Trách nhiệm cá nhân Giám đốc/Kế toán trưởng khi bị truy thu thuế

I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG

1. Luật Quản lý thuế số: 38/2019/QH14 được Quốc hội thông qua ngày 13/6/2019;
2. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số: 67/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025;
3. Luật Thuế giá trị gia tăng số: 48/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 26/11/2024;
4. Luật Thuế thu nhập cá nhân số: 109/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2025;
5. Bộ luật Hình sự số: 100/2015/QH13 được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2015;

II. NHẬN ĐỊNH PHÁP LÝ VÀ CHIẾN LƯỢC KIỂM SOÁT RỦI RO

Doanh nghiệp bị truy thu thuế không đồng nghĩa với việc Giám đốc hoặc Kế toán trưởng đương nhiên phải chịu trách nhiệm cá nhân. Trách nhiệm chỉ phát sinh khi có lỗi cụ thể theo quy định pháp luật về quản lý thuế, kế toán hoặc hình sự.

Trong thực tế, khi doanh nghiệp bị truy thu, tâm lý phổ biến của lãnh đạo là lo ngại:

• Có bị xử phạt cá nhân không?
• Có bị truy cứu hình sự không?
• Có bị cấm đảm nhiệm chức vụ quản lý không?

Cần phân biệt rõ:

1. Truy thu thuế (nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp);
2. Xử phạt vi phạm hành chính;
3. Truy cứu trách nhiệm hình sự;
4. Trách nhiệm bồi thường nội bộ.

Không phải mọi trường hợp truy thu đều dẫn đến trách nhiệm cá nhân.

Ảnh 1: trách nhiệm cá nhân giám đốc kế toán trưởng khi bị truy thu thuế – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764 / 0969.760.195

Chiến lược kiểm soát rủi ro gồm:

1. Rà soát hồ sơ trước khi làm việc với cơ quan thuế;
2. Phân loại sai sót: kỹ thuật – vô ý – có dấu hiệu gian lận;
3. Xác định vai trò ký duyệt của từng cá nhân;
4. Chuẩn bị hồ sơ giải trình phù hợp.

👉 Xem thêm: Liên đới trách nhiệm thuế giữa công ty và người đại diện (Mới nhất)

III. TRUY THU THUẾ LÀ GÌ? KHI NÀO PHÁT SINH?

1. Khái niệm truy thu thuế

Truy thu thuế là việc cơ quan thuế:

• Xác định doanh nghiệp kê khai thiếu;
• Áp dụng quyết định điều chỉnh tăng số thuế phải nộp;
• Tính tiền chậm nộp tương ứng.

2. Các tình huống phổ biến dẫn đến truy thu

1. Ghi nhận chi phí không hợp lệ;
2. Không kê khai đầy đủ doanh thu;
3. Hạch toán sai thuế giá trị gia tăng;
4. Không khấu trừ hoặc khấu trừ sai thuế thu nhập cá nhân;
5. Sai sót trong giao dịch liên kết.

3. Phân loại mức độ vi phạm

Việc phân loại rất quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến trách nhiệm cá nhân:

• Sai sót kỹ thuật;
• Khai sai nhưng không nhằm trốn thuế;
• Hành vi gian lận có yếu tố cố ý.

Chỉ khi có dấu hiệu lỗi cá nhân rõ ràng thì trách nhiệm mới có thể chuyển từ doanh nghiệp sang cá nhân.

IV. TRÁCH NHIỆM CỦA GIÁM ĐỐC THEO PHÁP LUẬT DOANH NGHIỆP

1. Vai trò người đại diện theo pháp luật

Giám đốc là người:

• Tổ chức điều hành hoạt động doanh nghiệp;
• Đại diện doanh nghiệp trước cơ quan nhà nước;
• Chịu trách nhiệm về việc tuân thủ pháp luật.

2. Nghĩa vụ tổ chức hệ thống kiểm soát

Giám đốc phải:

• Thiết lập hệ thống kế toán phù hợp;
• Giám sát hoạt động kê khai thuế;
• Phê duyệt báo cáo tài chính.

Nếu không thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý, có thể bị xem xét liên đới.

3. Khi nào giám đốc bị liên đới trách nhiệm?

Các tình huống có thể phát sinh:

1. Chỉ đạo trực tiếp hành vi khai sai;
2. Phê duyệt giao dịch trái pháp luật;
3. Cố tình bỏ qua cảnh báo sai phạm.

Nếu truy thu chỉ do sai sót kỹ thuật của bộ phận kế toán, không có chỉ đạo hoặc lỗi quản lý nghiêm trọng, trách nhiệm cá nhân của giám đốc có thể không phát sinh.

V. TRÁCH NHIỆM CỦA KẾ TOÁN TRƯỞNG THEO LUẬT KẾ TOÁN

1. Nghĩa vụ lập và ký báo cáo

Kế toán trưởng:

• Chịu trách nhiệm về tính trung thực của số liệu;
• Ký xác nhận báo cáo tài chính;
• Tham mưu cho giám đốc về chính sách kế toán.

2. Trách nhiệm chuyên môn

Nếu truy thu phát sinh do:

• Hạch toán sai;
• Áp dụng sai chuẩn mực;
• Không cập nhật quy định mới;

kế toán trưởng có thể bị xử phạt hành chính cá nhân.

3. Trường hợp không phải chịu trách nhiệm

Nếu:

• Sai phạm do chỉ đạo từ cấp trên;
• Không có quyền quyết định chính sách thuế;
• Không tham gia ký duyệt hồ sơ;

trách nhiệm có thể được xem xét theo từng vai trò cụ thể.

👉 Xem thêm: Dịch vụ tư vấn thuế cho doanh nghiệp – Công ty Luật TLK (mới nhất)

VI. TRƯỜNG HỢP BỊ XỬ PHẠT HÀNH CHÍNH CÁ NHÂN

Không phải mọi quyết định truy thu đều dẫn đến xử phạt cá nhân. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, cơ quan thuế có thể áp dụng xử phạt trực tiếp đối với Giám đốc hoặc Kế toán trưởng.

1. Hành vi vi phạm hành chính của cá nhân

Các hành vi có thể bị xử phạt gồm:

1. Ký duyệt hồ sơ khai thuế sai sự thật;
2. Không thực hiện nghĩa vụ kê khai đúng thời hạn;
3. Cung cấp thông tin không trung thực;
4. Không thực hiện yêu cầu của cơ quan thuế.

Điểm quan trọng:

• Trách nhiệm cá nhân chỉ phát sinh khi xác định được hành vi cụ thể của người đó;
• Không thể mặc nhiên quy trách nhiệm nếu chỉ có sai sót hệ thống.

2. Mức xử phạt

Tùy tính chất và mức độ vi phạm, cá nhân có thể:

• Bị phạt tiền;
• Bị cảnh cáo;
• Bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Trong thực tế, mức xử phạt phụ thuộc vào:

• Mức độ thiệt hại ngân sách;
• Tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ;
• Hành vi có lặp lại hay không.

3. Tiền chậm nộp có phải là trách nhiệm cá nhân?

Tiền chậm nộp về nguyên tắc là nghĩa vụ của doanh nghiệp.
Cá nhân chỉ bị xử phạt nếu có hành vi vi phạm độc lập, không phải do doanh nghiệp đơn thuần thiếu khả năng thanh toán.

👉 Xem thêm: Lý do doanh nghiệp nên sử dụng dịch vụ kế toán thuế trọn gói của Công ty Luật TLK

VII. TRƯỜNG HỢP BỊ TRUY CỨU TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

Đây là phần khiến nhiều lãnh đạo doanh nghiệp lo ngại nhất.

1. Dấu hiệu cấu thành hành vi trốn thuế

Để chuyển từ xử phạt hành chính sang hình sự, phải có:

• Hành vi gian dối;
• Yếu tố cố ý;
• Mức độ thiệt hại vượt ngưỡng luật định.

Sai sót kế toán thông thường không tự động cấu thành tội phạm.

2. Khi nào Giám đốc có thể bị truy cứu?

Các tình huống có thể dẫn đến truy cứu:

1. Chỉ đạo lập hóa đơn khống;
2. Che giấu doanh thu có hệ thống;
3. Tổ chức hành vi gian lận thuế.

Nếu giám đốc không trực tiếp chỉ đạo và không biết hành vi sai phạm, trách nhiệm hình sự phải được xem xét thận trọng.

3. Vai trò của Kế toán trưởng trong trách nhiệm hình sự

Kế toán trưởng có thể bị xem xét nếu:

• Chủ động thực hiện hành vi gian lận;
• Tham gia tổ chức hệ thống che giấu số liệu;
• Ký duyệt báo cáo sai với nhận thức rõ ràng về hành vi vi phạm.

Nếu chỉ là sai sót chuyên môn hoặc nhầm lẫn kỹ thuật, yếu tố hình sự thường không đặt ra.

Ảnh 2: truy cứu trách nhiệm hình sự khi doanh nghiệp bị truy thu thuế – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764 / 0969.760.195

VIII. TRÁCH NHIỆM DÂN SỰ – BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI

Ngoài trách nhiệm với cơ quan nhà nước, còn tồn tại trách nhiệm nội bộ giữa doanh nghiệp và cá nhân.

1. Bồi thường nội bộ trong doanh nghiệp

Nếu truy thu phát sinh do lỗi rõ ràng của cá nhân:

• Doanh nghiệp có thể yêu cầu bồi thường;
• Có thể xử lý theo hợp đồng lao động hoặc điều lệ công ty.

Tuy nhiên, cần chứng minh:

• Có lỗi;
• Có thiệt hại thực tế;
• Có quan hệ nhân quả.

2. Tranh chấp giữa Giám đốc và Kế toán trưởng

Thực tế thường xảy ra tranh chấp:

• Giám đốc cho rằng kế toán tư vấn sai;
• Kế toán cho rằng giám đốc chỉ đạo.

Việc xác định trách nhiệm phụ thuộc vào:

• Biên bản họp;
• Email chỉ đạo;
• Hồ sơ ký duyệt;
• Cơ chế phân quyền nội bộ.

3. Cơ chế yêu cầu bồi hoàn

Doanh nghiệp cần:

• Có quy chế nội bộ rõ ràng;
• Có phân định trách nhiệm;
• Có cơ chế kiểm soát rủi ro.

Nếu không, việc quy trách nhiệm cá nhân có thể gặp khó khăn.

👉 Xem thêm: Nên thuê kế toán nội bộ hay thuê ngoài? Phân tích toàn diện

IX. CÁC YẾU TỐ GIẢM NHẸ HOẶC LOẠI TRỪ TRÁCH NHIỆM

1. Lỗi vô ý

Nếu chứng minh được:

• Không có động cơ trốn thuế;
• Sai sót do nhầm lẫn chuyên môn;

có thể được xem xét giảm nhẹ.

2. Có hệ thống kiểm soát nội bộ

Doanh nghiệp có:

• Quy trình kiểm toán nội bộ;
• Phân quyền rõ ràng;
• Kiểm tra định kỳ;

sẽ là yếu tố quan trọng để giảm rủi ro cá nhân.

3. Tự nguyện khắc phục

Việc:

• Tự giác điều chỉnh hồ sơ;
• Chủ động nộp bổ sung;
• Hợp tác với cơ quan thuế;

có thể được xem là tình tiết giảm nhẹ.

X. LỢI THẾ HỆ SINH THÁI TLK KHI DOANH NGHIỆP BỊ TRUY THU THUẾ

Khi doanh nghiệp bị truy thu thuế, rủi ro không chỉ dừng ở nghĩa vụ tài chính mà còn lan sang:

• Uy tín doanh nghiệp;
• Trách nhiệm cá nhân của Giám đốc;
• Trách nhiệm chuyên môn của Kế toán trưởng;
• Khả năng bị thanh tra mở rộng hoặc xem xét hình sự.

Phần lớn sai lầm xảy ra do doanh nghiệp xử lý thiếu chiến lược:

• Giải trình không đầy đủ;
• Không phân loại rõ lỗi vô ý và lỗi cố ý;
• Không chuẩn bị hồ sơ bảo vệ cá nhân lãnh đạo.

Hệ sinh thái TLK vận hành theo mô hình phối hợp:

1. Công ty Luật TLK

• Phân tích yếu tố cấu thành trách nhiệm cá nhân;
• Đánh giá ranh giới hành chính – hình sự;
• Soạn thảo hồ sơ giải trình;
• Bảo vệ quyền lợi của Giám đốc/Kế toán trưởng khi làm việc với cơ quan thuế.

2. Công ty TNHH Tư vấn Đại lý Thuế TLK Global

• Rà soát lại toàn bộ sổ sách;
• Xác định bản chất sai sót;
• Điều chỉnh hồ sơ trước khi bị áp dụng mức xử phạt nặng hơn;
• Tính toán lại nghĩa vụ thuế chính xác.

Sự phối hợp này giúp:

1. Giảm thiểu nguy cơ truy cứu cá nhân;
2. Hạn chế tiền phạt và tiền chậm nộp;
3. Kiểm soát rủi ro hậu kiểm.

👉 Xem thêm: Xử lý gấp hồ sơ thuế nhà thầu để tránh phạt

XI. CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP CỦA KHÁCH HÀNG

1. Doanh nghiệp bị truy thu thuế thì Giám đốc có bị phạt cá nhân không?
Không mặc nhiên. Trách nhiệm cá nhân chỉ phát sinh nếu có hành vi vi phạm cụ thể và có lỗi.

2. Kế toán trưởng có bị xử phạt riêng không?
Có thể, nếu xác định được lỗi chuyên môn hoặc hành vi vi phạm trực tiếp.

3. Truy thu thuế có đồng nghĩa với trốn thuế không?
Không. Truy thu có thể do sai sót kỹ thuật. Trốn thuế phải có yếu tố cố ý và gian dối.

4. Khi nào vụ việc có thể chuyển sang hình sự?
Khi có dấu hiệu gian lận nghiêm trọng và đáp ứng điều kiện cấu thành theo luật hình sự.

5. Giám đốc có thể đổ trách nhiệm hoàn toàn cho kế toán không?
Không. Cơ quan chức năng sẽ xem xét vai trò quản lý và mức độ tham gia của từng người.

6. Sau khi nộp đủ tiền truy thu thì có còn rủi ro cá nhân không?
Việc khắc phục hậu quả có thể là tình tiết giảm nhẹ, nhưng không tự động loại trừ trách nhiệm nếu có yếu tố vi phạm nghiêm trọng.

7. Nếu Kế toán trưởng đã nghỉ việc thì có còn bị truy cứu không?
Có thể, nếu hành vi vi phạm xảy ra trong thời gian đảm nhiệm chức vụ.

8. Có thể giảm mức phạt cá nhân không?
Có thể nếu chứng minh được lỗi vô ý, hợp tác tích cực và tự nguyện khắc phục.

9. Có nên chủ động rà soát hồ sơ trước khi cơ quan thuế kết luận không?
Rất nên. Chủ động điều chỉnh và giải trình sớm giúp giảm rủi ro cá nhân.

10. Làm thế nào để phòng ngừa truy cứu trách nhiệm cá nhân về sau?
Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán định kỳ và có tư vấn pháp lý kịp thời.

👉 Quý Khách hàng có thể tham khảo thêm thông tin về Hệ sinh thái TLK và các gói ưu đãi dịch vụ Pháp lý, Kế toán – Thuế đang được áp dụng dưới đây.

🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ pháp lý của Công ty Luật TLK

🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ Kế toán – Thuế của Công ty Tư vấn và Đại lý thuế TLK Global

🔗 Hệ sinh thái TLK: Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn và Đại lý Thuế TLK Global

XII. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK

Khi doanh nghiệp bị truy thu thuế, điều quan trọng không chỉ là xử lý nghĩa vụ tài chính mà còn phải bảo vệ an toàn pháp lý cho người điều hành và bộ phận kế toán. Với hệ sinh thái kết hợp giữa pháp lý và đại lý thuế, TLK cung cấp giải pháp xử lý truy thu toàn diện – giảm thiểu rủi ro – bảo vệ cá nhân lãnh đạo.

Liên hệ để được phân tích tình huống cụ thể và xây dựng chiến lược xử lý phù hợp.

CÔNG TY LUẬT TLK

🌐 Website: https://tlklawfirm.vn
📧 Email: info@tlklawfirm.vn
☎ Tel: 0243.2011.747
📞 Hotline: 097.211.8764 / 0969.760.195