SỞ TƯ PHÁP THÀNH PHỐ HÀ NỘI
CÔNG TY LUẬT TNHH TLK
Tel: 0243 2011 747 Hotline: 097 211 8764

I. CĂN CỨ PHÁP LÝ ÁP DỤNG

1. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 14/06/2025, được sửa đổi, bổ sung theo các văn bản còn hiệu lực;

2. Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, được sửa đổi, bổ sung theo các văn bản còn hiệu lực;

3. Nghị định số 320/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 15/12/2025, quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp;

4. Nghị định số 253/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 30/06/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân.

II. NHẬN ĐỊNH PHÁP LÝ VỀ THUẾ CHUYỂN NHƯỢNG CỔ PHẦN, PHẦN VỐN GÓP CHO NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI

1. Nhà đầu tư nước ngoài mua vốn không đồng nghĩa bên mua phải nộp thuế chuyển nhượng

Thuế chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam là nghĩa vụ tài chính quan trọng trong giao dịch M&A FDI. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ người mua vốn, người chuyển nhượng vốn và chủ thể có trách nhiệm kê khai, khấu trừ hoặc nộp thay theo quy định pháp luật.

Về nguyên tắc, thu nhập phát sinh từ việc chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp là căn cứ xác định nghĩa vụ thuế của bên chuyển nhượng. Việc bên mua là cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài không tự động làm thay đổi thuế suất áp dụng đối với bên bán.

Ví dụ, cá nhân Việt Nam chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn cho một nhà đầu tư nước ngoài. Nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân cần được xác định theo quy định về thu nhập từ chuyển nhượng vốn của cá nhân, không phải mặc nhiên áp dụng cơ chế thuế đối với tổ chức nước ngoài chỉ vì bên mua có quốc tịch nước ngoài.

Ngược lại, nếu bên chuyển nhượng là một tổ chức nước ngoài có thu nhập từ chuyển nhượng vốn tại Việt Nam, việc xác định thuế phải căn cứ pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng cho tổ chức nước ngoài, bao gồm những quy định riêng về doanh thu tính thuế, tỷ lệ thuế và trách nhiệm kê khai, nộp thay.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là nhà đầu tư nước ngoài mua bao nhiêu phần trăm vốn, mà còn là ai chuyển nhượng, đối tượng chuyển nhượng thuộc loại nào và giao dịch làm phát sinh thu nhập chịu thuế theo cơ chế nào.

2. Những thay đổi pháp luật thuế năm 2025–2026 cần đặc biệt lưu ý

Từ ngày 01/10/2025, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 có hiệu lực, thiết lập cơ sở pháp lý mới đối với hoạt động xác định thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp, bao gồm thu nhập từ chuyển nhượng vốn và chứng khoán.

Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết các phương pháp xác định thu nhập từ chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp và cơ chế tính thuế đối với những trường hợp tổ chức nước ngoài phát sinh thu nhập chịu thuế tại Việt Nam. Đáng chú ý, không được mặc nhiên áp dụng cùng một phương pháp tính thuế cho doanh nghiệp Việt Nam chuyển nhượng vốn và tổ chức nước ngoài chuyển nhượng vốn tại Việt Nam.

Từ ngày 01/07/2026, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 có hiệu lực, cùng với Nghị định số 253/2026/NĐ-CP. Các quy định này ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định thu nhập tính thuế, thuế suất, thời điểm phát sinh nghĩa vụ và hồ sơ chứng minh giá vốn của cá nhân chuyển nhượng.

Đặc biệt, đối với chuyển nhượng phần vốn góp, cần phân biệt trường hợp cá nhân xác định được giá mua, chi phí liên quan với trường hợp không xác định được căn cứ tính thuế theo quy định. Đối với chuyển nhượng chứng khoán, phương pháp tính thuế có những đặc điểm khác so với chuyển nhượng phần vốn góp thông thường.

Doanh nghiệp cần xác định thời điểm giao dịch phát sinh nghĩa vụ thuế để lựa chọn văn bản áp dụng. Không nên sử dụng máy móc hướng dẫn thuế của giai đoạn trước ngày các văn bản mới có hiệu lực.

3. Bốn nhóm rủi ro thuế trọng yếu trong giao dịch M&A FDI

Rủi ro thứ nhất là phân loại sai đối tượng chuyển nhượng. Cổ phần của công ty cổ phần, phần vốn góp tại công ty trách nhiệm hữu hạn và chứng khoán thuộc các trường hợp luật định có thể được xử lý theo những cơ chế thuế khác nhau.

Rủi ro thứ hai là xác định sai tư cách bên chuyển nhượng. Cá nhân cư trú, cá nhân không cư trú, doanh nghiệp Việt Nam và tổ chức nước ngoài không mặc nhiên áp dụng cùng phương pháp tính thuế.

Rủi ro thứ ba là xác định sai giá chuyển nhượng, giá mua hoặc chi phí được trừ. Nếu hồ sơ không chứng minh được giá vốn hoặc giá giao dịch không phù hợp quy định, số thuế phải nộp có thể khác đáng kể so với dự tính ban đầu.

Rủi ro thứ tư là không xác định đúng chủ thể có trách nhiệm kê khai, khấu trừ hoặc nộp thay. Trong một số giao dịch, nghĩa vụ tổ chức thực hiện thủ tục thuế có thể phát sinh đối với chủ thể khác bên chuyển nhượng theo quy định.

Trước khi hoàn tất hợp đồng, các bên cần kiểm tra:

  • Tư cách cư trú và pháp lý của bên chuyển nhượng;
  • Loại vốn, cổ phần hoặc chứng khoán được chuyển nhượng;
  • Giá chuyển nhượng, giá mua và chi phí hợp lệ;
  • Thời điểm phát sinh thu nhập tính thuế;
  • Thuế suất và phương pháp xác định thuế tương ứng;
  • Trách nhiệm kê khai, khấu trừ và nộp thay;
  • Chứng từ thanh toán và tài liệu chứng minh giá trị giao dịch.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng xác định bản chất giao dịch, nghĩa vụ pháp lý và trách nhiệm hợp đồng; TLK Global phối hợp đánh giá các vấn đề thuế, kế toán và chứng từ theo phạm vi dịch vụ phù hợp.

Ảnh 1: Thuế chuyển nhượng cổ phần phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và kiểm soát nghĩa vụ thuế M&A FDI – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764

👉 Xem thêm: 01 (cuối H2 II): Tham khảo thêm: Hợp đồng mua cổ phần, chuyển nhượng phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).

III. PHÂN BIỆT THUẾ CHUYỂN NHƯỢNG PHẦN VỐN GÓP, CỔ PHẦN VÀ CHỨNG KHOÁN

1. Thuế chuyển nhượng phần vốn góp tại công ty trách nhiệm hữu hạn

Chuyển nhượng phần vốn góp tại công ty trách nhiệm hữu hạn là giao dịch trong đó thành viên chuyển giao một phần hoặc toàn bộ quyền sở hữu vốn góp cho cá nhân, tổ chức khác theo quy định pháp luật.

Khi bên chuyển nhượng là cá nhân, thu nhập từ giao dịch này về nguyên tắc được xác định theo cơ chế thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng vốn. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, phương pháp tính thuế phải căn cứ tình trạng cư trú và điều kiện xác định thu nhập tính thuế.

Đối với cá nhân cư trú, trường hợp xác định được thu nhập tính thuế, thuế suất chuyển nhượng vốn là 20% trên thu nhập tính thuế theo quy định. Việc xác định thu nhập tính thuế cần xem xét giá chuyển nhượng, giá mua phần vốn và những chi phí được trừ khi đáp ứng điều kiện.

Ví dụ, cá nhân Việt Nam đã góp vốn 3 tỷ đồng vào Công ty A và chuyển nhượng phần vốn đó cho nhà đầu tư nước ngoài với giá 5 tỷ đồng. Nếu giá vốn 3 tỷ đồng được chứng minh hợp lệ và không phát sinh chi phí được trừ khác, chênh lệch làm cơ sở tính thuế là 2 tỷ đồng. Trên cơ sở thuế suất 20%, số thuế thu nhập cá nhân tương ứng là 400 triệu đồng.

Tuy nhiên, số thuế thực tế phải được xác định sau khi kiểm tra đầy đủ hồ sơ, chứng từ và điều kiện áp dụng. Không nên sử dụng ví dụ tính toán để thay thế kết quả kê khai thuế của giao dịch cụ thể.

2. Thuế chuyển nhượng cổ phần của công ty cổ phần chưa đại chúng

Đối với cá nhân chuyển nhượng cổ phần của công ty cổ phần, cần đánh giá quy định về thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán theo Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP.

Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán của cá nhân được xác định theo phương pháp tính thuế riêng. Theo quy định hiện hành, thuế thu nhập cá nhân đối với chuyển nhượng chứng khoán được xác định theo giá chuyển nhượng với thuế suất 0,1% theo từng lần chuyển nhượng.

Ví dụ, cá nhân chuyển nhượng cổ phần thuộc phạm vi thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán với giá chuyển nhượng 10 tỷ đồng. Trường hợp áp dụng thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng, số thuế tương ứng là 10 triệu đồng.

Điểm cần đặc biệt lưu ý là cơ chế xác định thuế của cá nhân chuyển nhượng cổ phần không được đồng nhất với cơ chế áp dụng đối với doanh nghiệp chuyển nhượng cổ phần của công ty không phải công ty đại chúng.

Theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, đối với doanh nghiệp, thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần của công ty không phải công ty đại chúng có thể được phân loại vào thu nhập từ chuyển nhượng vốn theo quy định thuế thu nhập doanh nghiệp.

Vì vậy, cùng là chuyển nhượng cổ phần của một công ty cổ phần chưa đại chúng nhưng phương pháp xác định nghĩa vụ thuế có thể khác nhau khi bên chuyển nhượng là cá nhân hoặc doanh nghiệp.

3. Phân biệt chuyển nhượng chứng khoán với chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp

Đối với bên chuyển nhượng là doanh nghiệp, việc phân loại thu nhập từ chuyển nhượng vốn và chuyển nhượng chứng khoán phải được thực hiện theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP.

Thu nhập từ chuyển nhượng vốn có thể bao gồm khoản thu từ chuyển nhượng phần vốn góp và những trường hợp chuyển nhượng cổ phần của tổ chức không phải công ty đại chúng theo quy định. Trong khi đó, thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán được xác định theo phạm vi và điều kiện riêng của pháp luật thuế.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với thương vụ M&A mà bên bán là doanh nghiệp Việt Nam hoặc tổ chức nước ngoài. Việc xác định đúng loại thu nhập quyết định cơ sở tính thuế, phương pháp xác định giá vốn và những nghĩa vụ kê khai liên quan.

Ví dụ, Công ty B là doanh nghiệp Việt Nam chuyển nhượng phần vốn đầu tư trong một công ty trách nhiệm hữu hạn cho nhà đầu tư nước ngoài. Thu nhập từ giao dịch được xác định theo cơ chế thuế thu nhập doanh nghiệp đối với chuyển nhượng vốn, không áp dụng thuế suất thu nhập cá nhân chỉ vì người nhận chuyển nhượng là cá nhân nước ngoài.

Ngược lại, khi tổ chức nước ngoài chuyển nhượng vốn tại Việt Nam, cần đánh giá cơ chế tính thuế riêng theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, không tự động áp dụng phương pháp tính trên lợi nhuận giống doanh nghiệp Việt Nam.

👉 Xem thêm: 02 (cuối H2 III): Tham khảo thêm: Thanh toán tiền mua cổ phần, phần vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).

IV. XÁC ĐỊNH CHỦ THỂ CÓ NGHĨA VỤ NỘP THUẾ KHI NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI MUA VỐN

1. Trường hợp bên chuyển nhượng là cá nhân Việt Nam hoặc cá nhân nước ngoài

Khi bên chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp là cá nhân, nghĩa vụ thuế được xác định theo Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và những quy định hướng dẫn tương ứng.

Yếu tố cần xác định trước tiên là tư cách cư trú của cá nhân. Quốc tịch Việt Nam hoặc nước ngoài không phải căn cứ duy nhất để xác định cá nhân cư trú hay không cư trú theo pháp luật thuế.

Cá nhân nước ngoài có thể là cá nhân cư trú tại Việt Nam khi đáp ứng điều kiện luật định. Ngược lại, nghĩa vụ thuế đối với cá nhân không cư trú được xác định theo quy định riêng, tùy loại thu nhập phát sinh từ chuyển nhượng vốn hoặc chứng khoán.

Đối với chuyển nhượng phần vốn góp, cần kiểm tra giá vốn, chứng từ góp vốn và chi phí chuyển nhượng hợp lệ. Đối với chuyển nhượng chứng khoán, phương pháp tính thuế được xác định theo giá chuyển nhượng và thuế suất áp dụng.

Đặc biệt, phải phân biệt người có nghĩa vụ thuế với người thực hiện kê khai hoặc tổ chức khấu trừ, nộp thay. Không phải mọi trường hợp cá nhân chuyển nhượng cổ phần đều thực hiện kê khai bằng cùng một phương thức.

Việc xác định đúng tư cách chủ thể giúp tránh áp dụng sai thuế suất, kê khai không đúng đối tượng hoặc thiếu tài liệu chứng minh nghĩa vụ thuế đã hoàn thành.

2. Trường hợp bên chuyển nhượng là doanh nghiệp Việt Nam

Khi bên chuyển nhượng là doanh nghiệp Việt Nam, thu nhập từ chuyển nhượng vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp.

Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025 và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, thu nhập tính thuế từ chuyển nhượng vốn được xác định trên cơ sở giá chuyển nhượng, giá mua phần vốn được chuyển nhượng và chi phí chuyển nhượng đáp ứng điều kiện.

Ví dụ, Công ty C đã đầu tư 8 tỷ đồng vào Công ty D và chuyển nhượng toàn bộ phần vốn này cho một tổ chức nước ngoài với giá 12 tỷ đồng. Nếu giá vốn và các khoản chi phí hợp lệ được chứng minh đầy đủ, doanh nghiệp xác định thu nhập tính thuế theo chênh lệch và thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp tương ứng.

Cần lưu ý việc bên mua là tổ chức nước ngoài không làm doanh nghiệp Việt Nam tự động được miễn thuế chuyển nhượng vốn. Đồng thời, không phải toàn bộ 12 tỷ đồng trong ví dụ đều được mặc nhiên coi là thu nhập tính thuế của doanh nghiệp chuyển nhượng.

Việc xác định nghĩa vụ thuế còn phải kiểm tra những quy định về thời điểm phát sinh thu nhập, hồ sơ chứng từ và các trường hợp xử lý riêng nếu có.

3. Trường hợp bên chuyển nhượng là tổ chức nước ngoài

Khi tổ chức nước ngoài chuyển nhượng vốn trong doanh nghiệp tại Việt Nam, cần đánh giá cơ chế thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng đối với tổ chức nước ngoài có thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Theo điểm i khoản 3 Điều 12 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, hoạt động chuyển nhượng vốn thuộc phạm vi quy định có cơ chế tính thuế theo tỷ lệ 2% trên doanh thu tính thuế. Tuy nhiên, quy định có ngoại lệ đối với một số giao dịch tái cơ cấu sở hữu nội bộ tập đoàn đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định.

Đây là điểm cần đặc biệt chú ý vì thuế tính theo tỷ lệ trên doanh thu tính thuế có thể khác đáng kể so với thuế tính trên phần chênh lệch giữa giá chuyển nhượng và giá vốn.

Ví dụ, một tổ chức nước ngoài chuyển nhượng vốn trong doanh nghiệp Việt Nam với giá 50 tỷ đồng. Nếu giao dịch thuộc trường hợp áp dụng tỷ lệ thuế 2% trên toàn bộ doanh thu tính thuế 50 tỷ đồng, số thuế tương ứng là 1 tỷ đồng. Kết quả thực tế phải được xác định theo phạm vi đối tượng, doanh thu tính thuế và các quy định áp dụng tại thời điểm giao dịch.

Đặc biệt, các bên phải xác định chủ thể có trách nhiệm kê khai, nộp thay theo quy định, không chỉ thỏa thuận trong hợp đồng rằng toàn bộ nghĩa vụ thuế do bên bán tự thực hiện.

Hợp đồng M&A cần quy định rõ giá chuyển nhượng đã bao gồm thuế hay chưa, nghĩa vụ cung cấp chứng từ và trách nhiệm nếu phát sinh truy thu, tiền chậm nộp hoặc xử phạt do thông tin không chính xác.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng phân định trách nhiệm pháp lý của bên mua, bên bán và doanh nghiệp mục tiêu; TLK Global phối hợp tư vấn phương pháp tính thuế, kê khai và hồ sơ chứng từ phù hợp với từng chủ thể.

👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để xác định thuế chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp, trách nhiệm kê khai và nghĩa vụ nộp thay trong giao dịch M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.

Top of Form

Bottom of Form

V. CÁCH TÍNH THUẾ TNCN KHI CÁ NHÂN CHUYỂN NHƯỢNG CỔ PHẦN, PHẦN VỐN GÓP

1. Cách tính thuế TNCN đối với cá nhân cư trú chuyển nhượng phần vốn góp

Khi cá nhân cư trú chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn cho nhà đầu tư nước ngoài, nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân được xác định theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP.

Theo Điều 53 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn của cá nhân cư trú được xác định bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất 20% theo từng lần chuyển nhượng. Thu nhập tính thuế là phần chênh lệch giữa giá chuyển nhượng với giá mua phần vốn và các khoản chi phí hợp lý liên quan đến việc tạo ra thu nhập.

Công thức xác định như sau:

Thu nhập tính thuế = Giá chuyển nhượng – Giá mua phần vốn chuyển nhượng – Chi phí hợp lý được trừ.

Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập tính thuế × 20%.

Ví dụ, cá nhân A góp vốn 4 tỷ đồng vào Công ty B và chuyển nhượng toàn bộ phần vốn cho nhà đầu tư nước ngoài với giá 7 tỷ đồng. Chi phí hợp lý liên quan trực tiếp đến chuyển nhượng có đầy đủ chứng từ là 100 triệu đồng. Khi đáp ứng điều kiện áp dụng, thu nhập tính thuế được xác định là 2,9 tỷ đồng và thuế TNCN tương ứng là 580 triệu đồng.

Đặc biệt, trường hợp không xác định được giá mua và các chi phí liên quan theo quy định, thuế TNCN đối với chuyển nhượng vốn được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 2%. Đây là cơ chế cần được phân biệt với phương pháp tính 20% trên thu nhập tính thuế.

Nhà đầu tư cần chuẩn bị đầy đủ chứng từ góp vốn ban đầu, hồ sơ mua bổ sung, hợp đồng chuyển nhượng và tài liệu chứng minh chi phí. Việc thiếu chứng từ có thể làm thay đổi đáng kể số thuế phải nộp.

2. Thuế TNCN đối với cá nhân không cư trú chuyển nhượng vốn tại Việt Nam

Đối với cá nhân không cư trú có thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn tại tổ chức, cá nhân Việt Nam, việc xác định nghĩa vụ thuế phải căn cứ Điều 23 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và quy định hướng dẫn tại Nghị định số 253/2026/NĐ-CP.

Theo quy định áp dụng từ ngày 01/07/2026, thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn của cá nhân không cư trú được xác định bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất 20% theo từng lần phát sinh. Thu nhập tính thuế được xác định trên cơ sở giá chuyển nhượng, giá mua và các khoản chi phí hợp lý theo quy định.

Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan, cơ chế tính thuế theo tỷ lệ 2% trên giá chuyển nhượng được xem xét áp dụng theo quy định. Vì vậy, không nên sử dụng các hướng dẫn cũ về thuế chuyển nhượng vốn của cá nhân không cư trú mà chưa đối chiếu với pháp luật có hiệu lực tại thời điểm giao dịch.

Ví dụ, cá nhân nước ngoài không cư trú chuyển nhượng phần vốn góp trong một công ty Việt Nam với giá 12 tỷ đồng. Nếu xác định được giá vốn hợp lệ là 9 tỷ đồng và chi phí được trừ là 200 triệu đồng, thu nhập tính thuế tương ứng là 2,8 tỷ đồng. Trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện áp dụng thuế suất 20%, số thuế dự kiến là 560 triệu đồng.

Tuy nhiên, cần kiểm tra tư cách cư trú, nguồn thu nhập, thời điểm phát sinh nghĩa vụ và khả năng áp dụng hiệp định tránh đánh thuế hai lần khi có căn cứ. Quốc tịch nước ngoài không đồng nghĩa cá nhân luôn là đối tượng không cư trú theo pháp luật thuế Việt Nam.

3. Thuế TNCN đối với cá nhân chuyển nhượng cổ phần, chứng khoán

Đối với cá nhân chuyển nhượng cổ phần thuộc phạm vi thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, thuế TNCN được xác định theo cơ chế riêng so với chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty trách nhiệm hữu hạn.

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, thuế TNCN đối với chuyển nhượng chứng khoán được xác định theo giá chuyển nhượng với thuế suất 0,1% theo từng lần chuyển nhượng.

Công thức xác định như sau:

Thuế TNCN chuyển nhượng chứng khoán = Giá chuyển nhượng chứng khoán × 0,1%.

Ví dụ, cá nhân chuyển nhượng cổ phần của công ty cổ phần thuộc phạm vi áp dụng thuế chuyển nhượng chứng khoán với giá 15 tỷ đồng. Nếu giá chuyển nhượng làm căn cứ tính thuế là 15 tỷ đồng, số thuế TNCN tương ứng là 15 triệu đồng.

Điểm cần đặc biệt lưu ý là thuế đối với chuyển nhượng chứng khoán không được mặc nhiên tính theo lợi nhuận thực nhận của cá nhân. Ngoài ra, cần xác định đúng cơ chế khấu trừ, kê khai và nộp thuế tùy loại chứng khoán, tình trạng đăng ký giao dịch và chủ thể thực hiện chuyển nhượng.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng phân loại giao dịch, kiểm tra quyền sở hữu cổ phần và điều kiện chuyển nhượng; TLK Global phối hợp rà soát phương pháp tính thuế, hồ sơ và trách nhiệm kê khai phù hợp.

👉 Xem thêm: 03 (cuối H2 V): Tham khảo thêm: Thay đổi thành viên, cổ đông sau khi nhà đầu tư nước ngoài mua vốn tại Việt Nam (MỚI NHẤT).

VI. CÁCH TÍNH THUẾ TNDN KHI DOANH NGHIỆP CHUYỂN NHƯỢNG VỐN CHO NHÀ ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI

1. Nguyên tắc xác định thu nhập tính thuế từ chuyển nhượng vốn

Khi bên chuyển nhượng là doanh nghiệp Việt Nam, thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn góp, cổ phần thuộc phạm vi chuyển nhượng vốn được xác định theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP.

Theo Điều 13 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, thu nhập tính thuế từ chuyển nhượng vốn được xác định bằng giá chuyển nhượng trừ giá mua của phần vốn chuyển nhượng và chi phí chuyển nhượng đáp ứng điều kiện.

Công thức xác định:

Thu nhập tính thuế từ chuyển nhượng vốn = Giá chuyển nhượng – Giá mua phần vốn chuyển nhượng – Chi phí chuyển nhượng.

Đối với doanh nghiệp trong nước áp dụng phương pháp tính thuế trên thu nhập tính thuế, khoản thu nhập từ chuyển nhượng vốn được xác định, kê khai theo quy định về thuế TNDN. Việc áp dụng thuế suất cụ thể cần căn cứ tính chất thu nhập, đối tượng nộp thuế và quy định đang có hiệu lực.

Ví dụ, Công ty A đầu tư 10 tỷ đồng vào Công ty B và sau đó chuyển nhượng toàn bộ phần vốn cho nhà đầu tư nước ngoài với giá 16 tỷ đồng. Chi phí chuyển nhượng hợp lệ là 300 triệu đồng. Thu nhập tính thuế từ chuyển nhượng vốn tương ứng là 5,7 tỷ đồng.

Nếu khoản thu nhập thuộc trường hợp áp dụng thuế suất TNDN 20%, số thuế tính riêng trên khoản thu nhập nêu trên tương ứng là 1,14 tỷ đồng, trước khi xem xét những quy định có liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế trong kỳ tính thuế.

Cần lưu ý giá chuyển nhượng 16 tỷ đồng không phải toàn bộ thu nhập tính thuế. Đồng thời, doanh nghiệp phải có hồ sơ chứng minh giá mua và chi phí chuyển nhượng, tránh ghi nhận giá vốn chỉ dựa trên thông tin nội bộ không có chứng từ phù hợp.

2. Xác định giá vốn và chi phí chuyển nhượng được trừ

Theo Điều 13 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, giá mua của phần vốn chuyển nhượng được xác định theo nguồn gốc hình thành khoản đầu tư và hồ sơ chứng minh tương ứng.

Trường hợp doanh nghiệp góp vốn thành lập tổ chức kinh tế, giá mua được xác định theo giá trị phần vốn góp lũy kế đến thời điểm chuyển nhượng trên cơ sở hồ sơ, chứng từ kế toán và tài liệu xác nhận hợp pháp.

Trường hợp phần vốn được mua lại từ nhà đầu tư khác, giá mua cần được xác định theo hợp đồng, chứng từ thanh toán và những tài liệu chứng minh việc nhận chuyển nhượng hợp pháp.

Các khoản chi phí chuyển nhượng được xem xét khi thực tế phát sinh, liên quan trực tiếp đến giao dịch và có hóa đơn, chứng từ phù hợp. Những khoản chi phí có thể bao gồm chi phí làm thủ tục pháp lý, phí, lệ phí và những chi phí hợp lý khác liên quan đến quá trình chuyển nhượng theo quy định.

Doanh nghiệp cần kiểm soát:

  • Hồ sơ góp vốn ban đầu và những lần tăng vốn;
  • Hợp đồng mua, nhận chuyển nhượng phần vốn trước đó;
  • Chứng từ thanh toán và xác nhận hoàn tất góp vốn;
  • Sổ sách kế toán và tài liệu chứng minh giá trị khoản đầu tư;
  • Hợp đồng dịch vụ, hóa đơn và chứng từ chi phí chuyển nhượng;
  • Tài liệu xác định giá chuyển nhượng và thời điểm chuyển quyền sở hữu.

Đặc biệt, không phải mọi khoản chi phí được các bên ghi nhận trong hợp đồng đều đương nhiên được trừ khi xác định thu nhập tính thuế. Khoản chi phải đáp ứng điều kiện pháp luật và có đầy đủ chứng từ chứng minh.

3. Phân biệt chuyển nhượng vốn và chuyển nhượng chứng khoán của doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp chuyển nhượng cổ phần, cần xác định khoản thu nhập thuộc phạm vi chuyển nhượng vốn hay chuyển nhượng chứng khoán theo quy định thuế TNDN.

Theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, việc phân loại có ý nghĩa đối với xác định giá chuyển nhượng, giá mua và chi phí được trừ. Đặc biệt, thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần của công ty không phải công ty đại chúng cần được đối chiếu với quy định về chuyển nhượng vốn.

Ví dụ, Công ty C chuyển nhượng cổ phần tại một công ty cổ phần chưa đại chúng cho nhà đầu tư nước ngoài. Không thể mặc nhiên áp dụng phương pháp tính thuế TNCN 0,1% trên giá chuyển nhượng chỉ vì tài sản được chuyển nhượng là cổ phần.

Bên chuyển nhượng là doanh nghiệp phải xác định nghĩa vụ thuế TNDN theo bản chất khoản thu nhập. Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa doanh nghiệp bán cổ phần và cá nhân bán cổ phần.

Ngoài ra, cần kiểm tra những quy định liên quan đến bù trừ thu nhập, xử lý lỗ và xác định nghĩa vụ thuế trong kỳ. Không nên sử dụng một phép tính đơn giản để thay thế toàn bộ quá trình quyết toán thuế TNDN của doanh nghiệp.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ phân tích hợp đồng, chủ thể và bản chất chuyển nhượng; TLK Global phối hợp đối chiếu chứng từ, phương pháp xác định thu nhập tính thuế và nghĩa vụ kê khai theo quy định.

Ảnh 2: Cách tính thuế TNDN khi doanh nghiệp chuyển nhượng cổ phần phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764

VII. THUẾ ĐỐI VỚI TỔ CHỨC NƯỚC NGOÀI CHUYỂN NHƯỢNG VỐN TẠI VIỆT NAM

1. Áp dụng cơ chế thuế 2% trên doanh thu tính thuế đối với trường hợp luật định

Khi tổ chức nước ngoài chuyển nhượng phần vốn tại doanh nghiệp Việt Nam, nghĩa vụ thuế phải được xác định theo cơ chế áp dụng đối với doanh nghiệp nước ngoài có thu nhập phát sinh tại Việt Nam.

Theo điểm i khoản 3 Điều 12 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, hoạt động chuyển nhượng vốn thuộc phạm vi quy định áp dụng tỷ lệ thuế TNDN 2% trên doanh thu tính thuế, trừ trường hợp giao dịch tái cơ cấu sở hữu nội bộ tập đoàn đáp ứng điều kiện ngoại lệ.

Công thức xác định đối với trường hợp thuộc phạm vi áp dụng:

Thuế TNDN phải nộp = Doanh thu tính thuế từ chuyển nhượng vốn × 2%.

Ví dụ, Công ty X được thành lập tại nước ngoài, có khoản đầu tư tại doanh nghiệp Việt Nam và chuyển nhượng khoản vốn này cho nhà đầu tư khác với doanh thu tính thuế là 80 tỷ đồng. Nếu giao dịch thuộc trường hợp áp dụng tỷ lệ 2%, số thuế TNDN tương ứng là 1,6 tỷ đồng.

Điểm quan trọng là cơ chế này tính trên doanh thu tính thuế, không mặc nhiên tính trên phần lợi nhuận chênh lệch giữa giá chuyển nhượng và giá vốn. Vì vậy, doanh nghiệp nước ngoài có khoản đầu tư được chuyển nhượng với giá gần bằng giá mua vẫn phải đánh giá nghĩa vụ thuế theo cơ chế áp dụng.

Tuy nhiên, không nên áp dụng tỷ lệ 2% cho mọi giao dịch cổ phần, chứng khoán hoặc giao dịch tái cấu trúc của tổ chức nước ngoài mà chưa phân loại chính xác đối tượng và phạm vi quy định.

2. Điều kiện ngoại lệ đối với giao dịch tái cơ cấu sở hữu trong nội bộ tập đoàn

Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định ngoại lệ đối với một số giao dịch tái cơ cấu sở hữu nội bộ tập đoàn, không làm thay đổi công ty mẹ tối cao của các bên tham gia có sở hữu trực tiếp, gián tiếp doanh nghiệp tại Việt Nam sau tái cơ cấu và không phát sinh thu nhập theo điều kiện luật định.

Để đánh giá ngoại lệ, cần xem xét cơ cấu sở hữu trước và sau tái cấu trúc, chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng, giá trị chuyển nhượng và việc kế thừa quyền, nghĩa vụ liên quan đến khoản đầu tư.

Không phải mọi giao dịch giữa các công ty trong cùng tập đoàn đều được miễn áp dụng cơ chế thuế đối với chuyển nhượng vốn. Việc các bên có quan hệ liên kết hoặc cùng sử dụng một thương hiệu không đủ để chứng minh giao dịch đáp ứng ngoại lệ.

Hồ sơ cần làm rõ:

  • Cơ cấu sở hữu của tập đoàn trước và sau tái cấu trúc;
  • Công ty mẹ tối cao và chủ sở hữu hưởng lợi cuối cùng;
  • Giá trị phần vốn và phương pháp xác định giá trị giao dịch;
  • Tài liệu chứng minh giao dịch không làm phát sinh thu nhập theo quy định;
  • Quyết định tái cấu trúc và tài liệu phê duyệt hợp pháp;
  • Việc kế thừa quyền, nghĩa vụ đối với khoản đầu tư tại Việt Nam.

Đặc biệt, trường hợp tập đoàn thực hiện chuyển nhượng gián tiếp qua nhiều pháp nhân nước ngoài, cần đánh giá bản chất giao dịch và khả năng phát sinh thu nhập chịu thuế tại Việt Nam. Không nên mặc nhiên kết luận giao dịch ngoài lãnh thổ Việt Nam không phát sinh nghĩa vụ thuế Việt Nam.

3. Trách nhiệm kê khai, nộp thay và phân bổ nghĩa vụ trong hợp đồng M&A

Đối với giao dịch có bên chuyển nhượng là tổ chức nước ngoài, cần xác định chủ thể có trách nhiệm thực hiện thủ tục kê khai và nộp thuế theo quy định quản lý thuế.

Tùy cấu trúc giao dịch, trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế có thể liên quan đến tổ chức chuyển nhượng, bên nhận chuyển nhượng hoặc doanh nghiệp tại Việt Nam theo trường hợp pháp luật quy định. Việc bên bán không hiện diện tại Việt Nam không phải căn cứ mặc nhiên loại trừ nghĩa vụ thuế phát sinh.

Trong hợp đồng M&A, cần quy định rõ giá chuyển nhượng đã bao gồm thuế hay chưa, chủ thể thực hiện kê khai, nguồn tiền nộp thuế và trách nhiệm cung cấp hồ sơ. Trường hợp một bên thực hiện nộp thay, phải xác định cơ chế khấu trừ hoặc hoàn trả số tiền thuế giữa các bên.

Đặc biệt, điều khoản hợp đồng không thể làm thay đổi chủ thể có nghĩa vụ theo quy định pháp luật thuế. Thỏa thuận phân bổ chi phí thuế chỉ điều chỉnh trách nhiệm giữa các bên trong phạm vi pháp luật cho phép.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng kiểm soát điều khoản thuế trong hợp đồng và trách nhiệm pháp lý của từng bên; TLK Global phối hợp đánh giá hồ sơ kê khai, nghĩa vụ nộp thay và chứng từ thuế theo trường hợp cụ thể.

👉 Xem thêm: 04 (cuối H2 VII): Tham khảo thêm: Nhà đầu tư nước ngoài mua 100% vốn công ty Việt Nam: Điều kiện và thủ tục (MỚI NHẤT).

VIII. HỒ SƠ, TRÌNH TỰ KÊ KHAI, NỘP THUẾ VÀ NGHĨA VỤ NỘP THAY SAU M&A

1. Xác định người kê khai, người nộp thuế và thời điểm phát sinh nghĩa vụ

Sau khi xác định loại thu nhập và chủ thể có nghĩa vụ thuế, các bên cần lựa chọn đúng phương thức kê khai, nộp thuế theo pháp luật quản lý thuế.

Đối với cá nhân chuyển nhượng vốn, Điều 56 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP quy định trách nhiệm kê khai, nộp thuế và những trường hợp tổ chức có trách nhiệm khai thay, nộp thay. Cần phân biệt chuyển nhượng phần vốn góp với chuyển nhượng chứng khoán vì cơ chế khấu trừ và chủ thể thực hiện có thể khác nhau.

Đối với chuyển nhượng chứng khoán giao dịch qua hệ thống hoặc tổ chức quản lý giao dịch, việc khấu trừ thuế có thể do tổ chức được pháp luật quy định thực hiện. Đối với những trường hợp chuyển nhượng ngoài hệ thống này, cá nhân cần xác định nghĩa vụ khai trực tiếp hoặc trách nhiệm của tổ chức liên quan.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam chuyển nhượng vốn, việc xác định thu nhập và kê khai thuế TNDN được thực hiện theo quy định áp dụng đối với hoạt động chuyển nhượng vốn và kỳ tính thuế tương ứng.

Đối với doanh nghiệp nước ngoài chuyển nhượng vốn tại Việt Nam, cần kiểm tra quy định riêng về trách nhiệm khai, nộp thuế, bao gồm nghĩa vụ nộp thay khi thuộc trường hợp luật định.

Thời hạn kê khai phải được xác định theo loại nghĩa vụ và sự kiện làm phát sinh thuế. Không nên mặc nhiên sử dụng ngày nhận đủ tiền chuyển nhượng làm thời điểm duy nhất để tính hạn kê khai.

2. Hồ sơ kê khai và tài liệu chứng minh nghĩa vụ thuế chuyển nhượng

Hồ sơ kê khai thuế chuyển nhượng vốn phải được lập theo biểu mẫu và quy định quản lý thuế có hiệu lực tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ. Thành phần cụ thể phụ thuộc bên chuyển nhượng là cá nhân cư trú, cá nhân không cư trú, doanh nghiệp Việt Nam hay tổ chức nước ngoài.

Các tài liệu cần chuẩn bị, đối chiếu bao gồm:

  • Tờ khai thuế theo biểu mẫu áp dụng;
  • Hợp đồng chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp và phụ lục liên quan;
  • Tài liệu chứng minh tư cách pháp lý của bên chuyển nhượng;
  • Hồ sơ góp vốn ban đầu hoặc nhận chuyển nhượng vốn trước đó;
  • Chứng từ thanh toán giá chuyển nhượng;
  • Tài liệu chứng minh giá vốn và chi phí được trừ khi áp dụng;
  • Hồ sơ đăng ký M&A và thay đổi thành viên, cổ đông khi có;
  • Giấy nộp tiền vào ngân sách nhà nước và chứng từ nộp thay nếu phát sinh.

Đối với tổ chức nước ngoài, hồ sơ có thể cần thêm tài liệu pháp lý của tổ chức, văn bản ủy quyền, hợp đồng và những chứng từ chứng minh cấu trúc giao dịch. Trường hợp áp dụng ngoại lệ về tái cơ cấu sở hữu nội bộ tập đoàn, cần chuẩn bị tài liệu chứng minh các điều kiện theo pháp luật thuế.

Đặc biệt, cần đối chiếu giá chuyển nhượng trên hợp đồng với chứng từ ngân hàng và hồ sơ thuế. Những khoản thanh toán bổ sung, điều chỉnh giá hoặc thanh toán theo tiến độ phải được xem xét theo bản chất giao dịch và quy định về xác định doanh thu, thu nhập tính thuế.

3. Kiểm soát thời hạn kê khai và trách nhiệm hoàn tất nghĩa vụ trước khi thay đổi sở hữu

Việc kê khai, nộp thuế sau giao dịch M&A cần được thực hiện theo đúng thời hạn của từng loại nghĩa vụ. Cần phân biệt thời hạn kê khai theo từng lần phát sinh với nghĩa vụ kê khai, quyết toán của doanh nghiệp theo kỳ tính thuế.

Đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn của cá nhân, việc xác định thời điểm tính thuế phải căn cứ quy định của Nghị định số 253/2026/NĐ-CP. Theo Điều 53, thời điểm xác định thu nhập tính thuế được xác định theo thời điểm giao dịch hoàn thành hoặc thời điểm làm thủ tục thay đổi danh sách thành viên góp vốn, trừ trường hợp có quy định riêng.

Đối với chuyển nhượng chứng khoán, thời điểm tính thuế và nghĩa vụ khấu trừ được xác định theo cơ chế áp dụng tương ứng. Đối với tổ chức nước ngoài chuyển nhượng vốn tại Việt Nam, việc kê khai cần được đối chiếu với quy định quản lý thuế và biểu mẫu hiện hành.

Khi thực hiện M&A, hợp đồng nên xác định rõ trách nhiệm chuẩn bị hồ sơ, kê khai và nộp thuế; thời hạn cung cấp chứng từ; nghĩa vụ phối hợp khi cơ quan thuế yêu cầu giải trình; và cơ chế xử lý nếu phát sinh truy thu, tiền chậm nộp hoặc xử phạt.

Việc hoàn tất nghĩa vụ thuế phải được kiểm soát song song với thủ tục đăng ký đầu tư, thanh toán và thay đổi thành viên, cổ đông. Tuy nhiên, không nên mặc nhiên coi mọi giao dịch đều phải có chứng từ nộp thuế trước khi thực hiện bất kỳ thủ tục doanh nghiệp nào; điều kiện cụ thể phải được xác định theo quy định áp dụng.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ rà soát trách nhiệm hợp đồng, nghĩa vụ pháp lý và hồ sơ giao dịch. TLK Global phối hợp thực hiện công việc kế toán – thuế trong phạm vi được thống nhất, hướng đến bảo đảm kê khai đúng đối tượng, đúng phương pháp và có đầy đủ chứng từ chứng minh.

👉 Xem thêm: 05 (cuối H2 VIII): Tham khảo thêm: Nhà đầu tư nước ngoài (FDI) góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp tại Việt Nam: Trường hợp phải đăng ký, hồ sơ và thủ tục (MỚI NHẤT).

👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để rà soát hồ sơ thuế chuyển nhượng vốn, xác định nghĩa vụ kê khai, nộp thay và kiểm soát rủi ro M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.

IX. XÁC ĐỊNH GIÁ CHUYỂN NHƯỢNG, GIÁ VỐN, CHI PHÍ VÀ THỜI ĐIỂM TÍNH THUẾ

1. Xác định giá chuyển nhượng làm căn cứ tính thuế trong giao dịch M&A FDI

Giá chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp là một trong những yếu tố quyết định số thuế phải nộp khi cá nhân hoặc doanh nghiệp chuyển nhượng vốn cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Tuy nhiên, giá ghi trên hợp đồng không phải trong mọi trường hợp đều được cơ quan thuế chấp nhận nếu có căn cứ xác định giá giao dịch không phù hợp quy định pháp luật.

Theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, đối với hoạt động chuyển nhượng vốn thuộc phạm vi thuế thu nhập doanh nghiệp, giá chuyển nhượng được xác định theo hợp đồng và các quy định tương ứng. Trường hợp hợp đồng không quy định giá thanh toán hoặc cơ quan thuế có cơ sở xác định giá thanh toán không phù hợp giá thị trường, cơ quan thuế có quyền kiểm tra và ấn định giá chuyển nhượng theo quy định.

Đối với cá nhân chuyển nhượng vốn, việc xác định giá chuyển nhượng phải căn cứ Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP. Cần phân biệt giao dịch chuyển nhượng phần vốn góp với chuyển nhượng chứng khoán vì phương pháp xác định giá tính thuế có thể khác nhau.

Ví dụ, cá nhân A chuyển nhượng phần vốn góp trong Công ty B cho nhà đầu tư nước ngoài với giá ghi trên hợp đồng là 5 tỷ đồng, trong khi các chứng từ và thỏa thuận khác thể hiện tổng giá trị thực tế bên mua phải thanh toán là 8 tỷ đồng. Trường hợp này cần xác định đầy đủ bản chất khoản thanh toán, nghĩa vụ hợp đồng và căn cứ tính thuế, không được chỉ sử dụng giá ghi nhận thấp hơn để xác định nghĩa vụ thuế.

Đặc biệt, những khoản thanh toán bổ sung theo kết quả kinh doanh, điều chỉnh giá sau hoàn tất giao dịch hoặc các nghĩa vụ tài chính có liên quan cần được đánh giá riêng. Không nên mặc nhiên coi mọi khoản tiền phát sinh sau chuyển nhượng đều không thuộc giá trị giao dịch.

2. Kiểm soát giá vốn và chi phí được trừ khi xác định thu nhập tính thuế

Đối với trường hợp thuế được xác định trên thu nhập tính thuế, giá mua phần vốn và chi phí chuyển nhượng là những yếu tố quan trọng để xác định chính xác nghĩa vụ tài chính của bên bán.

Theo Điều 13 Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, giá mua phần vốn chuyển nhượng của doanh nghiệp được xác định theo nguồn gốc hình thành khoản đầu tư và hồ sơ chứng minh tương ứng. Trường hợp vốn góp được hình thành từ nhiều lần góp vốn hoặc mua lại từ nhà đầu tư khác, cần kiểm tra đầy đủ từng giao dịch phát sinh.

Đối với cá nhân chuyển nhượng phần vốn góp, Nghị định số 253/2026/NĐ-CP quy định việc xác định giá mua và những chi phí liên quan theo điều kiện áp dụng. Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí, phương pháp tính thuế có thể chuyển sang cơ chế tính theo tỷ lệ trên giá chuyển nhượng.

Các chứng từ cần được ưu tiên kiểm tra gồm:

  • Hồ sơ góp vốn ban đầu và giấy chứng nhận phần vốn góp;
  • Hợp đồng mua vốn, nhận chuyển nhượng vốn trước đó;
  • Chứng từ ngân hàng chứng minh việc thanh toán;
  • Sổ sách kế toán và tài liệu xác nhận giá trị khoản đầu tư;
  • Hợp đồng dịch vụ tư vấn, hóa đơn và chứng từ chi phí;
  • Tài liệu chứng minh các lần tăng, giảm vốn liên quan;
  • Biên bản xác nhận hoàn tất giao dịch chuyển nhượng.

Đặc biệt, chi phí được trừ phải đáp ứng điều kiện pháp luật, liên quan đến giao dịch và có chứng từ hợp lệ. Việc bên bán và bên mua thỏa thuận một khoản chi phí trong hợp đồng không đồng nghĩa khoản đó đương nhiên được cơ quan thuế chấp nhận.

3. Xác định thời điểm tính thuế đối với hợp đồng thanh toán nhiều đợt

Trong giao dịch M&A FDI, giá chuyển nhượng có thể được thanh toán một lần hoặc nhiều đợt, gắn với những điều kiện tiên quyết, kết quả kinh doanh và nghĩa vụ bàn giao sau chuyển nhượng. Tuy nhiên, thời điểm tính thuế không được mặc nhiên đồng nhất với ngày nhận đủ tiền.

Đối với cá nhân chuyển nhượng phần vốn góp, cần căn cứ các quy định về thời điểm xác định thu nhập tính thuế tại Nghị định số 253/2026/NĐ-CP. Đối với doanh nghiệp chuyển nhượng vốn, thời điểm xác định thu nhập phải được xem xét theo pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp và quy định liên quan đến việc chuyển giao quyền sở hữu vốn.

Ví dụ, các bên ký hợp đồng chuyển nhượng vào tháng 9, hoàn tất thủ tục thay đổi thành viên trong tháng 10 nhưng thanh toán một phần giá trị vào tháng 11. Việc xác định kỳ kê khai phải căn cứ thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế theo quy định, không mặc nhiên chờ đến tháng 11 mới thực hiện.

Đối với hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá hoặc thanh toán bổ sung, cần làm rõ bản chất khoản tiền, thời điểm xác định nghĩa vụ và yêu cầu kê khai điều chỉnh khi phát sinh. CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ rà soát điều khoản hợp đồng; TLK Global phối hợp đánh giá thời điểm tính thuế và chứng từ tương ứng.

👉 Xem thêm: 06 (cuối H2 IX): Tham khảo thêm: Thẩm định pháp lý doanh nghiệp Việt Nam trước khi nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần (MỚI NHẤT).

X. THANH TOÁN, CHỨNG TỪ NGÂN HÀNG VÀ HẠCH TOÁN GIAO DỊCH CHUYỂN NHƯỢNG VỐN

1. Thanh toán chuyển nhượng vốn đúng quy định ngoại hối và phù hợp hồ sơ thuế

Khi nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần, phần vốn góp tại Việt Nam, việc thanh toán phải đáp ứng đồng thời điều kiện hợp đồng, pháp luật ngoại hối và yêu cầu chứng minh giá trị giao dịch phục vụ nghĩa vụ thuế.

Theo Thông tư số 38/2026/TT-NHNN và các quy định liên quan, việc sử dụng tài khoản thanh toán chuyển nhượng vốn được xác định theo tư cách cư trú của các bên, tình trạng pháp lý doanh nghiệp và bản chất giao dịch. Không phải mọi giao dịch có nhà đầu tư nước ngoài đều phải thực hiện qua cùng một loại tài khoản.

Chứng từ thanh toán cần phản ánh đúng chủ thể chuyển tiền, người nhận tiền, nội dung và giá trị giao dịch. Đặc biệt, khoản tiền nhà đầu tư nước ngoài thanh toán cho cổ đông hiện hữu không được mặc nhiên ghi nhận là khoản góp vốn làm tăng vốn điều lệ của doanh nghiệp mục tiêu.

Đối với hợp đồng có nhiều đợt thanh toán, cần đối chiếu tổng giá trị chuyển nhượng với chứng từ ngân hàng và hồ sơ kê khai thuế. Việc thanh toán bằng nhiều đồng tiền hoặc có khoản điều chỉnh tỷ giá phải được kiểm tra theo quy định áp dụng.

Không nên sử dụng những khoản thanh toán ngoài hợp đồng, qua tài khoản cá nhân không phù hợp hoặc chứng từ không thể hiện đúng nội dung giao dịch. Những sai sót này có thể khiến bên bán gặp khó khăn khi chứng minh giá chuyển nhượng, giá vốn hoặc việc hoàn tất nghĩa vụ thuế.

2. Hạch toán giao dịch chuyển nhượng vốn và phân biệt dòng tiền của doanh nghiệp mục tiêu

Việc hạch toán kế toán phải phản ánh đúng bản chất giao dịch và chủ thể phát sinh thu nhập.

Đối với giao dịch chuyển nhượng cổ phần hiện hữu giữa các cổ đông, khoản tiền bên mua thanh toán cho bên bán về nguyên tắc không phải doanh thu của doanh nghiệp mục tiêu. Doanh nghiệp mục tiêu cần thực hiện những công việc cập nhật thông tin sở hữu và hồ sơ quản trị tương ứng, không ghi nhận khoản tiền chuyển nhượng thành vốn góp mới nếu thực tế không phát sinh nghiệp vụ tăng vốn.

Ngược lại, khi nhà đầu tư nước ngoài góp vốn mới hoặc mua cổ phần phát hành thêm, dòng tiền được xác định theo nghiệp vụ tiếp nhận vốn của doanh nghiệp. Việc ghi nhận vốn điều lệ và những khoản chênh lệch liên quan phải tuân thủ chế độ kế toán áp dụng.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam trực tiếp chuyển nhượng khoản đầu tư tại doanh nghiệp khác, kế toán phải ghi nhận nghiệp vụ chuyển nhượng, xác định giá vốn, chi phí và thu nhập tương ứng theo quy định.

Cần kiểm soát sự thống nhất giữa:

  • Hợp đồng và chứng từ hoàn tất chuyển nhượng;
  • Sao kê ngân hàng và nội dung thanh toán;
  • Sổ kế toán khoản đầu tư và chứng từ giá vốn;
  • Hồ sơ thay đổi thành viên, cổ đông;
  • Tờ khai và chứng từ nộp thuế;
  • Báo cáo tài chính và tài liệu giải trình liên quan.

Việc lưu trữ đầy đủ chứng từ là cơ sở quan trọng để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp khi quyết toán thuế, kiểm toán hoặc phát sinh tranh chấp về giá trị giao dịch.

XI. RỦI RO ẤN ĐỊNH THUẾ, KÊ KHAI SAI VÀ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC

1. Các trường hợp dễ phát sinh rủi ro truy thu và ấn định thuế

Rủi ro thuế trong giao dịch chuyển nhượng vốn M&A FDI thường phát sinh khi các bên xác định sai đối tượng nộp thuế, phân loại không đúng loại thu nhập hoặc kê khai giá chuyển nhượng không phản ánh đúng bản chất giao dịch.

Đặc biệt, cơ quan thuế có quyền kiểm tra và xử lý khi có căn cứ xác định giá thanh toán không phù hợp quy định hoặc hồ sơ chứng minh giá vốn, chi phí không đầy đủ. Theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, đối với trường hợp luật định, cơ quan thuế có quyền kiểm tra và ấn định giá chuyển nhượng nếu giá thanh toán không phù hợp giá thị trường.

Những rủi ro thường gặp bao gồm:

  • Kê khai giá chuyển nhượng thấp hơn giá trị giao dịch thực tế;
  • Không chứng minh được giá mua phần vốn ban đầu;
  • Ghi nhận chi phí không có hóa đơn, chứng từ hợp lệ;
  • Áp dụng thuế suất 0,1% không đúng đối tượng chuyển nhượng;
  • Nhầm lẫn cơ chế thuế 20% trên thu nhập với tỷ lệ 2% trên doanh thu;
  • Không xác định nghĩa vụ kê khai, nộp thay của giao dịch có tổ chức nước ngoài;
  • Kê khai sai thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế;
  • Không kiểm soát những khoản thanh toán bổ sung sau chuyển nhượng.

Đối với giao dịch có bên bán là tổ chức nước ngoài, sai sót khi xác định phạm vi áp dụng cơ chế thuế theo doanh thu có thể dẫn đến chênh lệch nghĩa vụ thuế đáng kể.

Ngoài số thuế phải nộp bổ sung, doanh nghiệp hoặc cá nhân có thể phát sinh tiền chậm nộp và trách nhiệm xử phạt theo pháp luật quản lý thuế khi có hành vi vi phạm. Mức độ xử lý phải được xác định theo tình tiết thực tế và quy định áp dụng.

2. Giải pháp xử lý khi đã kê khai sai hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế

Khi phát hiện giao dịch chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp đã được thực hiện nhưng việc kê khai thuế chưa chính xác, cần rà soát toàn bộ hồ sơ trước khi thực hiện thủ tục điều chỉnh.

Trước tiên, phải xác định tư cách bên chuyển nhượng, loại thu nhập, thời điểm phát sinh nghĩa vụ và văn bản pháp luật có hiệu lực tại thời điểm đó. Tiếp theo, cần đối chiếu giá chuyển nhượng, chứng từ thanh toán, giá vốn và chi phí được trừ.

Trường hợp phát hiện sai sót, người nộp thuế cần đánh giá việc kê khai bổ sung theo pháp luật quản lý thuế, xác định số thuế chênh lệch và những nghĩa vụ tài chính liên quan.

Nếu cơ quan thuế đã ban hành quyết định xử lý, cần phân tích căn cứ, nội dung kết luận và chứng cứ liên quan trước khi lựa chọn phương án thực hiện hoặc bảo vệ quyền lợi theo trình tự pháp luật.

Đặc biệt, không được tự ý thay đổi giá hợp đồng, tạo chứng từ giá vốn không có thật hoặc điều chỉnh ngày giao dịch nhằm giảm nghĩa vụ thuế. Việc khắc phục phải dựa trên chứng từ và tình trạng pháp lý thực tế.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ đánh giá trách nhiệm pháp lý, rà soát căn cứ xử lý và bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong quá trình giải trình, khiếu nại hoặc tranh chấp. TLK Global phối hợp đối chiếu chứng từ, kê khai bổ sung và thực hiện những công việc kế toán – thuế phù hợp.

👉 Xem thêm: 07 (cuối H2 XI): Tham khảo thêm: Hợp đồng mua cổ phần, chuyển nhượng phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (MỚI NHẤT).

XII. DỊCH VỤ TƯ VẤN THUẾ CHUYỂN NHƯỢNG VỐN M&A FDI CỦA CÔNG TY LUẬT TLK

1. Xác định đúng nghĩa vụ thuế và phương pháp tính trước khi ký hợp đồng

Đối với giao dịch chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, việc xác định chính xác nghĩa vụ thuế ngay từ giai đoạn đàm phán có ý nghĩa trực tiếp đối với giá trị thực nhận của bên bán và tổng chi phí đầu tư của bên mua.

CÔNG TY LUẬT TLK hỗ trợ khách hàng phân tích bản chất giao dịch, xác định chủ thể chuyển nhượng và kiểm soát những điều khoản pháp lý liên quan đến thuế, thanh toán và trách nhiệm của các bên.

CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp đánh giá phương pháp xác định thuế TNCN, TNDN, chứng từ giá vốn và những nghĩa vụ kê khai tương ứng. Đối với giao dịch có tổ chức nước ngoài, việc đánh giá tập trung vào phạm vi thu nhập chịu thuế tại Việt Nam, cơ chế tính thuế và trách nhiệm nộp thay khi thuộc trường hợp luật định.

Việc tư vấn được thực hiện trên cơ sở hồ sơ giao dịch cụ thể, tránh áp dụng một tỷ lệ thuế chung cho mọi thương vụ M&A FDI.

2. Rà soát hợp đồng, chứng từ và kiểm soát trách nhiệm thuế giữa các bên

Trong hợp đồng chuyển nhượng, TLK hỗ trợ khách hàng xây dựng những điều khoản liên quan đến giá mua, phương thức thanh toán, trách nhiệm kê khai, nộp thuế và nghĩa vụ cung cấp chứng từ.

Đặc biệt, cần làm rõ giá chuyển nhượng đã bao gồm thuế hay chưa, bên nào chịu chi phí thuế theo thỏa thuận và chủ thể có trách nhiệm kê khai, nộp thay theo pháp luật. Trách nhiệm do các bên thỏa thuận không được nhầm lẫn với nghĩa vụ thuế bắt buộc theo quy định.

Đối với giao dịch thanh toán nhiều đợt hoặc điều chỉnh giá sau khi hoàn tất chuyển nhượng, TLK hỗ trợ rà soát điều kiện hợp đồng và sự thống nhất giữa hồ sơ pháp lý với chứng từ thanh toán. TLK Global phối hợp đánh giá nghĩa vụ kê khai liên quan đến những khoản tiền phát sinh.

Việc kiểm soát ngay từ đầu giúp hạn chế tranh chấp về giá trị thực nhận, trách nhiệm nộp thuế và những khoản truy thu phát sinh sau M&A.

3. Hỗ trợ kê khai, xử lý vướng mắc và kiểm soát rủi ro sau chuyển nhượng

Sau khi giao dịch hoàn tất, doanh nghiệp và các bên tham gia cần tiếp tục kiểm soát hồ sơ thuế, chứng từ ngân hàng và những nghĩa vụ phát sinh liên quan đến việc thay đổi sở hữu.

Theo phạm vi dịch vụ được thống nhất, TLK hỗ trợ khách hàng rà soát trách nhiệm pháp lý, xử lý vướng mắc về hợp đồng và xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi khi phát sinh tranh chấp hoặc quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền.

TLK Global phối hợp thực hiện những công việc kế toán – thuế phù hợp, bao gồm rà soát chứng từ, xác định phương pháp tính thuế, hỗ trợ kê khai và giải trình theo quy định.

Với định hướng xử lý đúng ngay từ đầu, hệ sinh thái TLK tập trung kiểm soát nghĩa vụ thuế theo đúng bản chất giao dịch, bảo đảm tính minh bạch của dòng tiền và hạn chế rủi ro tài chính sau M&A.

Ảnh 3: Dịch vụ tư vấn thuế chuyển nhượng cổ phần phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và kiểm soát thuế M&A FDI – Công ty Luật TLK – Hotline 097.211.8764

👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để xác định thuế chuyển nhượng vốn, kiểm soát hợp đồng, hồ sơ kê khai và trách nhiệm nộp thay trong M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.

XIII. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP CỦA KHÁCH HÀNG

1. Bán cổ phần công ty Việt Nam cho nhà đầu tư nước ngoài có phải nộp thuế không?

Có thể phát sinh thuế TNCN hoặc TNDN đối với bên chuyển nhượng. Nghĩa vụ cụ thể phụ thuộc tư cách chủ thể, loại cổ phần hoặc phần vốn góp và quy định thuế áp dụng. Quốc tịch bên mua không phải căn cứ duy nhất xác định thuế.

2. Cá nhân chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty TNHH phải nộp thuế bao nhiêu?

Theo quy định áp dụng từ ngày 01/07/2026, thuế TNCN về nguyên tắc bằng 20% thu nhập tính thuế. Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan, áp dụng cơ chế 2% trên giá chuyển nhượng khi đáp ứng điều kiện.

3. Cá nhân bán cổ phần công ty cổ phần có phải nộp thuế 0,1% không?

Đối với giao dịch thuộc phạm vi thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, thuế TNCN được xác định bằng 0,1% giá chuyển nhượng theo từng lần. Cần phân loại đúng giao dịch và chủ thể thực hiện, tránh nhầm với chuyển nhượng phần vốn góp.

4. Doanh nghiệp Việt Nam bán phần vốn góp cho tổ chức nước ngoài tính thuế thế nào?

Doanh nghiệp xác định thu nhập từ chuyển nhượng vốn trên cơ sở giá chuyển nhượng trừ giá mua và chi phí được trừ. Nghĩa vụ thuế TNDN được xác định theo thu nhập tính thuế, thuế suất và quy định áp dụng.

5. Tổ chức nước ngoài chuyển nhượng vốn tại Việt Nam có phải nộp thuế 2% không?

Theo Nghị định số 320/2025/NĐ-CP, giao dịch thuộc phạm vi quy định có thể áp dụng tỷ lệ thuế TNDN 2% trên doanh thu tính thuế. Cần kiểm tra ngoại lệ và phân loại giao dịch trước khi xác định nghĩa vụ.

6. Chuyển nhượng vốn bị lỗ có phải nộp thuế không?

Phụ thuộc chủ thể và phương pháp tính thuế. Giao dịch tính trên thu nhập có cơ chế khác với giao dịch áp dụng tỷ lệ trên doanh thu hoặc giá chuyển nhượng. Vì vậy, phát sinh lỗ không đương nhiên đồng nghĩa được miễn thuế.

7. Không có chứng từ góp vốn ban đầu thì tính thuế chuyển nhượng vốn thế nào?

Cần kiểm tra khả năng chứng minh giá mua bằng tài liệu hợp pháp. Đối với cá nhân, trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan có thể áp dụng cơ chế tính thuế 2% trên giá chuyển nhượng theo quy định.

8. Nhà đầu tư nước ngoài mua vốn có phải nộp thuế thay bên bán không?

Không mặc nhiên. Trách nhiệm kê khai, khấu trừ hoặc nộp thay phụ thuộc loại giao dịch và chủ thể. Đặc biệt, khi bên chuyển nhượng là tổ chức nước ngoài, phải kiểm tra quy định riêng về nghĩa vụ thuế.

9. Hợp đồng chuyển nhượng thanh toán nhiều đợt thì khi nào phải kê khai thuế?

Thời điểm kê khai phải căn cứ quy định áp dụng cho từng loại thu nhập và chủ thể. Không thể mặc nhiên chờ nhận đủ toàn bộ tiền mới phát sinh nghĩa vụ. Cần đối chiếu thời điểm chuyển quyền và chứng từ giao dịch.

10. Công ty Luật TLK hỗ trợ thuế chuyển nhượng vốn M&A FDI như thế nào?

TLK hỗ trợ rà soát hợp đồng, trách nhiệm pháp lý và kiểm soát rủi ro giao dịch. TLK Global phối hợp xác định phương pháp tính thuế, rà soát chứng từ, hỗ trợ kê khai, nộp thay và xử lý vướng mắc theo phạm vi dịch vụ.

👉 Quý Khách hàng có thể tham khảo thêm thông tin về Hệ sinh thái TLK và các gói ưu đãi dịch vụ Pháp lý, Kế toán – Thuế đang được áp dụng dưới đây.

🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ pháp lý của Công ty Luật TLK

🔗 Chính sách ưu đãi dịch vụ Kế toán – Thuế của Công ty Tư vấn và Đại lý thuế TLK Global

🔗 Hệ sinh thái TLK: Công ty Luật TLK và Công ty Tư vấn và Đại lý Thuế TLK Global

XIV. THÔNG TIN LIÊN HỆ CÔNG TY LUẬT TLK

Thuế chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam có thể ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị thực nhận của bên bán, chi phí đầu tư của bên mua và khả năng hoàn tất thương vụ M&A. Phân loại sai giao dịch, áp dụng nhầm thuế suất hoặc thiếu chứng từ giá vốn có thể dẫn đến kê khai không chính xác, truy thu và tranh chấp về trách nhiệm tài chính. Xác định đúng nghĩa vụ thuế trước khi ký hợp đồng giúp các bên chủ động giá giao dịch, kiểm soát dòng tiền và bảo vệ hiệu quả đầu tư.

CÔNG TY LUẬT TLK cung cấp giải pháp pháp lý về hợp đồng chuyển nhượng, điều kiện M&A, phân bổ trách nhiệm thuế và xử lý rủi ro pháp lý. CÔNG TY TNHH TƯ VẤN VÀ ĐẠI LÝ THUẾ TLK GLOBAL phối hợp chuyên sâu về kế toán – thuế, hồ sơ chứng từ và nghĩa vụ kê khai theo quy định. Với triết lý “xử lý đúng ngay từ đầu”, hệ sinh thái Pháp lý – Tài chính – Kế toán – Thuế hướng đến giải pháp đồng bộ, minh bạch nghĩa vụ tài chính và bảo vệ lợi ích hợp pháp của khách hàng.

👉 Liên hệ luật sư Công ty Luật TLK để được tư vấn thuế chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp cho nhà đầu tư nước ngoài, kiểm soát hợp đồng và nghĩa vụ kê khai M&A FDI – Hotline: 097.211.8764.

CÔNG TY LUẬT TLK

🌐 Website: https://tlklawfirm.vn
📧 Email: info@tlklawfirm.vn
☎ Tel: 0243.2011.747
📞 Hotline: 097.211.8764

VIẾT BÌNH LUẬN CỦA BẠN:

LIÊN HỆ SỬ DỤNG DỊCH VỤ LUẬT SƯ
(Vui lòng click vào nút dưới đây để chọn gói dịch vụ)

TƯ VẤN PHÁP LUẬT QUA VIDEO CỦA TLK

XEM THÊM
×

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ

CÔNG TY LUẬT TNHH TLK
Giấy phép hoạt động số: 01021852/TP/ĐKHĐ cấp bởi Sở Tư pháp TP. Hà Nội
TỔNG ĐÀI TƯ VẤN PHÁP LUẬT 24/7
GỌI NGAY: 097 211 8764
Vì trách nhiệm cộng đồng - Tư vấn hoàn toàn miễn phí
SỐ LƯỢT TRUY CẬP
Tổng lượt truy cập: 9.605.425
Xem trong ngày: 3.452
Đang xem: 60
zalo