I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG
1. Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14, được Quốc hội thông qua ngày 17/06/2020, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15;
2. Luật Giá số 16/2023/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 19/06/2023, được sửa đổi, bổ sung theo các văn bản còn hiệu lực;
3. Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025;
4. Nghị định số 96/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 31/03/2026, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư.
II. NHẬN ĐỊNH PHÁP LÝ VỀ ĐỊNH GIÁ DOANH NGHIỆP, CỔ PHẦN VÀ PHẦN VỐN GÓP TRƯỚC M&A FDI
1. Định giá doanh nghiệp là cơ sở xác định giá mua nhưng không đồng nghĩa giá chuyển nhượng bắt buộc
Định giá doanh nghiệp, cổ phần và phần vốn góp trước khi nhà đầu tư nước ngoài thực hiện M&A tại Việt Nam là quá trình xác định giá trị kinh tế của doanh nghiệp hoặc khoản vốn dự kiến chuyển nhượng trên cơ sở dữ liệu tài chính, tài sản, công nợ, triển vọng kinh doanh và những yếu tố pháp lý có liên quan.
Đây là công việc quan trọng đối với cả bên mua và bên bán. Nhà đầu tư nước ngoài cần xác định giá trị hợp lý của khoản vốn dự kiến mua, trong khi bên chuyển nhượng cần có căn cứ bảo vệ giá trị tài sản và quyền lợi của mình trong quá trình đàm phán.
Theo Luật Doanh nghiệp năm 2020, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, giá thị trường của phần vốn góp hoặc cổ phần có thể được xác định theo những căn cứ khác nhau tùy loại tài sản và tình trạng giao dịch. Đối với phần vốn góp hoặc cổ phần chưa niêm yết, chưa đăng ký giao dịch, giá giao dịch trên thị trường tại thời điểm liền kề trước đó, giá thỏa thuận giữa người bán với người mua hoặc giá do tổ chức thẩm định giá xác định là những căn cứ được pháp luật ghi nhận.
Tuy nhiên, cần phân biệt kết quả định giá với giá chuyển nhượng cuối cùng. Kết quả định giá là một cơ sở quan trọng để đàm phán, không đương nhiên thay thế quyền thỏa thuận hợp pháp của các bên hoặc những quy định bắt buộc về xác định giá trong trường hợp đặc thù.
Ví dụ, Công ty A có vốn điều lệ 20 tỷ đồng nhưng sở hữu nhà xưởng, máy móc, quyền khai thác thương mại và hoạt động kinh doanh tạo dòng tiền ổn định. Giá trị thực tế của doanh nghiệp có thể cao hơn đáng kể so với vốn điều lệ.
Do đó, việc nhà đầu tư nước ngoài dự kiến mua 60% cổ phần không đồng nghĩa giá chuyển nhượng phải bằng 60% của 20 tỷ đồng. Giá mua cần được xác định trên cơ sở giá trị kinh tế, quyền lợi đi kèm và những điều kiện của giao dịch.
2. Những rủi ro trọng yếu khi định giá trước thương vụ M&A FDI
Rủi ro thứ nhất là đồng nhất vốn điều lệ với giá trị doanh nghiệp. Vốn điều lệ phản ánh mức vốn được đăng ký theo pháp luật doanh nghiệp, trong khi giá trị doanh nghiệp còn phụ thuộc tài sản, công nợ, khả năng sinh lời và những nghĩa vụ tài chính chưa được phản ánh đầy đủ.
Rủi ro thứ hai là sử dụng báo cáo tài chính mà không kiểm tra tính chính xác của tài sản và công nợ. Doanh nghiệp có thể có khoản phải thu khó thu hồi, nghĩa vụ thuế tiềm ẩn, tranh chấp hợp đồng hoặc tài sản được ghi nhận trên sổ sách nhưng không còn tương ứng với giá trị kinh tế thực tế.
Rủi ro thứ ba là chưa đánh giá đầy đủ điều kiện pháp lý của hoạt động kinh doanh. Một doanh nghiệp có doanh thu lớn nhưng giấy phép chuyên ngành không còn phù hợp, dự án chậm tiến độ hoặc quyền sử dụng đất có vướng mắc có thể mang lại mức độ rủi ro cao hơn so với những gì báo cáo tài chính thể hiện.
Rủi ro thứ tư là xác định giá chuyển nhượng không phù hợp với bản chất giao dịch, dẫn đến tranh chấp giữa các bên hoặc phát sinh yêu cầu giải trình, xác định lại nghĩa vụ thuế theo quy định.
Trước khi quyết định mức giá mua, nhà đầu tư cần kiểm tra:
- Vốn điều lệ, vốn thực góp và cơ cấu sở hữu;
- Báo cáo tài chính, doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền;
- Giá trị tài sản hữu hình, vô hình và quyền sử dụng đất;
- Công nợ, nghĩa vụ thuế và trách nhiệm tài chính tiềm ẩn;
- Tình trạng pháp lý của giấy phép và dự án đầu tư;
- Khả năng duy trì hoạt động sau khi thay đổi sở hữu;
- Quyền biểu quyết, quyền quản trị và những hạn chế chuyển nhượng;
- Điều kiện thanh toán và phương án phân bổ rủi ro trong hợp đồng M&A.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng rà soát những yếu tố pháp lý có thể ảnh hưởng đến giá trị khoản đầu tư, phân tích rủi ro giao dịch và phối hợp với các đơn vị chuyên môn phù hợp để hình thành cơ sở đàm phán có căn cứ.

Ảnh 1: Định giá doanh nghiệp cổ phần phần vốn góp trước M&A FDI tại Việt Nam và kiểm soát rủi ro pháp lý – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764
👉 Xem thêm: 01 (cuối H2 II): Tham khảo thêm: Thẩm định pháp lý doanh nghiệp và dự án đầu tư trước M&A tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
III. PHÂN BIỆT GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP, GIÁ TRỊ VỐN CHỦ SỞ HỮU VÀ GIÁ CHUYỂN NHƯỢNG CỔ PHẦN
1. Giá trị doanh nghiệp không đồng nhất với giá trị vốn chủ sở hữu
Trong hoạt động M&A, nhà đầu tư cần phân biệt giá trị toàn bộ hoạt động kinh doanh với giá trị phần vốn thuộc về chủ sở hữu. Đây là cơ sở để tránh xác định sai mức giá cần thanh toán khi mua cổ phần, phần vốn góp.
Giá trị doanh nghiệp theo cách tiếp cận định giá toàn bộ hoạt động kinh doanh thường được xác định dựa trên khả năng tạo lợi ích kinh tế của doanh nghiệp. Trong khi đó, giá trị vốn chủ sở hữu phản ánh phần giá trị thuộc về chủ sở hữu sau khi xem xét các khoản nợ và điều chỉnh cần thiết theo phương pháp định giá được sử dụng.
Ví dụ, một doanh nghiệp có giá trị hoạt động kinh doanh được ước tính là 100 tỷ đồng và nợ tài chính ròng 30 tỷ đồng. Trong mô hình định giá phù hợp, giá trị vốn chủ sở hữu có thể được xác định ở mức 70 tỷ đồng trước khi xem xét những điều chỉnh khác.
Nếu nhà đầu tư dự kiến mua 40% cổ phần, việc lấy 40% của giá trị 100 tỷ đồng để xác định ngay giá mua có thể dẫn đến sai lệch vì chưa xem xét nghĩa vụ nợ và những yếu tố liên quan đến vốn chủ sở hữu.
Tuy nhiên, mức giá chuyển nhượng thực tế còn phụ thuộc quyền kiểm soát, khả năng chuyển nhượng, điều kiện thị trường và thỏa thuận hợp pháp giữa các bên.
2. Giá trị cổ phần thiểu số và cổ phần chi phối có thể khác nhau
Cùng một doanh nghiệp nhưng giá trị kinh tế của khoản cổ phần thiểu số và khoản cổ phần mang lại quyền chi phối có thể khác nhau. Sự khác biệt xuất phát từ quyền quản trị, khả năng quyết định hoạt động kinh doanh và những lợi ích gắn với tỷ lệ sở hữu.
Ví dụ, nhà đầu tư nước ngoài mua 10% cổ phần có thể không có khả năng tự mình quyết định những vấn đề quan trọng của công ty. Trong khi đó, một giao dịch mua 75% cổ phần phổ thông có thể đem lại quyền biểu quyết đáng kể, tùy điều lệ, loại cổ phần và quy định pháp luật.
Vì vậy, định giá khoản cổ phần phải xem xét đồng thời tỷ lệ sở hữu, quyền biểu quyết, quyền bổ nhiệm người quản lý và những hạn chế đối với việc chuyển nhượng hoặc thực hiện quyền cổ đông.
Đặc biệt, không nên mặc nhiên áp dụng khoản cộng thêm cho quyền kiểm soát hoặc khoản chiết khấu đối với cổ phần thiểu số nếu không có căn cứ định giá phù hợp. Những điều chỉnh này cần được giải thích bằng phương pháp, dữ liệu và đặc điểm thực tế của giao dịch.
3. Giá chuyển nhượng phụ thuộc kết quả đàm phán và điều kiện thương vụ
Giá trị định giá là cơ sở đàm phán, còn giá chuyển nhượng là mức giá các bên thống nhất trong hợp đồng phù hợp pháp luật. Hai giá trị có thể khác nhau do phương án thanh toán, thời điểm hoàn tất hoặc trách nhiệm mà mỗi bên chấp nhận.
Đối với giao dịch M&A FDI, giá mua có thể được điều chỉnh theo công nợ, vốn lưu động, kết quả kinh doanh, nghĩa vụ thuế hoặc những khoản chi phí phát sinh trước ngày hoàn tất.
Nhà đầu tư cần kiểm tra xem mức giá được đề xuất đã bao gồm những quyền lợi và nghĩa vụ nào, có phụ thuộc điều kiện kinh doanh trong tương lai hay không và có phát sinh cơ chế thanh toán bổ sung sau chuyển nhượng.
Hợp đồng cần quy định rõ cơ sở xác định giá, điều kiện điều chỉnh, thời điểm thanh toán và cơ chế giải quyết bất đồng. Việc thiếu những nội dung này có thể dẫn đến tranh chấp ngay cả khi các bên đã thống nhất mức giá ban đầu.
👉 Xem thêm: 02 (cuối H2 III): Tham khảo thêm: Hồ sơ, thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài.
IV. CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH GIÁ DOANH NGHIỆP TRƯỚC KHI NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI MUA VỐN
1. Phương pháp tài sản và giá trị tài sản thuần
Phương pháp tài sản xác định giá trị doanh nghiệp trên cơ sở đánh giá tài sản và nghĩa vụ nợ tại thời điểm định giá theo nguyên tắc, phương pháp và dữ liệu phù hợp.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, bất động sản hoặc doanh nghiệp sở hữu nhiều tài sản cố định, phương pháp này có thể cung cấp cơ sở quan trọng để đánh giá giá trị tài sản đang sử dụng.
Tuy nhiên, nhà đầu tư không nên chỉ dựa vào nguyên giá hoặc giá trị còn lại trên sổ kế toán. Máy móc có thể suy giảm giá trị kinh tế, bất động sản có thể phát sinh hạn chế pháp lý, trong khi thương hiệu hoặc những tài sản vô hình có thể chưa được phản ánh đầy đủ trên báo cáo tài chính.
Việc đánh giá phải phân biệt tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của doanh nghiệp với tài sản đi thuê, tài sản nhận giữ hộ hoặc tài sản đang bị hạn chế quyền định đoạt.
2. Phương pháp thu nhập và dòng tiền chiết khấu
Phương pháp thu nhập xác định giá trị doanh nghiệp dựa trên khả năng tạo ra lợi ích kinh tế trong tương lai. Một cách tiếp cận được sử dụng trong thực tiễn là dự báo dòng tiền và quy đổi về thời điểm định giá bằng tỷ lệ chiết khấu phù hợp.
Phương pháp này có ý nghĩa đối với doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh ổn định, dữ liệu tài chính đáng tin cậy và khả năng dự báo kết quả hoạt động.
Tuy nhiên, cần kiểm soát những giả định về doanh thu, chi phí, tăng trưởng, nhu cầu vốn và rủi ro thị trường. Việc sử dụng giả định tăng trưởng quá cao hoặc tỷ lệ chiết khấu không phản ánh đầy đủ rủi ro có thể làm sai lệch đáng kể kết quả định giá.
Đối với M&A FDI, cần đánh giá thêm tác động của điều kiện tiếp cận thị trường, khả năng duy trì giấy phép và những thay đổi pháp lý sau khi doanh nghiệp tiếp nhận vốn nước ngoài.
3. Phương pháp thị trường và lựa chọn phương án định giá phù hợp
Phương pháp thị trường sử dụng dữ liệu giao dịch hoặc thông tin của những doanh nghiệp có thể so sánh để ước tính giá trị doanh nghiệp hoặc khoản vốn dự kiến chuyển nhượng.
Nhà đầu tư có thể phân tích các chỉ tiêu như giá trị doanh nghiệp so với lợi nhuận, doanh thu hoặc những chỉ số tài chính phù hợp. Tuy nhiên, dữ liệu so sánh cần được điều chỉnh theo quy mô, triển vọng tăng trưởng, mức độ rủi ro và đặc điểm của doanh nghiệp mục tiêu.
Không có một phương pháp định giá duy nhất phù hợp với mọi giao dịch. Trong nhiều thương vụ, việc sử dụng và đối chiếu nhiều phương pháp có thể giúp nhận diện những giả định thiếu hợp lý và hình thành khoảng giá trị phục vụ đàm phán.
Đối với trường hợp pháp luật yêu cầu kết quả thẩm định giá chuyên nghiệp, cần sử dụng tổ chức, cá nhân đủ điều kiện theo Luật Giá và những quy định có liên quan. Hoạt động tư vấn pháp lý hoặc phân tích tài chính nội bộ không thay thế chứng thư thẩm định giá khi pháp luật bắt buộc.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng rà soát căn cứ pháp lý của tài sản, quyền sở hữu vốn, hợp đồng và các yếu tố rủi ro ảnh hưởng đến giá trị giao dịch; đồng thời phối hợp với đơn vị chuyên môn phù hợp để kiểm soát sự thống nhất giữa kết quả định giá và phương án M&A.
👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để thẩm định pháp lý doanh nghiệp, kiểm soát căn cứ định giá và bảo vệ quyền lợi khi đàm phán mua bán cổ phần M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.
V. ĐỊNH GIÁ CỔ PHẦN, PHẦN VỐN GÓP CỦA DOANH NGHIỆP CHƯA ĐẠI CHÚNG
1. Đặc điểm định giá cổ phần, phần vốn góp chưa có giá giao dịch công khai
Định giá cổ phần, phần vốn góp của doanh nghiệp chưa đại chúng là một trong những công việc quan trọng trước khi nhà đầu tư nước ngoài thực hiện M&A tại Việt Nam. Khác với cổ phiếu được giao dịch trên thị trường chứng khoán, cổ phần của công ty chưa đại chúng thường không có giá tham chiếu công khai, thường xuyên và đủ tin cậy để trực tiếp xác định giá chuyển nhượng.
Theo Luật Doanh nghiệp năm 2020, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, việc xác định giá thị trường của phần vốn góp hoặc cổ phần chưa niêm yết, chưa đăng ký giao dịch có thể căn cứ vào giá giao dịch trên thị trường tại thời điểm liền kề trước đó, giá thỏa thuận giữa các bên hoặc giá do tổ chức thẩm định giá xác định theo quy định.
Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa đại chúng có thể có cơ cấu cổ đông tập trung, hạn chế chuyển nhượng, thông tin tài chính chưa được kiểm toán hoặc những thỏa thuận quản trị ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị khoản vốn. Vì vậy, chỉ sử dụng mệnh giá cổ phần hoặc tỷ lệ vốn điều lệ để xác định giá bán thường không phản ánh đầy đủ giá trị kinh tế của thương vụ.
Ví dụ, Công ty A có vốn điều lệ 30 tỷ đồng nhưng sở hữu hệ thống khách hàng ổn định, thương hiệu, công nghệ và khả năng tạo lợi nhuận cao. Nhà đầu tư nước ngoài mua 40% cổ phần hiện hữu không đồng nghĩa giá mua phải bằng 12 tỷ đồng. Giá trị khoản cổ phần có thể cao hơn hoặc thấp hơn tùy kết quả định giá, quyền lợi đi kèm và những rủi ro đã được xác định.
Đặc biệt, cần phân biệt giá trị toàn bộ vốn chủ sở hữu với giá trị khoản cổ phần cụ thể được chuyển nhượng. Tỷ lệ sở hữu, quyền biểu quyết, hạn chế chuyển nhượng và khả năng kiểm soát doanh nghiệp đều có thể ảnh hưởng đến giá trị thực tế của khoản đầu tư.
2. Xác định giá trị phần vốn góp tại công ty trách nhiệm hữu hạn
Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, phần vốn góp thể hiện quyền sở hữu của thành viên đối với một tỷ lệ vốn điều lệ nhất định. Tuy nhiên, giá trị chuyển nhượng phần vốn góp không đương nhiên bằng giá trị vốn góp được ghi nhận trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc sổ đăng ký thành viên.
Khi định giá, nhà đầu tư cần kiểm tra vốn thực góp, giá trị tài sản, công nợ, lợi nhuận chưa phân phối, nghĩa vụ tài chính tiềm ẩn và khả năng duy trì hoạt động của doanh nghiệp. Đồng thời, cần đánh giá những quyền và nghĩa vụ gắn với tư cách thành viên theo Luật Doanh nghiệp và điều lệ công ty.
Ví dụ, Công ty B có vốn điều lệ 50 tỷ đồng, trong đó thành viên X sở hữu 30% vốn. Nếu giá trị vốn chủ sở hữu sau khi điều chỉnh được ước tính là 100 tỷ đồng, giá trị tương ứng với 30% vốn theo phép tính tỷ lệ đơn giản là 30 tỷ đồng. Tuy nhiên, giá chuyển nhượng thực tế còn phải xem xét quyền quản trị, khả năng chuyển nhượng, nghĩa vụ còn tồn tại và những điều kiện của giao dịch.
Đối với phần vốn góp chưa được góp đủ hoặc đang có tranh chấp, cần đánh giá riêng tình trạng pháp lý trước khi xác định giá trị. Không nên mặc nhiên coi phần vốn đã đăng ký nhưng chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ góp vốn có giá trị tương đương phần vốn đã được góp hợp pháp.
Ngoài ra, việc chuyển nhượng phần vốn góp tại công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên phải tuân thủ quy định về quyền chào bán cho thành viên còn lại và những hạn chế chuyển nhượng có liên quan. Kết quả định giá không thay thế điều kiện chuyển nhượng theo pháp luật doanh nghiệp.
3. Kiểm soát yếu tố quyền chi phối, thanh khoản và hạn chế chuyển nhượng
Giá trị khoản cổ phần hoặc phần vốn góp phụ thuộc không chỉ vào tỷ lệ sở hữu mà còn vào khả năng thực hiện quyền quản trị và chuyển nhượng trong tương lai. Một khoản cổ phần mang lại quyền chi phối có thể có giá trị kinh tế khác với khoản cổ phần thiểu số trong cùng doanh nghiệp.
Đối với công ty cổ phần, nhà đầu tư cần phân biệt cổ phần phổ thông với các loại cổ phần ưu đãi, kiểm tra quyền biểu quyết, quyền nhận cổ tức và quyền tham gia quyết định những vấn đề quan trọng.
Những yếu tố cần rà soát bao gồm:
- Tỷ lệ sở hữu và quyền biểu quyết thực tế;
- Quyền đề cử, bổ nhiệm người quản lý;
- Hạn chế chuyển nhượng theo pháp luật và điều lệ;
- Thỏa thuận cổ đông và những quyền ưu tiên;
- Khả năng tiếp cận thông tin và giám sát hoạt động;
- Chính sách phân phối lợi nhuận;
- Khả năng chuyển nhượng khoản vốn trong tương lai.
Đặc biệt, cần kiểm tra những quyền ưu tiên mua, quyền yêu cầu cùng bán, quyền yêu cầu bán cùng hoặc những thỏa thuận khác có thể ảnh hưởng đến giá trị và tính thanh khoản của khoản cổ phần.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng rà soát quyền sở hữu vốn, điều lệ, thỏa thuận cổ đông và những hạn chế pháp lý có thể ảnh hưởng đến kết quả định giá, bảo đảm phương án đàm phán phản ánh đúng quyền lợi mà nhà đầu tư dự kiến tiếp nhận.
👉 Xem thêm: 03 (cuối H2 V): Tham khảo thêm: Hợp đồng mua cổ phần, chuyển nhượng phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
VI. ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN, CÔNG NỢ, QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT VÀ GIÁ TRỊ VÔ HÌNH
1. Đánh giá tài sản hữu hình và khả năng khai thác kinh tế
Tài sản hữu hình là một trong những cấu phần quan trọng khi định giá doanh nghiệp trước M&A FDI, đặc biệt đối với doanh nghiệp sản xuất, thương mại, logistics và những doanh nghiệp có quy mô đầu tư tài sản cố định lớn.
Tuy nhiên, giá trị tài sản trên báo cáo tài chính không mặc nhiên tương đương giá trị thị trường hoặc giá trị có thể thu hồi. Nhà đầu tư cần kiểm tra tình trạng sử dụng, tuổi thọ kinh tế, khả năng vận hành và những yếu tố ảnh hưởng đến giá trị tài sản tại thời điểm định giá.
Đối với máy móc, thiết bị và dây chuyền sản xuất, cần đánh giá tình trạng kỹ thuật, mức độ hao mòn, khả năng thay thế và sự phù hợp với kế hoạch kinh doanh sau M&A. Những tài sản đã khấu hao phần lớn nhưng vẫn tạo ra lợi ích kinh tế có thể có giá trị khác với giá trị còn lại trên sổ sách.
Đối với hàng tồn kho, cần kiểm tra chất lượng, khả năng tiêu thụ, hàng chậm luân chuyển và những khoản giảm giá trị có thể phát sinh. Với tài sản là công trình xây dựng, nhà xưởng hoặc bất động sản, phải xác định quyền sở hữu hợp pháp và điều kiện sử dụng tương ứng.
Những tài sản đang thế chấp, thuê tài chính, bị tranh chấp hoặc có hạn chế quyền định đoạt cần được đánh giá riêng. Không thể mặc nhiên tính toàn bộ giá trị tài sản vào giá trị vốn chủ sở hữu mà bỏ qua nghĩa vụ bảo đảm, nghĩa vụ thanh toán và quyền của bên thứ ba.
2. Đánh giá công nợ, nghĩa vụ thuế và rủi ro tài chính tiềm ẩn
Công nợ và nghĩa vụ tài chính là những yếu tố có thể làm thay đổi đáng kể giá trị thực tế của doanh nghiệp. Trong nhiều thương vụ, giá trị tài sản được ghi nhận tương đối cao nhưng khả năng tạo lợi ích cho chủ sở hữu lại bị ảnh hưởng bởi những khoản nợ chưa được phản ánh đầy đủ.
Nhà đầu tư cần rà soát đồng thời các khoản phải thu, phải trả, nợ vay, nghĩa vụ bảo lãnh, công nợ thuế và những khoản dự phòng. Đối với khoản phải thu, phải đánh giá khả năng thu hồi thay vì mặc nhiên sử dụng toàn bộ giá trị ghi sổ.
Những vấn đề cần đặc biệt kiểm tra gồm:
- Các khoản vay và nghĩa vụ trả lãi;
- Công nợ phải thu quá hạn hoặc khó thu hồi;
- Nghĩa vụ bảo lãnh, cam kết tài chính và tài sản bảo đảm;
- Thuế chưa kê khai, chưa nộp hoặc đang bị kiểm tra;
- Nghĩa vụ với người lao động và bảo hiểm;
- Tranh chấp hợp đồng có khả năng phát sinh bồi thường;
- Giao dịch với bên liên kết và nghĩa vụ chưa được quyết toán.
Ví dụ, Công ty C có tài sản được ước tính là 120 tỷ đồng nhưng tồn tại các khoản nợ tài chính, công nợ phải trả và nghĩa vụ tiềm ẩn cần xử lý. Nếu không kiểm tra đầy đủ, nhà đầu tư có thể đưa ra giá mua dựa trên giá trị tài sản cao hơn đáng kể so với giá trị kinh tế thực tế thuộc về chủ sở hữu.
Đối với doanh nghiệp FDI hoặc doanh nghiệp có giao dịch liên kết, cần đánh giá thêm những vấn đề liên quan đến giá giao dịch liên kết, nghĩa vụ thuế và các khoản thanh toán nội bộ tập đoàn. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến dòng tiền và kết quả tài chính sau chuyển nhượng.
3. Định giá quyền sử dụng đất, thương hiệu và tài sản vô hình
Quyền sử dụng đất và tài sản vô hình có thể chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn những rủi ro pháp lý và khó khăn khi xác định giá trị.
Đối với quyền sử dụng đất, cần kiểm tra nguồn gốc sử dụng, hình thức giao đất hoặc thuê đất, thời hạn sử dụng, mục đích sử dụng và những hạn chế pháp lý. Giá trị kinh tế của quyền sử dụng đất phải được đánh giá phù hợp quyền thực tế mà doanh nghiệp có thể khai thác, không chỉ căn cứ giá thị trường của bất động sản tại địa phương.
Đối với thương hiệu, phần mềm, công nghệ, sáng chế, bí mật kinh doanh và những tài sản vô hình khác, nhà đầu tư cần xác định chủ thể sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp, khả năng tạo thu nhập và mức độ phụ thuộc vào cá nhân hoặc đối tác bên ngoài.
Ví dụ, một doanh nghiệp có thương hiệu được khách hàng biết đến rộng rãi nhưng quyền sở hữu nhãn hiệu lại đứng tên cá nhân sáng lập. Khi đó, nhà đầu tư không thể mặc nhiên coi toàn bộ giá trị thương hiệu thuộc tài sản hợp pháp của doanh nghiệp mục tiêu.
Tương tự, những phần mềm quan trọng do bên thứ ba cấp quyền sử dụng có thể chịu giới hạn về chuyển giao hoặc thay đổi quyền kiểm soát doanh nghiệp. Các hạn chế này phải được đánh giá trước khi đưa giá trị tài sản vào phương án định giá.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng thẩm định tình trạng pháp lý của quyền sử dụng đất, tài sản, quyền sở hữu trí tuệ và những nghĩa vụ liên quan; phối hợp với đơn vị thẩm định giá đủ điều kiện khi cần thiết để kiểm soát tính phù hợp của dữ liệu phục vụ xác định giá trị doanh nghiệp.

Ảnh 2: Định giá tài sản công nợ quyền sử dụng đất và thương hiệu doanh nghiệp trước khi nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần tại Việt Nam – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764
VII. THẨM ĐỊNH PHÁP LÝ VÀ TÀI CHÍNH TRƯỚC KHI XÁC ĐỊNH GIÁ MUA CỔ PHẦN
1. Thẩm định pháp lý doanh nghiệp và điều kiện đầu tư nước ngoài
Trước khi thống nhất giá mua cổ phần, nhà đầu tư nước ngoài cần thực hiện thẩm định pháp lý doanh nghiệp mục tiêu để xác định những yếu tố có thể ảnh hưởng đến quyền sở hữu, quyền quản trị và khả năng khai thác khoản đầu tư.
Việc thẩm định tập trung vào tư cách pháp lý doanh nghiệp, vốn điều lệ, vốn thực góp, cơ cấu cổ đông, tình trạng sở hữu cổ phần và những hạn chế chuyển nhượng. Đối với doanh nghiệp có nhiều thành viên hoặc cổ đông, cần rà soát các quyền ưu tiên, thỏa thuận quản trị và những cam kết có thể ảnh hưởng đến giao dịch.
Ngoài ra, nhà đầu tư phải kiểm tra điều kiện tiếp cận thị trường theo Luật Đầu tư năm 2025 và Nghị định số 96/2026/NĐ-CP. Việc định giá doanh nghiệp ở mức cao không có ý nghĩa thực tế nếu nhà đầu tư không đáp ứng điều kiện để nhận chuyển nhượng tỷ lệ vốn dự kiến.
Những nội dung thẩm định pháp lý trọng yếu gồm:
- Tình trạng pháp lý và lịch sử thay đổi đăng ký doanh nghiệp;
- Vốn điều lệ, vốn thực góp và quyền sở hữu cổ phần;
- Điều lệ, thỏa thuận cổ đông và hạn chế chuyển nhượng;
- Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài;
- Giấy phép kinh doanh, giấy phép chuyên ngành;
- Hồ sơ dự án đầu tư và tình trạng sử dụng đất;
- Tranh chấp, xử phạt và nghĩa vụ pháp lý chưa hoàn thành;
- Hợp đồng quan trọng và điều khoản thay đổi quyền kiểm soát.
Đặc biệt, giao dịch có thể làm thay đổi điều kiện hoạt động của doanh nghiệp sau khi tiếp nhận vốn nước ngoài. Những rủi ro này cần được phản ánh trong giả định định giá, cơ chế điều chỉnh giá hoặc các điều khoản bảo vệ bên mua.
2. Thẩm định báo cáo tài chính và chất lượng lợi nhuận
Thẩm định tài chính nhằm kiểm tra tính chính xác, đầy đủ và khả năng duy trì các chỉ tiêu tài chính được sử dụng trong quá trình định giá.
Nhà đầu tư cần phân biệt lợi nhuận kế toán với dòng tiền thực tế và khả năng tạo lợi nhuận trong tương lai. Một doanh nghiệp có lợi nhuận cao trong một kỳ chưa chắc duy trì được hiệu quả kinh doanh nếu kết quả đó đến từ thu nhập bất thường hoặc những giao dịch không có tính lặp lại.
Đối với doanh nghiệp sử dụng phương pháp định giá dựa trên dòng tiền, cần kiểm tra doanh thu, biên lợi nhuận, vốn lưu động, chi phí đầu tư và khả năng tạo dòng tiền tự do. Các giả định tài chính phải được xây dựng từ dữ liệu đáng tin cậy và phù hợp với tình trạng thực tế của doanh nghiệp.
Đặc biệt, cần đánh giá những khoản doanh thu chưa đủ điều kiện ghi nhận, chi phí chưa được phản ánh, khoản phải thu khó đòi và nghĩa vụ thuế tiềm ẩn. Đây là những vấn đề có thể khiến giá trị được ước tính ban đầu khác đáng kể với giá trị sau thẩm định.
Trường hợp doanh nghiệp chưa có báo cáo tài chính kiểm toán, nhà đầu tư có thể xem xét yêu cầu kiểm toán hoặc thực hiện những thủ tục kiểm tra tài chính phù hợp với quy mô, mức độ rủi ro của thương vụ.
3. Chuyển kết quả thẩm định thành phương án điều chỉnh giá mua
Kết quả thẩm định pháp lý và tài chính cần được sử dụng để xây dựng phương án đàm phán giá chuyển nhượng, không chỉ lưu giữ như một bộ hồ sơ kiểm tra.
Những rủi ro đã được xác định có thể ảnh hưởng đến giá mua thông qua cơ chế điều chỉnh công nợ, vốn lưu động, nghĩa vụ tài chính, điều kiện hoàn tất hoặc trách nhiệm bồi thường sau chuyển nhượng.
Ví dụ, nhà đầu tư dự kiến mua cổ phần với giá 60 tỷ đồng nhưng quá trình thẩm định phát hiện khoản phải thu 5 tỷ đồng có khả năng không thu hồi được. Các bên có thể đàm phán điều chỉnh giá, yêu cầu bên bán xử lý khoản phải thu hoặc xây dựng cơ chế bảo đảm phù hợp.
Tuy nhiên, không phải mọi rủi ro đều cần xử lý bằng cách giảm trực tiếp giá mua. Tùy bản chất, các bên có thể thỏa thuận giữ lại một phần giá chuyển nhượng, yêu cầu bổ sung bảo đảm hoặc xác định trách nhiệm bồi thường khi rủi ro thực tế phát sinh.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng đánh giá hệ quả pháp lý của kết quả thẩm định, xây dựng điều kiện giao dịch và đàm phán cơ chế bảo vệ quyền lợi. TLK Global phối hợp rà soát dữ liệu kế toán – thuế khi phù hợp, giúp việc xác định giá mua có cơ sở pháp lý và tài chính rõ ràng.
👉 Xem thêm: 04 (cuối H2 VII): Tham khảo thêm: Thẩm định pháp lý doanh nghiệp Việt Nam trước khi nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần (MỚI NHẤT).
VIII. HỒ SƠ, TRÌNH TỰ VÀ CHI PHÍ THẨM ĐỊNH GIÁ TRONG GIAO DỊCH M&A FDI
1. Hồ sơ cần chuẩn bị trước khi xác định giá trị doanh nghiệp
Hồ sơ định giá doanh nghiệp trước M&A FDI cần phản ánh đầy đủ tình trạng tài chính, tài sản, pháp lý và triển vọng hoạt động của doanh nghiệp mục tiêu. Tùy phương pháp định giá và mục đích sử dụng kết quả, phạm vi tài liệu có thể khác nhau.
Đối với hoạt động thẩm định giá chuyên nghiệp, Luật Giá năm 2023 và các chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam quy định những yêu cầu tương ứng về cơ sở giá trị, dữ liệu đầu vào, phương pháp và hồ sơ thẩm định giá. Việc xác định phạm vi tài liệu phải phù hợp với mục đích định giá và đặc điểm doanh nghiệp.
Những tài liệu thường cần chuẩn bị gồm:
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, điều lệ và hồ sơ góp vốn;
- Danh sách thành viên, cổ đông và cơ cấu sở hữu;
- Báo cáo tài chính, sổ kế toán và tài liệu kiểm toán khi có;
- Danh mục tài sản cố định, hàng tồn kho và khoản đầu tư;
- Hồ sơ quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất;
- Hợp đồng vay, tài liệu công nợ và nghĩa vụ bảo đảm;
- Giấy phép chuyên ngành và hồ sơ dự án đầu tư;
- Hợp đồng kinh doanh quan trọng, tài liệu khách hàng và nhà cung cấp;
- Tài liệu về quyền sở hữu trí tuệ và tài sản vô hình;
- Kế hoạch kinh doanh, dự báo tài chính và những giả định có căn cứ.
Đặc biệt, nhà đầu tư cần xác định thời điểm định giá và mục đích sử dụng kết quả. Giá trị doanh nghiệp tại một thời điểm không mặc nhiên còn phù hợp sau khi doanh nghiệp phát sinh khoản nợ lớn, thay đổi giấy phép hoặc có biến động đáng kể về hoạt động kinh doanh.
2. Trình tự thực hiện thẩm định giá và kiểm soát chất lượng kết quả
Trình tự xác định giá trị doanh nghiệp cần được tổ chức phù hợp với quy mô thương vụ và yêu cầu sử dụng kết quả. Đối với trường hợp phải sử dụng dịch vụ thẩm định giá theo pháp luật, công việc phải được thực hiện bởi doanh nghiệp thẩm định giá và thẩm định viên đáp ứng điều kiện theo Luật Giá.
Thông thường, quá trình được tổ chức theo các bước:
- Xác định mục đích, đối tượng và thời điểm định giá;
- Xác định phạm vi công việc và nguồn dữ liệu;
- Thu thập hồ sơ pháp lý, tài chính và tài sản;
- Kiểm tra, phân tích dữ liệu và những rủi ro trọng yếu;
- Lựa chọn phương pháp định giá phù hợp;
- Tính toán, đối chiếu và kiểm tra kết quả;
- Hoàn thiện báo cáo, chứng thư thẩm định giá khi thuộc phạm vi dịch vụ;
- Sử dụng kết quả làm cơ sở đàm phán và xây dựng điều kiện M&A.
Theo Chuẩn mực thẩm định giá Việt Nam về thẩm định giá doanh nghiệp ban hành kèm Thông tư số 36/2024/TT-BTC, việc lựa chọn cơ sở giá trị và phương pháp phải phù hợp với mục đích, đặc điểm doanh nghiệp và những yếu tố liên quan.
Đặc biệt, nhà đầu tư cần phân biệt báo cáo thẩm định giá chuyên nghiệp với báo cáo phân tích tài chính hoặc bản đánh giá sơ bộ do các bên tự lập. Mỗi loại tài liệu có mục đích, giới hạn sử dụng và giá trị chứng minh khác nhau.
Kết quả định giá cần được kiểm tra về tính nhất quán của dữ liệu, giả định và phương pháp. Không nên chỉ lựa chọn kết quả cao nhất hoặc thấp nhất mà bỏ qua căn cứ hình thành giá trị.
3. Chi phí định giá và phương án tối ưu ngân sách M&A
Chi phí thẩm định giá doanh nghiệp phụ thuộc quy mô, tính chất tài sản, độ phức tạp của cơ cấu sở hữu và phạm vi công việc theo thỏa thuận dịch vụ. Không có một mức chi phí cố định áp dụng cho mọi doanh nghiệp trước M&A FDI.
Đối với doanh nghiệp có tài sản chủ yếu là tiền, hàng tồn kho và khoản phải thu, phạm vi công việc có thể khác đáng kể với doanh nghiệp sở hữu nhiều bất động sản, máy móc chuyên dụng, quyền sở hữu trí tuệ hoặc hệ thống công ty con.
Những yếu tố thường ảnh hưởng đến chi phí gồm:
- Quy mô doanh nghiệp và số lượng pháp nhân cần đánh giá;
- Số lượng, đặc điểm và địa điểm tài sản;
- Chất lượng báo cáo tài chính và dữ liệu kế toán;
- Phạm vi thẩm định tài sản vô hình, đất đai và công nợ;
- Mục đích, thời điểm và yêu cầu sử dụng kết quả;
- Mức độ phức tạp của giao dịch M&A;
- Yêu cầu kiểm tra bổ sung, kiểm toán hoặc chuyên gia chuyên ngành.
Để kiểm soát ngân sách, nhà đầu tư nên thực hiện rà soát pháp lý và tài chính sơ bộ trước khi quyết định phạm vi thẩm định giá chuyên sâu. Những rủi ro có khả năng khiến giao dịch không thể thực hiện cần được xác định sớm, tránh phát sinh chi phí lớn cho thương vụ chưa đáp ứng điều kiện đầu tư.
Đối với giao dịch giá trị lớn, kết quả thẩm định giá cần được kết hợp với kiểm tra pháp lý, tài chính và đàm phán hợp đồng để hình thành phương án mua vốn phù hợp.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ xác định phạm vi thẩm định pháp lý, rà soát tài sản và những hạn chế ảnh hưởng đến quyền sở hữu, đồng thời phối hợp với đơn vị chuyên môn phù hợp khi khách hàng cần thẩm định giá doanh nghiệp theo quy định.
👉 Xem thêm: 05 (cuối H2 VIII): Tham khảo thêm: Thuế chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để thẩm định pháp lý, rà soát tài sản, công nợ và kiểm soát căn cứ định giá trước khi thực hiện M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.
IX. ĐÀM PHÁN GIÁ CHUYỂN NHƯỢNG, ĐIỀU CHỈNH GIÁ VÀ ĐIỀU KIỆN THANH TOÁN
1. Xác định giá mua cổ phần trên cơ sở kết quả định giá và phân bổ rủi ro
Sau khi hoàn tất thẩm định giá doanh nghiệp, nhà đầu tư nước ngoài và bên chuyển nhượng cần chuyển kết quả định giá thành phương án giá mua có thể thực hiện trong hợp đồng M&A. Đây là giai đoạn quan trọng bởi giá trị doanh nghiệp được xác định tại một thời điểm không đồng nghĩa toàn bộ rủi ro tài chính, pháp lý đã được loại trừ.
Đối với doanh nghiệp chưa đại chúng, giá chuyển nhượng có thể được các bên thỏa thuận trên cơ sở giá trị vốn chủ sở hữu, triển vọng kinh doanh, quyền kiểm soát và những điều kiện cụ thể của giao dịch. Tuy nhiên, việc thỏa thuận phải đáp ứng pháp luật doanh nghiệp, quy định thuế và những yêu cầu bắt buộc khác khi có.
Ví dụ, doanh nghiệp mục tiêu được ước tính có giá trị vốn chủ sở hữu là 100 tỷ đồng, nhà đầu tư nước ngoài dự kiến mua 70% cổ phần. Giá trị tương ứng theo tỷ lệ đơn giản là 70 tỷ đồng nhưng giá mua cuối cùng có thể khác do công nợ, quyền kiểm soát, nghĩa vụ tiềm ẩn và cơ chế thanh toán.
Nhà đầu tư cần phân biệt giá xác định tại ngày ký hợp đồng với giá tại ngày hoàn tất giao dịch. Nếu giữa hai thời điểm doanh nghiệp phát sinh khoản vay lớn, phân phối lợi nhuận hoặc thay đổi đáng kể vốn lưu động, cần có cơ chế xử lý để bảo đảm mức giá phản ánh đúng tài sản và nghĩa vụ thực tế.
2. Cơ chế điều chỉnh giá theo công nợ, vốn lưu động và kết quả kinh doanh
Trong các thương vụ M&A FDI, các bên có thể sử dụng cơ chế điều chỉnh giá sau ngày hoàn tất giao dịch nhằm phản ánh những thay đổi của tình trạng tài chính doanh nghiệp.
Một phương án thường được xem xét là xác định giá mua ban đầu trên cơ sở giả định về nợ tài chính ròng và vốn lưu động tại ngày hoàn tất. Sau khi số liệu thực tế được xác nhận theo phương pháp đã thống nhất, giá chuyển nhượng được điều chỉnh tương ứng.
Đối với giao dịch có điều khoản thanh toán bổ sung phụ thuộc kết quả kinh doanh trong tương lai, cần xác định rõ chỉ tiêu đánh giá, kỳ đo lường và trách nhiệm cung cấp thông tin. Những chỉ tiêu như doanh thu, lợi nhuận hoặc dòng tiền phải có phương pháp tính nhất quán, tránh việc một bên có thể đơn phương tác động đến kết quả.
Những nội dung cần quy định rõ trong hợp đồng gồm:
- Giá mua ban đầu và cơ sở xác định;
- Chỉ tiêu công nợ, vốn lưu động và tiền mặt;
- Phương pháp lập báo cáo tài chính tại ngày hoàn tất;
- Khoản thanh toán bổ sung hoặc khoản điều chỉnh giảm;
- Thời hạn xác nhận số liệu và thanh toán chênh lệch;
- Quyền kiểm tra thông tin của các bên;
- Cơ chế sử dụng chuyên gia độc lập khi có bất đồng;
- Trình tự giải quyết tranh chấp về giá chuyển nhượng.
Đặc biệt, không nên quy định cơ chế điều chỉnh giá một cách chung chung như “theo kết quả kinh doanh thực tế” mà không xác định tiêu chí và phương pháp đo lường. Những điều khoản thiếu rõ ràng có thể làm phát sinh tranh chấp sau khi nhà đầu tư đã tiếp nhận quyền quản trị.
3. Kiểm soát đặt cọc, thanh toán nhiều đợt và bảo đảm thực hiện hợp đồng
Việc thanh toán giá chuyển nhượng cần được thiết kế phù hợp với tiến độ hoàn tất điều kiện pháp lý và nghĩa vụ của các bên.
Đối với giao dịch thuộc diện phải đăng ký góp vốn, mua cổ phần trước khi thay đổi thành viên, cổ đông, hợp đồng cần xác định rõ điều kiện hoàn thành thủ tục đầu tư và thời điểm chuyển quyền sở hữu vốn. Việc đặt cọc hoặc thanh toán trước không thay thế những điều kiện pháp luật bắt buộc.
Các bên có thể thỏa thuận thanh toán theo nhiều đợt, giữ lại một phần giá mua hoặc áp dụng cơ chế bảo đảm phù hợp nhằm xử lý nghĩa vụ chưa được hoàn thành. Tuy nhiên, việc tổ chức dòng tiền phải tuân thủ pháp luật ngoại hối và quy định về tài khoản thanh toán tương ứng.
Đối với khoản giữ lại nhằm bảo đảm trách nhiệm bồi thường, cần quy định rõ thời hạn giữ, điều kiện giải ngân, chủ thể quản lý tiền và thủ tục xử lý khi phát sinh yêu cầu bồi thường.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng rà soát điều khoản giá, điều kiện thanh toán và cơ chế phân bổ rủi ro, hướng đến bảo đảm giá chuyển nhượng được thực hiện phù hợp với quyền lợi và nghĩa vụ thực tế của các bên.
👉 Xem thêm: 06 (cuối H2 IX): Tham khảo thêm: Thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
X. GIÁ CHUYỂN NHƯỢNG VÀ NGHĨA VỤ THUẾ TRONG GIAO DỊCH M&A FDI
1. Phân biệt giá trị định giá với giá chuyển nhượng làm căn cứ tính thuế
Giá trị doanh nghiệp được xác định thông qua phương pháp định giá là cơ sở quan trọng để các bên đàm phán nhưng không đương nhiên là giá tính thuế được pháp luật chấp nhận trong mọi trường hợp.
Nghĩa vụ thuế chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp phải được xác định theo chủ thể chuyển nhượng, loại tài sản chuyển nhượng và quy định thuế có hiệu lực tại thời điểm phát sinh giao dịch.
Đối với bên bán là cá nhân, cần phân biệt thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn góp với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán. Đối với bên bán là doanh nghiệp, phải xác định khoản thu nhập thuộc phạm vi thuế thu nhập doanh nghiệp và phương pháp tính thuế tương ứng.
Ví dụ, cá nhân chuyển nhượng cổ phần thuộc phạm vi thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán có cơ chế xác định thuế khác với doanh nghiệp chuyển nhượng phần vốn đầu tư tại công ty trách nhiệm hữu hạn.
Đặc biệt, không thể sử dụng kết quả định giá thấp hơn để mặc nhiên giảm nghĩa vụ thuế nếu giá giao dịch thực tế hoặc căn cứ xác định giá tính thuế không phù hợp quy định.
Việc giá chuyển nhượng khác với kết quả thẩm định giá không tự động đồng nghĩa giao dịch vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, sự khác biệt cần có cơ sở thương mại, chứng từ và điều kiện giao dịch hợp lý để phục vụ việc giải trình khi cần thiết.
2. Rủi ro thuế khi giá chuyển nhượng không phản ánh đúng giá trị giao dịch
Theo pháp luật thuế hiện hành, cơ quan thuế có quyền kiểm tra tính chính xác của hồ sơ kê khai và áp dụng biện pháp xử lý theo quy định khi có căn cứ xác định giá chuyển nhượng hoặc thu nhập chịu thuế không được kê khai phù hợp.
Đối với giao dịch giữa các bên có quan hệ liên kết, việc xác định giá cần được kiểm tra thêm theo các quy định thuế liên quan. Việc các bên cùng thuộc một tập đoàn không có nghĩa được tự do xác định giá chuyển nhượng bất kỳ mà không xét đến bản chất và điều kiện giao dịch.
Những vấn đề cần kiểm soát bao gồm:
- Giá chuyển nhượng trên hợp đồng và phụ lục;
- Giá trị thực tế các bên thanh toán;
- Kết quả định giá, căn cứ xác định giá mua;
- Giá vốn khoản đầu tư và chi phí chuyển nhượng;
- Các khoản thanh toán bổ sung sau ngày hoàn tất;
- Nghĩa vụ thuế của bên chuyển nhượng;
- Trách nhiệm kê khai, khấu trừ hoặc nộp thay khi áp dụng;
- Chứng từ ngân hàng và hồ sơ giải trình.
Đặc biệt, các khoản thanh toán ngoài hợp đồng hoặc việc sử dụng nhiều thỏa thuận có giá trị không thống nhất có thể làm phát sinh rủi ro thuế và tranh chấp hợp đồng.
Các bên không nên sử dụng mức giá danh nghĩa hoặc giá vốn điều lệ để thay thế giá trị giao dịch thực tế nếu không có căn cứ phù hợp. Hồ sơ cần phản ánh trung thực toàn bộ các quyền, nghĩa vụ và khoản thanh toán phát sinh.
3. Phối hợp định giá, kê khai thuế và ghi nhận kế toán sau chuyển nhượng
Khi giao dịch hoàn tất, nhà đầu tư và doanh nghiệp phải tiếp tục kiểm soát chứng từ kế toán, nghĩa vụ thuế và những tài liệu phục vụ việc ghi nhận quyền sở hữu vốn.
Đối với chuyển nhượng cổ phần hiện hữu, khoản thanh toán giữa bên mua và bên bán không tự động trở thành doanh thu hoặc vốn góp mới của doanh nghiệp mục tiêu. Cần phân biệt nghiệp vụ chuyển nhượng quyền sở hữu cổ phần với nghiệp vụ phát hành thêm cổ phần hoặc tăng vốn điều lệ.
Đối với bên bán là doanh nghiệp, việc ghi nhận giá vốn, thu nhập và chi phí chuyển nhượng phải phù hợp chế độ kế toán áp dụng. Đối với bên bán là cá nhân, cần lưu giữ chứng từ chứng minh giá mua và những chi phí liên quan khi pháp luật cho phép tính trừ.
Trường hợp giá chuyển nhượng được điều chỉnh sau khi hoàn tất giao dịch, cần kiểm tra ảnh hưởng đến nghĩa vụ kê khai, chứng từ thanh toán và việc điều chỉnh hồ sơ thuế theo quy định.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ rà soát hợp đồng, căn cứ pháp lý của giá chuyển nhượng và trách nhiệm các bên; CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp hỗ trợ kế toán – thuế khi phù hợp, giúp khách hàng kiểm soát số liệu và nghĩa vụ tài chính sau M&A.
👉 Xem thêm: 07 (cuối H2 X): Tham khảo thêm: Thuế chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).
XI. RỦI RO ĐỊNH GIÁ SAI, TRANH CHẤP GIÁ CHUYỂN NHƯỢNG VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC
1. Những nguyên nhân thường dẫn đến định giá sai và tranh chấp M&A
Tranh chấp về giá chuyển nhượng thường phát sinh khi các bên sử dụng dữ liệu tài chính thiếu chính xác, không thống nhất phương pháp định giá hoặc không quy định rõ trách nhiệm đối với những nghĩa vụ phát hiện sau khi giao dịch hoàn tất.
Một trong những rủi ro đáng chú ý là giá trị doanh nghiệp được xác định dựa trên báo cáo tài chính chưa phản ánh đầy đủ công nợ, chi phí hoặc nghĩa vụ thuế. Khi bên mua tiếp nhận quyền quản trị và phát hiện những khoản nợ không được công bố, giá trị thực tế của khoản đầu tư có thể thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng.
Một rủi ro khác là việc định giá tài sản không gắn với tình trạng pháp lý. Quyền sử dụng đất đang có tranh chấp, tài sản thế chấp hoặc quyền sở hữu trí tuệ không thuộc doanh nghiệp có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng khai thác và giá trị khoản đầu tư.
Những nguyên nhân thường dẫn đến tranh chấp gồm:
- Sử dụng báo cáo tài chính hoặc dữ liệu định giá không chính xác;
- Không công bố đầy đủ công nợ và nghĩa vụ tiềm ẩn;
- Định giá tài sản không phù hợp quyền sở hữu thực tế;
- Không xác định rõ quyền kiểm soát và hạn chế cổ phần;
- Thiếu cơ chế điều chỉnh giá sau ngày hoàn tất;
- Không thống nhất phương pháp xác định vốn lưu động hoặc lợi nhuận;
- Không quy định trách nhiệm khi phát hiện sai lệch thông tin;
- Sử dụng hợp đồng, chứng từ thanh toán thiếu thống nhất.
Đặc biệt, những sai lệch được phát hiện sau M&A không đương nhiên làm phát sinh quyền yêu cầu giảm giá hoặc hoàn trả tiền trong mọi trường hợp. Quyền và trách nhiệm phải được xác định theo hợp đồng, hành vi của các bên và quy định pháp luật áp dụng.
2. Cơ chế bảo vệ bên mua, bên bán trước rủi ro định giá
Để hạn chế tranh chấp, các bên cần xây dựng cơ chế cam kết, bảo đảm và bồi thường phù hợp với kết quả thẩm định doanh nghiệp.
Đối với bên mua, cần yêu cầu bên bán cam kết về quyền sở hữu hợp pháp đối với cổ phần, tính chính xác của những thông tin trọng yếu, tình trạng công nợ và nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp mục tiêu.
Đối với bên bán, cần giới hạn trách nhiệm hợp lý, xác định rõ phạm vi thông tin đã công bố và cơ chế xử lý những rủi ro mà bên mua đã biết, chấp nhận khi đàm phán.
Các bên có thể thỏa thuận khoản tiền giữ lại, cơ chế điều chỉnh giá hoặc trách nhiệm bồi thường trong thời hạn xác định. Tuy nhiên, điều khoản phải đủ rõ để có thể thực hiện trên thực tế, đặc biệt đối với giá trị bồi thường tối đa, thời hạn yêu cầu và phương pháp chứng minh thiệt hại.
Trường hợp sử dụng kết quả thẩm định giá của bên thứ ba, hợp đồng cần xác định giá trị sử dụng của báo cáo, điều kiện thuê chuyên gia bổ sung và phương thức giải quyết bất đồng về số liệu.
Cần phân biệt tranh chấp về giá mua với tranh chấp do vi phạm nghĩa vụ cung cấp thông tin hoặc cam kết pháp lý. Việc xác định đúng bản chất tranh chấp giúp lựa chọn biện pháp xử lý phù hợp.
3. Giải pháp xử lý khi đã phát sinh tranh chấp sau chuyển nhượng
Khi phát sinh tranh chấp liên quan đến kết quả định giá hoặc điều chỉnh giá mua, các bên cần rà soát toàn bộ hợp đồng, báo cáo thẩm định, chứng từ thanh toán và tài liệu về tình trạng doanh nghiệp tại thời điểm giao dịch.
Trước tiên, cần xác định nội dung bất đồng là sai lệch về số liệu, phương pháp định giá, việc không công bố thông tin hay không thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Mỗi trường hợp có căn cứ giải quyết và phương pháp chứng minh khác nhau.
Tùy nội dung hợp đồng, các bên có thể thương lượng, sử dụng chuyên gia độc lập, hòa giải, trọng tài hoặc tòa án có thẩm quyền. Đối với giao dịch có yếu tố nước ngoài, cần kiểm tra điều khoản về luật áp dụng, ngôn ngữ hợp đồng và cơ quan giải quyết tranh chấp.
Đặc biệt, không nên tự ý sửa báo cáo tài chính, chứng từ định giá hoặc các tài liệu giao dịch sau khi phát sinh tranh chấp. Việc bảo toàn chứng cứ là điều kiện quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng phân tích căn cứ hợp đồng, xác định nghĩa vụ của các bên, đánh giá rủi ro và xây dựng phương án giải quyết tranh chấp phù hợp với lợi ích của khách hàng.
XII. DỊCH VỤ TƯ VẤN PHÁP LÝ VÀ KIỂM SOÁT ĐỊNH GIÁ M&A FDI CỦA CÔNG TY LUẬT TLK
1. Thẩm định pháp lý doanh nghiệp và xác định rủi ro ảnh hưởng đến giá trị
Trước khi nhà đầu tư nước ngoài quyết định mua cổ phần, phần vốn góp tại Việt Nam, việc xác định giá trị doanh nghiệp cần được đặt trong mối quan hệ với tình trạng pháp lý của tài sản, công nợ, quyền sở hữu vốn và khả năng tiếp tục kinh doanh.
CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng rà soát hồ sơ doanh nghiệp, điều lệ, quyền sở hữu cổ phần, hợp đồng trọng yếu, giấy phép chuyên ngành và những nghĩa vụ có thể ảnh hưởng đến giá trị khoản đầu tư.
Đối với doanh nghiệp có dự án đầu tư, quyền sử dụng đất hoặc tài sản sở hữu trí tuệ, TLK hỗ trợ xác định tình trạng pháp lý, những hạn chế và trách nhiệm có thể phát sinh sau chuyển nhượng.
Kết quả rà soát được sử dụng để hỗ trợ khách hàng xác định những vấn đề cần làm rõ trước khi quyết định mức giá mua, đồng thời xây dựng điều kiện bảo vệ phù hợp trong hợp đồng M&A.
2. Kiểm soát phương án định giá, đàm phán hợp đồng và điều chỉnh giá
Theo phạm vi dịch vụ được thống nhất, TLK hỗ trợ khách hàng rà soát căn cứ pháp lý của phương án định giá, phân tích quyền lợi gắn với khoản cổ phần và phối hợp với đơn vị chuyên môn phù hợp trong quá trình xác định giá trị doanh nghiệp.
Trường hợp cần chứng thư thẩm định giá theo quy định hoặc theo yêu cầu giao dịch, công việc thẩm định giá được thực hiện bởi tổ chức, cá nhân đủ điều kiện theo pháp luật. TLK tập trung vào khía cạnh pháp lý của tài sản, thông tin sở hữu và việc sử dụng kết quả thẩm định trong hợp đồng.
Đối với quá trình đàm phán, TLK hỗ trợ xây dựng điều khoản giá chuyển nhượng, điều chỉnh công nợ, vốn lưu động, thanh toán bổ sung, khoản giữ lại và cơ chế bảo đảm thực hiện nghĩa vụ.
Đặc biệt, việc kiểm soát hợp đồng nhằm bảo đảm các kết quả thẩm định trọng yếu được chuyển hóa thành quyền, nghĩa vụ và biện pháp bảo vệ có thể thực hiện, thay vì chỉ dừng lại ở những nhận định trong báo cáo.
3. Phối hợp pháp lý, tài chính, kế toán – thuế và xử lý tranh chấp M&A
Sau khi các bên thống nhất giá chuyển nhượng, thương vụ cần tiếp tục được kiểm soát về điều kiện đầu tư, thanh toán, chuyển quyền sở hữu vốn và nghĩa vụ thuế.
CÔNG TY LUẬT TLK cung cấp giải pháp pháp lý về thẩm định doanh nghiệp, hợp đồng M&A, quyền sở hữu cổ phần và giải quyết tranh chấp. CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp hỗ trợ rà soát dữ liệu kế toán – thuế, chứng từ và nghĩa vụ tài chính khi phù hợp.
Đối với giao dịch có nhiều đợt thanh toán hoặc điều khoản điều chỉnh giá sau hoàn tất, TLK hỗ trợ kiểm soát trách nhiệm hợp đồng và xử lý những bất đồng phát sinh.
Với triết lý xử lý đúng ngay từ đầu, hệ sinh thái TLK hướng đến giải pháp kết hợp Pháp lý – Tài chính – Kế toán – Thuế, giúp nhà đầu tư kiểm soát giá trị thương vụ, hạn chế rủi ro và bảo vệ hiệu quả đầu tư lâu dài.

Ảnh 3: Dịch vụ tư vấn pháp lý định giá doanh nghiệp cổ phần phần vốn góp và kiểm soát giá chuyển nhượng M&A FDI tại Việt Nam – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764
👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để thẩm định doanh nghiệp, kiểm soát căn cứ định giá và bảo vệ quyền lợi khi đàm phán M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.
XIII. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP CỦA KHÁCH HÀNG
1. Nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần công ty Việt Nam có bắt buộc định giá doanh nghiệp không?
Không phải mọi thương vụ đều bắt buộc có chứng thư thẩm định giá. Tuy nhiên, việc xác định giá trị doanh nghiệp là cơ sở quan trọng để đàm phán và kiểm soát rủi ro. Cần xem xét yêu cầu bắt buộc nếu giao dịch thuộc trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định.
2. Giá chuyển nhượng cổ phần có bắt buộc bằng vốn điều lệ không?
Không. Vốn điều lệ không đồng nghĩa giá trị doanh nghiệp hoặc giá trị cổ phần. Giá chuyển nhượng có thể được xác định trên cơ sở tài sản, công nợ, khả năng sinh lời, quyền kiểm soát và thỏa thuận hợp pháp giữa các bên.
3. Có thể bán cổ phần cao hơn nhiều lần mệnh giá không?
Có thể, nếu phù hợp pháp luật và bản chất giao dịch. Giá bán có thể phản ánh triển vọng kinh doanh, tài sản và những quyền lợi đi kèm. Tuy nhiên, các bên phải kiểm soát nghĩa vụ thuế và chứng từ chứng minh giá trị giao dịch.
4. Doanh nghiệp chưa đại chúng có thể sử dụng phương pháp định giá nào?
Có thể xem xét phương pháp tài sản, thu nhập hoặc thị trường, tùy đặc điểm doanh nghiệp và mục đích định giá. Việc lựa chọn phương pháp phải phù hợp dữ liệu, điều kiện áp dụng và yêu cầu pháp luật trong trường hợp cụ thể.
5. Giá trị doanh nghiệp và giá trị vốn chủ sở hữu khác nhau thế nào?
Giá trị toàn bộ hoạt động kinh doanh khác với giá trị thuộc về chủ sở hữu sau khi xem xét nghĩa vụ nợ và những điều chỉnh phù hợp. Nhà đầu tư cần phân biệt để tránh lấy sai cơ sở tính giá mua cổ phần.
6. Khi định giá công ty có quyền sử dụng đất cần kiểm tra những gì?
Cần kiểm tra nguồn gốc sử dụng đất, thời hạn, mục đích, nghĩa vụ tài chính, tình trạng thế chấp và hạn chế pháp lý. Giá trị kinh tế phải phản ánh quyền sử dụng hợp pháp mà doanh nghiệp thực tế có thể khai thác.
7. Nợ thuế hoặc công nợ chưa công bố có ảnh hưởng đến giá mua không?
Có thể ảnh hưởng đáng kể. Những nghĩa vụ tài chính chưa được phản ánh đầy đủ có thể làm giảm giá trị thực tế khoản đầu tư. Các bên cần thỏa thuận cơ chế điều chỉnh giá, bảo đảm hoặc bồi thường phù hợp.
8. Kết quả định giá có bắt buộc là giá ghi trong hợp đồng M&A không?
Không mặc nhiên. Kết quả định giá là cơ sở tham khảo, đàm phán, trừ trường hợp pháp luật có yêu cầu riêng. Giá hợp đồng phải phản ánh thỏa thuận hợp pháp và tuân thủ những quy định bắt buộc về giao dịch, thuế.
9. Giá mua cổ phần có thể điều chỉnh sau khi giao dịch hoàn tất không?
Có thể nếu hợp đồng quy định rõ điều kiện, phương pháp và trách nhiệm thanh toán. Việc điều chỉnh có thể dựa trên công nợ, vốn lưu động hoặc kết quả kinh doanh, đồng thời phải kiểm soát nghĩa vụ thuế liên quan.
10. Công ty Luật TLK hỗ trợ định giá doanh nghiệp trước M&A như thế nào?
TLK hỗ trợ thẩm định pháp lý, rà soát tài sản, công nợ, quyền sở hữu vốn và hợp đồng M&A. TLK Global phối hợp hỗ trợ dữ liệu kế toán – thuế; hoạt động thẩm định giá chuyên nghiệp được thực hiện bởi đơn vị đủ điều kiện khi cần.
👉 Quý Khách hàng có thể tham khảo thêm thông tin về Hệ sinh thái TLK và các gói ưu đãi dịch vụ Pháp lý, Kế toán – Thuế đang được áp dụng dưới đây.
🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ pháp lý của Công ty Luật TLK
🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ Kế toán – Thuế của Công ty Tư vấn và Đại lý thuế TLK Global
🔗 Hệ sinh thái TLK: Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn và Đại lý Thuế TLK Global
XIV. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK
Định giá doanh nghiệp, cổ phần và phần vốn góp trước M&A FDI không chỉ nhằm xác định một mức giá mua mà còn là quá trình nhận diện toàn bộ tài sản, công nợ, quyền kiểm soát và những rủi ro có thể ảnh hưởng đến giá trị khoản đầu tư. Một kết quả định giá thiếu cơ sở pháp lý, dữ liệu tài chính không chính xác hoặc điều khoản điều chỉnh giá không rõ ràng có thể khiến nhà đầu tư trả giá cao hơn giá trị thực tế hoặc phát sinh tranh chấp sau chuyển nhượng. Kiểm soát đúng ngay từ đầu giúp các bên đàm phán có căn cứ, phân bổ rủi ro hợp lý và bảo vệ hiệu quả thương vụ.
CÔNG TY LUẬT TLK cung cấp giải pháp pháp lý về thẩm định doanh nghiệp, rà soát quyền sở hữu tài sản, kiểm soát hợp đồng và đàm phán giá chuyển nhượng M&A. CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp hỗ trợ kế toán – thuế, kiểm tra chứng từ và nghĩa vụ tài chính khi phù hợp. Với triết lý “xử lý đúng ngay từ đầu”, hệ sinh thái Pháp lý – Tài chính – Kế toán – Thuế hướng đến giải pháp đồng bộ, minh bạch giá trị giao dịch và bảo vệ lợi ích đầu tư dài hạn.
👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để được tư vấn thẩm định pháp lý doanh nghiệp, kiểm soát căn cứ định giá và đàm phán giá mua cổ phần, phần vốn góp trước M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.
CÔNG TY LUẬT TLK
🌐 Website: https://tlklawfirm.vn
📧 Email: info@tlklawfirm.vn
☎ Tel: 0243.2011.747
📞 Hotline: 097.211.8764










