phần và thanh toán có ý nghĩa quan trọng khi chứng minh giá trị khoản đầu tư và thực hiện chuyển vốn, nguồn thu hợp pháp sau này.

3. Điều kiện chuyển lợi nhuận và nguồn thu hợp pháp ra nước ngoài

Theo Điều 12 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, việc chuyển lợi nhuận và nguồn thu hợp pháp từ hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam ra nước ngoài phải thực hiện thông qua tài khoản vốn đầu tư đối với trường hợp thuộc phạm vi điều chỉnh, trừ ngoại lệ được quy định tại điểm c khoản 5 Điều 7. Nhà đầu tư cần phân biệt tiền nhận từ chuyển nhượng vốn, lợi nhuận được chia, khoản hoàn trả vốn và những nguồn thu hợp pháp khác vì mỗi khoản có bản chất và hồ sơ chứng minh riêng. Việc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài còn phải đáp ứng quy định thuế, tài chính và những điều kiện pháp lý liên quan. CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ rà soát quyền chuyển vốn, lợi nhuận và trách nhiệm hợp đồng; CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp kiểm tra chứng từ kế toán – thuế khi phù hợp, giúp khách hàng kiểm soát tính hợp pháp của nguồn tiền trước khi thực hiện chuyển ra nước ngoài.

XI. RỦI RO THANH TOÁN SAI TÀI KHOẢN VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC

1. Những sai sót ngoại hối thường gặp trong giao dịch mua cổ phần FDI

Rủi ro phổ biến là nhà đầu tư nước ngoài chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản của bên bán hoặc doanh nghiệp mục tiêu mà chưa xác định giao dịch có bắt buộc thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư hay không. Một sai sót khác là sử dụng ngoại tệ để thanh toán giao dịch thuộc trường hợp phải định giá, thanh toán bằng đồng Việt Nam theo Điều 13 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN. Ngoài ra, doanh nghiệp có thể nhầm tiền mua cổ phần hiện hữu với tiền góp vốn mới, sử dụng tài khoản không phù hợp khi tỷ lệ sở hữu nước ngoài thay đổi hoặc thiếu chứng từ chứng minh nguồn tiền và mục đích thanh toán. Những vi phạm này có thể khiến ngân hàng yêu cầu giải trình, phát sinh khó khăn trong thủ tục tiếp theo hoặc dẫn đến trách nhiệm xử lý vi phạm theo quy định. Tuy nhiên, hậu quả pháp lý cần được đánh giá trên cơ sở hành vi thực tế, không mặc nhiên coi mọi khoản chuyển tiền sai tài khoản đều làm hợp đồng M&A vô hiệu.

2. Phương án xử lý khi đã chuyển tiền không đúng cơ chế tài khoản

Khi phát hiện khoản tiền mua cổ phần đã được chuyển không phù hợp quy định, cần rà soát toàn bộ hợp đồng, lệnh chuyển tiền, sao kê ngân hàng và tình trạng pháp lý doanh nghiệp tại thời điểm giao dịch. Trước tiên, phải xác định chính xác nghĩa vụ sử dụng tài khoản theo Điều 6, Điều 7 và Điều 10 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, đồng thời kiểm tra đồng tiền thanh toán theo Điều 13. Tiếp theo, các bên cần làm việc với ngân hàng được phép để xác định phương án xử lý phù hợp, bao gồm hoàn trả, thực hiện lại giao dịch hoặc những biện pháp hợp pháp khác khi được áp dụng. Không nên tự ý chuyển tiền qua nhiều tài khoản trung gian, sửa nội dung chứng từ hoặc lập giao dịch giả nhằm che giấu sai sót. Nếu đã phát sinh vi phạm hành chính, việc khắc phục phải được thực hiện theo quy định và không tự động loại trừ trách nhiệm xử lý đã phát sinh.

3. Kiểm soát rủi ro ngoại hối ngay từ giai đoạn đàm phán M&A

Giải pháp hiệu quả là xác định cơ chế thanh toán trước khi ký hợp đồng chính thức hoặc cam kết giải ngân. Hồ sơ cần thể hiện rõ bên mua, bên bán, tư cách cư trú, tình trạng sở hữu nước ngoài tại doanh nghiệp mục tiêu, loại tài khoản, đồng tiền và phương thức thanh toán. Đối với giao dịch nhiều đợt, cần kiểm tra khả năng phát sinh thay đổi cơ chế tài khoản sau từng lần chuyển nhượng. Hợp đồng nên quy định nghĩa vụ cung cấp hồ sơ ngân hàng, trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký M&A, điều kiện giải ngân và phương án hoàn trả tiền khi giao dịch không hoàn tất. CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng xây dựng phương án thanh toán đồng bộ với cấu trúc M&A, kiểm soát rủi ro ngoại hối và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong quá trình thực hiện giao dịch.

👉 INTERNAL LINK 07 (cuối H2 XI): Tham khảo thêm: Thuế chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).

XII. DỊCH VỤ TƯ VẤN NGOẠI HỐI VÀ THANH TOÁN M&A FDI CỦA CÔNG TY LUẬT TLK

1. Tư vấn xác định tài khoản, đồng tiền và phương thức thanh toán phù hợp

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp Việt Nam xác định cơ chế thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp theo Thông tư số 38/2026/TT-NHNN và những quy định có liên quan. Nội dung tư vấn tập trung vào tư cách cư trú của bên mua, bên bán, tình trạng pháp lý doanh nghiệp mục tiêu, nghĩa vụ mở tài khoản vốn đầu tư và phương thức thanh toán tương ứng. Đối với giao dịch giữa các chủ thể có tình trạng cư trú khác nhau, TLK hỗ trợ phân tích phạm vi áp dụng Điều 10 và Điều 13 để kiểm soát việc lựa chọn tài khoản và đồng tiền. Việc đánh giá được thực hiện trên cơ sở hồ sơ cụ thể, tránh áp dụng một phương thức thanh toán chung cho mọi thương vụ M&A FDI.

2. Rà soát hợp đồng, hồ sơ ngân hàng và điều kiện giải ngân

Theo phạm vi dịch vụ được thống nhất, TLK hỗ trợ khách hàng rà soát hợp đồng chuyển nhượng, thỏa thuận đặt cọc, điều kiện thanh toán và các tài liệu pháp lý cần thiết để thực hiện giao dịch ngân hàng. Đối với trường hợp phải đăng ký M&A, TLK hỗ trợ kiểm soát sự thống nhất giữa thủ tục đầu tư, thời điểm chuyển quyền sở hữu vốn và tiến độ thanh toán. Trường hợp giao dịch phát sinh nhiều bên chuyển nhượng, nhiều đợt giải ngân hoặc thay đổi tỷ lệ sở hữu nước ngoài, TLK hỗ trợ xác định những vấn đề cần kiểm tra trước từng giao dịch. Đặc biệt, TLK chú trọng điều khoản hoàn trả tiền, xử lý chênh lệch tỷ giá và trách nhiệm khi giao dịch không được chấp thuận, hạn chế tranh chấp phát sinh sau khi dòng tiền đã được chuyển.

3. Phối hợp pháp lý, kế toán – thuế và xử lý vướng mắc ngoại hối sau M&A

Sau khi giao dịch hoàn tất, CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ rà soát nghĩa vụ pháp lý liên quan đến quyền sở hữu cổ phần, hồ sơ đầu tư, ngoại hối và xử lý những vướng mắc phát sinh từ việc thanh toán. CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp kiểm tra chứng từ, nghĩa vụ kế toán – thuế và hồ sơ tài chính khi phù hợp. Đối với trường hợp có nhu cầu chuyển lợi nhuận hoặc nguồn thu hợp pháp ra nước ngoài, hệ sinh thái TLK hỗ trợ khách hàng đánh giá điều kiện và chuẩn bị phương án tuân thủ phù hợp. Với định hướng xử lý đúng ngay từ đầu, dịch vụ tập trung kiểm soát tính hợp pháp của dòng tiền, hạn chế rủi ro giao dịch và bảo vệ hiệu quả đầu tư lâu dài.

👉 ẢNH MINH HỌA 03 (cuối H2 XII): Ảnh: Dịch vụ tư vấn ngoại hối tài khoản vốn đầu tư và thanh toán tiền mua cổ phần phần vốn góp M&A FDI tại Việt Nam – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764.

👉 CTA 03 (cuối H2 XII): Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để rà soát tài khoản vốn đầu tư, phương thức thanh toán và kiểm soát rủi ro ngoại hối trong M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.

XIII. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP CỦA KHÁCH HÀNG

1. Nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần công ty Việt Nam có bắt buộc thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư không?

Không phải mọi trường hợp. Cần xác định doanh nghiệp thuộc đối tượng phải mở tài khoản vốn đầu tư hay không và tư cách cư trú của các bên. Đối với giao dịch thuộc phạm vi Điều 10 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, phương thức thanh toán được xác định theo từng trường hợp cụ thể.

2. Nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần của cá nhân Việt Nam được thanh toán trực tiếp vào tài khoản cá nhân không?

Phụ thuộc tư cách cư trú và tình trạng pháp lý doanh nghiệp mục tiêu. Nếu giao dịch thuộc trường hợp bắt buộc thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư, các bên phải tuân thủ cơ chế đó, không được tự ý thay thế bằng tài khoản cá nhân thông thường.

3. Mua cổ phần công ty Việt Nam có được thanh toán bằng USD không?

Có thể trong những trường hợp pháp luật cho phép. Theo Điều 13 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, đồng tiền thanh toán phụ thuộc tư cách các bên và loại giao dịch. Nhiều giao dịch giữa người cư trú và người không cư trú phải thanh toán bằng đồng Việt Nam.

4. Hai công ty nước ngoài mua bán cổ phần doanh nghiệp Việt Nam có phải chuyển tiền qua tài khoản vốn đầu tư không?

Đối với giao dịch giữa các nhà đầu tư không cư trú thuộc điểm a khoản 1 Điều 10 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, việc thanh toán không thực hiện qua tài khoản vốn đầu tư. Những nghĩa vụ đầu tư, thuế và chứng từ khác vẫn phải được xem xét.

5. Tiền mua cổ phần hiện hữu có làm tăng vốn điều lệ công ty không?

Không tự động. Tiền mua cổ phần hiện hữu là khoản thanh toán giữa bên mua và bên bán. Chỉ khi doanh nghiệp thực hiện nghiệp vụ tăng vốn hoặc phát hành cổ phần mới theo quy định thì mới phát sinh việc ghi nhận vốn tương ứng.

6. Nhà đầu tư có được đặt cọc trước khi hoàn tất đăng ký M&A không?

Có thể xem xét nếu giao dịch và phương thức chuyển tiền phù hợp pháp luật. Tuy nhiên, đặt cọc không thay thế thủ tục đăng ký M&A bắt buộc. Hợp đồng phải quy định rõ điều kiện đặt cọc, hoàn trả và trách nhiệm nếu giao dịch không được chấp thuận.

7. Giao dịch M&A không hoàn tất thì tiền đã chuyển có được hoàn trả không?

Việc hoàn trả phụ thuộc hợp đồng và căn cứ pháp luật áp dụng. Thông tư số 38/2026/TT-NHNN có quy định các giao dịch hoàn trả thuộc phạm vi tài khoản vốn đầu tư. Cần kiểm tra loại tài khoản, hồ sơ và nguyên nhân không hoàn tất giao dịch.

8. Chuyển tiền mua cổ phần sai tài khoản có làm hợp đồng vô hiệu không?

Không đương nhiên. Cần đánh giá hành vi vi phạm, quy định bắt buộc và tình trạng hợp đồng. Sai sót ngoại hối có thể phát sinh nghĩa vụ khắc phục hoặc trách nhiệm xử lý hành chính, tùy trường hợp cụ thể.

9. Nhà đầu tư nước ngoài chuyển lợi nhuận ra nước ngoài phải thực hiện qua tài khoản nào?

Theo Điều 12 Thông tư số 38/2026/TT-NHNN, trường hợp thuộc phạm vi quy định phải chuyển qua tài khoản vốn đầu tư, trừ ngoại lệ được pháp luật quy định. Đồng thời, nhà đầu tư phải đáp ứng điều kiện về thuế và chứng từ.

10. Công ty Luật TLK hỗ trợ thanh toán M&A FDI như thế nào?

TLK hỗ trợ xác định tài khoản, đồng tiền, điều kiện thanh toán, hồ sơ ngân hàng và kiểm soát hợp đồng M&A. TLK Global phối hợp hỗ trợ kế toán – thuế khi phù hợp, giúp khách hàng quản lý chứng từ và nghĩa vụ tài chính sau giao dịch.

XIV. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK

Thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đòi hỏi xác định chính xác loại tài khoản, tư cách cư trú, đồng tiền và điều kiện pháp lý của giao dịch. Chuyển tiền sai tài khoản, sử dụng ngoại tệ không phù hợp hoặc giải ngân trước khi kiểm soát nghĩa vụ M&A có thể khiến thương vụ phát sinh vướng mắc ngân hàng, chi phí khắc phục và tranh chấp hoàn trả. Thiết kế phương án thanh toán đúng ngay từ đầu giúp nhà đầu tư bảo vệ dòng vốn, kiểm soát tiến độ và chủ động hoàn tất quyền sở hữu cổ phần.

CÔNG TY LUẬT TLK cung cấp giải pháp pháp lý về ngoại hối, tài khoản vốn đầu tư, hợp đồng chuyển nhượng và điều kiện thanh toán M&A FDI. CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp hỗ trợ kế toán – thuế, chứng từ giao dịch và nghĩa vụ tài chính khi phù hợp. Với triết lý “xử lý đúng ngay từ đầu”, hệ sinh thái Pháp lý – Tài chính – Kế toán – Thuế hướng đến giải pháp đồng bộ, minh bạch dòng tiền và bảo vệ lợi ích đầu tư dài hạn.

👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để được tư vấn tài khoản vốn đầu tư, thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp và kiểm soát rủi ro ngoại hối M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.

CÔNG TY LUẬT TLK

🌐 Website: tlklawfirm.vn

📧 Email: info@tlklawfirm.vn

☎️ Tel: 0243.2011.747

📞 Hotline: 097.211.8764

VIẾT BÌNH LUẬN CỦA BẠN:

LIÊN HỆ SỬ DỤNG DỊCH VỤ LUẬT SƯ
(Vui lòng click vào nút dưới đây để chọn gói dịch vụ)

TƯ VẤN PHÁP LUẬT QUA VIDEO CỦA TLK

XEM THÊM
×

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ

CÔNG TY LUẬT TNHH TLK
Giấy phép hoạt động số: 01021852/TP/ĐKHĐ cấp bởi Sở Tư pháp TP. Hà Nội
TỔNG ĐÀI TƯ VẤN PHÁP LUẬT 24/7
GỌI NGAY: 097 211 8764
Vì trách nhiệm cộng đồng - Tư vấn hoàn toàn miễn phí
SỐ LƯỢT TRUY CẬP
Tổng lượt truy cập: 9.605.425
Xem trong ngày: 3.452
Đang xem: 60
zalo